I SA/Gd 686/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi W.A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 13 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 lutego 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej po rozpoznaniu zażalenia W.A. (dalej: skarżący, zobowiązany, strona), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 10 stycznia 2019r. oddalające zarzuty zgłoszone w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy oraz treści zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 29 kwietnia 2016 r. (doręczonego zobowiązanemu 18 listopada 2016 r.), wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (dalej także: UFG), celem wyegzekwowania należności z tytułu opłaty, nałożonej na stronę w związku z niespełnieniem obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC w dniu czasowej rejestracji pojazdu marki Ford o nr VIN [...], tj. 6 czerwca 2013 r. zgodnie z ogólnymi warunkami ubezpieczeń obowiązkowych. Umowa ubezpieczenia została zawarta w dniu następnym, tj. 7 czerwca 2013 r. Pismem z 23 listopada 2016 r. zobowiązany wniósł na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a.") zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, tj. błąd co do osoby zobowiązanej oraz błędne wskazanie podstawy prawnej tj. art. 88 ust 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie istnieje obowiązek ubezpieczenia za okres, w którym pojazd nie był zarejestrowany. W oparciu o art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny pismem z dnia 28 listopada 2016r. wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska do złożonych zarzutów. W dniu 11 października 2017 r. Zarząd Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego - wydał postanowienie, którym uznał podniesione przez zobowiązanego zarzuty za niezasadne, które zostało utrzymane w mocy ostatecznym postanowieniem Rady Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 3 grudnia 2018r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wierzyciel wskazał, że zarzut nieistnienia obowiązku nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wykonujący zadania z zakresu kontroli spełnienia obowiązku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, poddaje ocenie, czy posiadacz pojazdu wypełnił ustawowy obowiązek i czy zarejestrowany pojazd objęty był ochroną ubezpieczeniową wynikającą ze skutecznie zawartej umowy ubezpieczenia w roku kalendarzowym, w którym dokonano kontroli. Wierzyciel wskazał, iż bezspornym w całej sprawie jest fakt, że w dniu 6 czerwca 2013r. Starosta Powiatowy w B. wydał decyzję o czasowej rejestracji pojazdu marki Ford o nr VIN [...], wydając pozwolenie czasowe z terminem ważności do dnia 6 lipca 2013r. Jak wynika z akt sprawy umowę ubezpieczenia zobowiązany zawarł w dniu 7 czerwca 2013r. z "A" S.A. Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2018r. poz. 473 ze zm.) na posiadaczu pojazdu leży obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, najpóźniej w dniu rejestracji pojazdu mechanicznego, ale nie później, niż z chwilą wprowadzenia pojazdu do ruchu. Tym samym posiadacz pojazdu mechanicznego obowiązany jest posiadać nieprzerwanie ochronę ubezpieczenia przez cały okres, w którym pojazd jest zarejestrowany. W przypadku sytuacji odmiennej uprawniony organ ma uprawnienie do nałożenia i dochodzenia opłaty za nie dopełnienie obowiązku. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny nie weryfikuje przy tym przyczyn nie spełnienia obowiązku, lecz bada wyłącznie fakt czy ten obowiązek został spełniony i czy umowa ubezpieczenia OC zawarta została zgodnie z przepisami ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Ponieważ zobowiązany nie spełnił wymogów wskazanych przepisami prawa, będąc od dnia 6 czerwca 2013r., posiadaczem zarejestrowanego pojazdu i od tego samego dnia nie był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem OC wierzyciel potwierdził zasadność dochodzenia opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zwrócił uwagę, że założeniem ustawodawcy w przypadku wprowadzenia ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej było objęcie ochroną wszystkich uczestników ruchu drogowego, nie tylko posiadaczy pojazdów. Jak wskazuje ustawodawca jest to obowiązek obligatoryjny i nie ma możliwości od niego się uchylenia. Obowiązek ten jest odpowiednio usankcjonowany by wymusić odpowiednie zachowanie i odpowiedzialność społeczną, celem dbania nie tylko o swoje, ale również innych uczestników ruchu drogowego interesy. Dlatego opłata za nieuiszczenie ubezpieczenia obowiązkowego jest odpowiednia i tak uregulowana w ustawie, by nie było od niej żadnych odstępstw. Jak wskazuje ustawodawca jest to opłata określona w konkretnej wysokości, a organ który ją nakłada nie ma możliwości