I SA/Gd 687/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Gorzeń NSA Anna Orłowska Protokolant – Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 26 lutego 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 24 października 2001 r. nr [...] i zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę 793,30 zł (siedemset dziewięćdziesiąt trzy złotych trzydzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. 3 I SA/Gd 687/02 U z a s a d n i e n i e Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia 19 września 1995 r. uznał za wolny od cła, na podstawie art. 14 § 1 pkt 7 ustawy Prawo celne, sprowadzony z Kanady przez panią D. G. jako mienie przesiedlenia samochód osobowy marki DODGE. Na podstawie informacji uzyskanych dzięki współpracy Konsulatu Generalnego RP w Toronto z Ministerstwem Transportu Prowincji Ontario ustalono, iż dokument permit, przedłożony do odprawy celnej figuruje w rejestrze kanadyjskiego Ministerstwa Transportu jako skradziony. Postanowieniem z dnia 18 października 1996 r. Dyrektor Urzędu Celnego wznowił postępowanie celne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją. Decyzją z dnia 4 grudnia 1996 r. Dyrektor Urzędu Celnego uchylił poprzednią decyzję i dokonał wymiaru należności celnych. Pismem z dnia 5 stycznia 1999 r. pani D. G. zwróciła się o wyjaśnienie przyczyn wznowionego przez organ I instancji postępowania oraz przesłanie kopii wydanych decyzji. W odpowiedzi datowanej na dzień 19 stycznia 1999 r. organ celny poinformował skarżącą o zapadłym w sprawie rozstrzygnięciu. W dniu 25 maja 1999 r. pani D. G. wystąpiła z żądaniem wznowienia postępowania, wskazując jako przesłankę art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Decyzją z dnia 16 czerwca 1999 r. Dyrektor Urzędu Celnego odmówił wznowienia postępowania celnego w sprawie. Argumentując swoje rozstrzygnięcie organ celny wskazał, iż brak było podstaw do wznowienia postępowania z uwagi na wniesienie żądania po upływie terminu zawartego w dyspozycji art. 242 § 1 cyt. ustawy, w myśl którego podanie o wznowienie postępowania, w przypadku, gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, składa się w terminie jednego miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Od decyzji niniejszej strona wniosła odwołanie, w wyniku którego Prezes Głównego Urzędu Ceł wydał decyzję z dnia 28 października 1999 r. utrzymującą zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Pismem z dnia 14 września 2001 r. strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania i ponowne rozpatrzenie sprawy oraz zmianę decyzji, motywując go tym, że organ celny nie dysponował wszystkimi istotnymi dla sprawy dokumentami. Decyzją z dnia 24 października 2001 r. Dyrektor Urzędu Celnego odmówił wznowienia postępowania z uwagi na upływ terminu określonego w art.2652 Kodeksu celnego. Od tej decyzji pismem z dnia 20 grudnia 2001 r. strona złożyła odwołanie, zarzucając zastosowanie przepisów Kodeksu celnego a nie art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Decyzją z dnia 26 lutego 2002 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, nie znajdując podstaw do jej zmiany. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 2652 Kodeksu celnego, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wznawia postępowania. Ten przepis jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisów Ordynacji podatkowej regulujących kwestie wznowienia postępowania i ma przed nimi pierwszeństwo. Organ odwoławczy wskazał, iż termin trzyletni, w którym mógł być złożony wniosek, biegł od dnia 21 grudnia 1996 r., kiedy decyzja stała się ostateczna zaś wniosek o wznowienie postępowania w sprawie został złożony w dniu 14 września 2001 r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pani D. G. wniosła o jej rozpatrzenie nie tylko w przedmiocie wznowienia postępowania zaskarżonymi decyzjami, lecz również zbadanie sprawy z punktu widzenia prawidłowości zastosowanych przepisów prawa. Pismem z dnia 27 stycznia 2002 r. pani D. G. uzupełniła zarzuty skargi, wskazując, że interpretacja art. 265 Kodeksu celnego jest błędna oraz że organ błędnie zastosował domniemanie sfałszowania dokumentu. Skarżąca zarzuciła: - zaniechanie skorygowania wadliwej decyzji podległego mu urzędu w trybie nadzoru, - nieprawidłową ocenę zagadnienia prawidłowości udzielenia zwolnienia celnego, - dochodzenie roszczeń pomimo ustawowej prekluzji dochodzenia należności celnych - naruszenie zasady związania organu celnego raz wydaną decyzją - naruszenie zasady równości obywateli wobec prawa - naruszenie zasady jednolitości orzekania w identycznych sytuacjach faktycznych oraz prawnych - naruszenie zasady niedopuszczalności przerzucenia na obywateli skutków zmiany interpretacji przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że zgodnie z § 2 powołanego przepisu w sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Do rozpatrzenia wniosku skarżącej zastosowanie miały przepisy ustawy z 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802) oraz na podstawie art. 262 tegoż kodeksu odpowiednio przepisy działu IV ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów Prawa celnego. Zgodnie z art. 265[2] pkt 2 Kodeksu celnego, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego organ celny nie wznawia postępowania. Zdaniem sądu, Prezes GUC prawidłowo ustalił, że przepis art. 265[2] dotyczy odmowy wznowienia postępowania na wniosek strony, jak i z urzędu. Za przyjęciem takiej wykładni tego przepisu przemawiają zarówno względy wykładni gramatycznej i systemowej. Okoliczność, iż ustawodawca nie użył w tym przepisie zwrotu "z urzędu" wskazuje, jak prawidłowo zinterpretował to Prezes GUC, że norma ta dotyczy obydwu form wznowienia postępowania (z urzędu i na wniosek strony). Za przyjęciem takiej interpretacji tego przepisu przemawiają także względy wykładni systemowej, wywiedzione z przepisów normujących wznowienie postępowania, zawartych w dziale IV Ordynacji podatkowej, a w szczególności treść normy art. 241, która ustanawia generalną zasadę, że wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Sąd nie podzielił prezentowanego w zaskarżonej decyzji stanowiska co do tego, od jakiej daty należy liczyć początek biegu terminu ustalonego w art. 265[2] Kodeksu celnego. W uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2002 r. FPS 7/02 wyrażony został pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że w stosunku do postępowań zakończonych decyzją ostateczną termin 3-letni należy liczyć od dnia wejścia w życie art. 265[2] Kodeksu celnego, gdyż przepis ten zawiera samodzielne uregulowanie, niezależne od treści przepisów Ordynacji podatkowej. Przepis art. 256[2] został dodany do Kodeksu celnego przez art. 1 pkt 79 lit.b ustawy z 10 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny (Dz. U. Nr 42, poz. 402) i wszedł w życie z dniem 21 maja 1999 r. Liczony od tej daty 3-letni termin do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezesa GUC z 27 maja 1998 r. został zachowany przez skarżącą wobec złożenia wniosku o wznowienie postępowania przed datą 21.V.2002 r. Oznacza to w konsekwencji, że dokonana przez Prezesa GUC odmowa wznowienia postępowania z powodu upływu terminu przewidzianego w art. 265[2] Kodeksu celnego nastąpiła z naruszeniem tego przepisu, które miało wpływ na wynik sprawy. Z tych względów uznając skargę za uzasadnioną Sąd na mocy art. 145 § 1 ust. 1c oraz art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153, poz. 1270) orzekł jak w punkcie I wyroku. Odstąpiono od orzeczenia na podstawie art. 152 powołanej ustawy, albowiem charakter prawny zaskarżonej decyzji uzasadnia stwierdzenie, że nie może być ona wykonana.