I SA/Gd 686/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2003 r. postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. A. R. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na wyżej opisaną decyzję dyrektora izby skarbowej zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF skarżąca uzupełniła w dniu 24 października 2008 r. (data stempla pocztowego). Ze złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że zamieszkuje ona poza granicami kraju [...], prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małoletnim synem, aktualnie źródłem jej utrzymania są zasiłki wypłacane przez właściwe dla kraju pobytu organy w łącznej kwocie 556 euro miesięcznie, nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 4 listopada 2008 r. (doręczonym pełnomocnikowi strony w dniu 14 listopada 2008 r.) skarżąca zobowiązana została do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: (1) wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w szczególności kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia oświadczenia w tym przedmiocie, (2) dokumentu potwierdzającego miesięczną wysokość dochodów z tytułu zasiłków przyznanych skarżącej oraz jej małoletniemu synowi, (3) dokumentu potwierdzającego wysokość alimentów oraz podnoszoną we wniosku okoliczność, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna, (4) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, inne), (5) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącą pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). W piśmie z dnia 28 listopada 2008 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przedłużenie terminu do nadesłania wymaganych dokumentów o 14 dni. Wskazał, że kontakt ze skarżącą jest utrudniony z uwagi na fakt, iż przebywa ona poza granicami kraju. Przedmiotowy wniosek został uwzględniony zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 4 grudnia 2008 r. Pomimo przedłużenia terminu skarżąca żadnego z wymaganych dokumentów i oświadczeń nie przedłożyła, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym uznano, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż nie wyjaśniła istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych, czym uniemożliwiła dokonanie pełnej ich oceny. Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.