jej pomniejszenia stosownie do winy osoby uchylającej się od zapłaty ubezpieczenia. Podstawą takiej regulacji jest ochrona wszystkich uczestników ruchu drogowego. Na uwzględnienie nie mógł zasługiwać również zgłoszony zarzut z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., tj. błąd co do osoby zobowiązanego. Bowiem jak wynika z akt sprawy, zobowiązany będąc posiadaczem pojazdu marki Ford Ka o nr rej [...] wbrew ustawowemu obowiązkowi nie posiadał w dniu 6 czerwca 2013r. ochrony ubezpieczeniowej w zakresie OC. Organ odwoławczy zauważył nadto, że podniesiony przez zobowiązanego w zażaleniu z dnia 14 stycznia 2019r. nowy zarzut przedawnienia (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), jako spóźniony nie mógł być rozpoznany. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał przy tym na wiążący charakter stanowiska wierzyciela w kwestii zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanej. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, podnosząc zarzut błędnej wykładni art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że pojazd o jaki toczy się spór, Ford KA, został sprowadzony z Niemiec na lawecie w czerwcu 2013 roku. Z uwagi na zamiar dokonania przeglądu, koniecznym była rejestracja pojazdu. Pojazd został zarejestrowany na 30 dni, w związku z tym skarżący otrzymał tymczasowe tablice rejestracyjne. Skarżący dokonał także wykupienia polisy ubezpieczeniowej w możliwie najszybszym czasie, bez zbędnej zwłoki na okres tymczasowej rejestracji pojazdu. Biorąc pod uwagę fakt, że rejestracja była dokonana na koniec dnia, skarżący był zmuszony zawiązać umowę ubezpieczeniową dnia następnego. Jednocześnie skarżący informuje, że pojazd w tym czasie nie był w ruchu. Zdaniem skarżącego nakładanie kary rażąco wygórowanej za ubezpieczenie dnia następnego po dokonaniu rejestracji pojazdu niebędącego w ruchu jest krzywdzące. Pojazd został po tych 30 dniach wyrejestrowany, dokonano zwrotu tablic rejestracyjnych, natomiast w dniu 12 sierpnia 2013 roku pojazd przestał być własnością skarżącego. Skarżący zwrócił także uwagę, że obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC został określony w art. 23 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK i dotyczy posiadaczy pojazdów zarejestrowanych na terytorium RP (art. 23 ust. 1 a ustawy). Skarżący uważa, że został oszukany w pierwszej kolejności przez fakt, że została naliczona opłata za cały rok za ubezpieczenie skoro okres pozostawania bez umowy ubezpieczenia OC nie przekraczał 3 dni. Przy tym nie z jego winy wystąpiła przerwa jednodniowa. Skarżący dokonał wszelkich formalności w dniu odebrania dowodu rejestracyjnego, natomiast to urząd wydał dowód z dniem 6 czerwca 2013 r. a pracownik ubezpieczalni wydał ubezpieczenie w dniu stawienia się z dokumentami. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W myśl z kolei art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz.1302 ze zm.) – dalej: p.p.s.a, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Przedmiotem postępowania przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, wydane w postępowaniu egzekucyjnym, zmierzającym do przymusowej realizacji obowiązku uiszczenia przez skarżącego opłaty za niezawarcie obowiązkowej umowy ubezpieczenia w dniu zarejestrowania pojazdu. Obowiązek uiszczenia opłaty na rzecz UFG został nałożony w art. 88 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych m.in. na posiadacza pojazdu mechanicznego, który nie spełnił obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie. Stosowanie do art. 91 ust. 1 tej ustawy, do egzekucji opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia, o którym mowa w art. 4 pkt 1 i 2, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że tytuł wykonawczy wystawia Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy u.p.e.a. Zgodnie z treścią art.33 § 1 ww. ustawy podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. Zgodnie z treścią art.34 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. W myśl art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W świetle powyższych regulacji, pozyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w kwestii podniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. zarzutów, jest koniecznym wymogiem w postępowaniu egzekucyjnym. W przypadku oparcia zarzutów na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest przy tym wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia samodzielnie postępowania wyjaśniającego co do istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu, a w konsekwencji nie może zakwestionować stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Istota podnoszonych przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie w skardze do sądu administracyjnego zarzutów sprowadza się do kwestionowania możliwości nałożenia na niego opłaty, o jakiej mowa w art. 88 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. W myśl art. 88 w ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, osoba, która nie spełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie, jest obowiązana wnieść opłatę. Zgodnie zaś z treścią art. 23 ww. ustawy, obowiązek zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez niego pojazdu spoczywa na posiadaczu pojazdu mechanicznego (ust. 1). Posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 10 lit. a, zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem pojazdu, w odniesieniu do którego państwem członkowskim Unii Europejskiej umiejscowienia ryzyka jest państwo Unii Europejskiej, w którym pojazd ma być zarejestrowany, obowiązany jest posiadać ochronę ubezpieczeniową przez cały okres, w którym pojazd jest zarejestrowany, z wyjątkiem zarejestrowanych pojazdów historycznych. Przepis art. 29 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych stanowi z kolei, że na posiadaczu pojazdu leży obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, najpóźniej w dniu rejestracji pojazdu mechanicznego, ale nie później, niż z chwilą wprowadzenia pojazdu do ruchu. Z powyższego wynika, że opłatą, jakiej mowa w art. 88 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych może być obciążona osoba, która nie spełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia w określonym terminie, a obowiązek ten został uzależniony od posiadania pojazdu. Z niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń UFG wynikało, że był on właścicielem pojazdu Ford Ka o nr VIN [...] zarejestrowanego czasowo w dniu 6 czerwca 2013 r. Umowa ubezpieczenia dotycząca tego pojazdu została zawarta w dniu 7 czerwca 2013 r. Z tych niekwestionowanych ustaleń wynika, że pojazd w dniu 6 czerwca 2013 r., wbrew ustawowemu obowiązkowi, nie był objęty ochroną ubezpieczeniową. Powyższe wypełniało ustawowe przesłanki nałożenia tej opłaty na skarżącego. Odnosząc się w tym miejscu do argumentów skarżącego dotyczących konieczności uiszczenia opłaty w znacznej wysokości, mimo jednodniowego okresu braku ubezpieczenia, Sąd zauważa jedynie, że wysokość opłaty nie zależy od uznania organu, ale została wprost określona w przepisach ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych i w myśl art. 88 ust. 2, w ubezpieczeniu OC posiadaczy samochodów osobowych wynosi równowartość dwukrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalonego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2017 r. poz. 847). Wysokość tej opłaty została uzależniona od okresu pozostawania tego posiadacza bez ochrony ubezpieczeniowej w każdym roku kalendarzowym i wynosi: 1) 20% opłaty w wysokości określonej w ust. 2 pkt 1 - w przypadku gdy okres ten nie przekracza 3 dni; 2) 50% opłaty w wysokości określonej w ust. 2 pkt 1 - w przypadku gdy okres ten nie przekracza 14 dni; 3)100% opłaty w wysokości określonej w ust. 2 pkt 1 - w przypadku gdy okres ten przekracza 14 dni ( ust. 3 art. 88 ww. ustawy). W konsekwencji nie można za skuteczne uznać zarzutów błędu co do osoby zobowiązanego oraz nieistnienia dochodzonego obowiązku uiszczenia opłaty. Za zgodne z prawem uznać trzeba także stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w kwestii braku możliwości rozpoznania zarzutu przedawnienia dochodzonego obowiązku, który został zgłoszony na etapie zażalenia. Jak trafnie wywiódł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, przepis art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zakreśla termin, w jakim zarzuty mogą być zgłaszane (tj. 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego). Skoro zatem tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 29 kwietnia 2016r. został doręczony skarżącemu w dniu 18 listopada 2016r., to ustawowy termin na wniesienie zarzutów upłynął w dniu 25 listopada 2016r. Zobowiązany nie może w dowolnym czasie wnosić nowych zarzutów lub uzupełniać ich o nowe podstawy prawne lub faktyczne. Organ nie ma przy tym obowiązku z urzędu badać, czy wskazana przez zobowiązanego podstawa prawna zarzutu jest adekwatna do jego uzasadnienia. Uznanie za dopuszczalne zmiany podstawy prawnej zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego lub dodanie nowych zarzutów, po terminie do ich złożenia, nie tylko powodowałoby obejście przepisów dotyczących terminu na dokonanie czynności procesowej, ale także przerzucałoby konieczność rozpoznawania tego zarzutu po raz pierwszy przez organ odwoławczy, co jest sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności postępowania określoną w art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tego względu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku