I SA/Gd 687/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 26 lipca 2017 r. w przedmiocie prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 9 października 2017 r., złożonym na formularzu PPF, skarżący W. K. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego oraz ustanowienie adwokata. Z uwagi na to, iż powyższy wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym złożonym przez skarżącego w niniejszej sprawie, zaś jego poprzedni wniosek (którym ubiegał się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata), został rozpoznany negatywnie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 26 lipca 2017 r. (utrzymanym w mocy postanowieniem Sądu z dnia 12 września 2017 r.), należy go potraktować jako wniosek o zmianę tego postanowienia. Możliwość taką stwarza art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należą niewątpliwie postanowienia wydawane w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie należy zatem dokonywać ponownej oceny tych samych okoliczności i argumentów co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku, tylko porównać sytuację zakreśloną w tych dwóch wnioskach. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przechodząc do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy rozważyć, czy zaszły okoliczności faktyczne, które uzasadniają zmianę dotychczasowego prawomocnego rozstrzygnięcia, odmawiającego przyznania prawa pomocy. Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), oraz dokumentów przedłożonych przez niego w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego (dodatkowego oświadczenia z dnia 27 listopada 2017 r., odpisów: umowy majątkowej małżeńskiej, zawiadomienia komornika sądowego o wszczęciu egzekucji z dnia 18 marca 2013 r., postanowień komornika sądowego o umorzeniu egzekucji z dnia 24 sierpnia 2012 r. oraz z dnia 18 czerwca 2014 r., postanowienia sądu powszechnego w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych z dnia 4 lipca 2014 r., postanowienia sądu powszechnego w przedmiocie zwolnienia od opłaty od zażalenia z dnia 15 stycznia 2016 r., zarządzenia prezesa sądu o umorzeniu kosztów sądowych z dnia 11 października 2012 r. oraz postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2017 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy), wynika, że wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim, w którym obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej, prowadzi sam gospodarstwo domowe, nie osiąga żadnych dochodów, nie ponosi kosztów utrzymania, nie korzysta z pomocy społecznej, nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada jakichkolwiek oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, posiada zaś zadłużenie, którego łączna aktualna wysokość nie jest znana, gdyż wnioskodawca przedłożył wprawdzie zawiadomienia i postanowienia komorników sądowych na okoliczność bezskuteczności toczących się z jego majątku egzekucji i rozmiaru egzekwowanych obciążeń, jednakże pochodzą one z lat 2012–2014 i nie obrazują wysokości obecnego zadłużenia wnioskodawcy; z treści postanowienia sądu powszechnego z dnia 15 stycznia 2016 r. można wywodzić, iż stanowi ono kwotę co najmniej 2.100.000,00 zł. Jak wskazał wnioskodawca, nie ponosi wydatków, gdyż nie ma majątku i dochodu. Mając na uwadze powyższe, uznać należy, iż wnioskodawca, ubiegając się ponownie o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie, przestawił swoją sytuację rodzinną i majątkową w sposób analogiczny do tego, jak to uczynił za pierwszym razem. W ocenie orzekającego wnioskodawca kolejny raz uchylił się od wykazania swojej rzeczywistej sytuacji finansowej. W żaden sposób bowiem nie wyjaśnił, z jakich środków pokrywa konieczne koszty podstawowych potrzeb życia codziennego, jak zakup żywności, odzieży, środków czystości czy koszty związane z eksploatacją zajmowanej nieruchomości (opłaty za media), oraz uiszcza koszty wynikające chociażby z postępowania sądowego w niniejszej sprawie, jak opłaty za przesyłki polecone, nadawane na poczcie, adresowane przez wnioskodawcę do tut. Sądu, w sytuacji w której – jak sam twierdzi – nie osiąga żadnych dochodów, nie dysponuje żadnym majątkiem ani nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Wnioskodawca nie wskazał również osoby, która ww. koszty ponosi za niego. Z oświadczeń wnioskodawcy wynika, że egzystuje on, prowadząc samodzielnie gospodarstwo domowe, nie ponosząc żadnych kosztów utrzymania i nie otrzymując w tym zakresie żadnej pomocy od innych osób czy instytucji. W świetle zasad doświadczenia życiowego taki stan rzeczy nie może być uznany za wiarygodny, albowiem zaspokajanie codziennych potrzeb życiowych wymaga posiadania środków finansowych i nie jest możliwe w sytuacji braku jakiegokolwiek dochodu i majątku. Skoro wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze uległy istotnemu pogorszeniu w porównaniu do stanu podlegającego ocenie przy rozpoznaniu pierwotnego wniosku, aktualna pozostaje ocena sytuacji faktycznej skarżącego wyrażona w prawomocnym postanowieniu. Skarżący nie podał i nie uprawdopodobnił żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby jej zmianę. Na marginesie można wskazać, iż rozpoznającemu wniosek jest wiadomo z urzędu, że w innych sprawach toczących się przed tut. Sądem, w których skarżący wnioskował o przyznanie mu prawa pomocy, również w sposób niewystarczający wyjaśnił swoją sytuację finansową, co było powodem negatywnego rozpoznania przedłożonych wniosków (prawomocnymi postanowieniami Sądu: z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1052/15, z dnia 23 stycznia 2017 r., sygn. akt III SAB/Gd 56/16, z dnia 27 lutego 2017 r. III SA/Gd 848/16, z dnia 19 czerwca 2017 r. III SA/Gd 460/15). Nadto należy wyjaśnić, że dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy w niniejszej sprawie nie ma znaczenia przywoływana przez wnioskodawcę okoliczność, iż w poprzednich latach, w innych sprawach, w szczególności toczących się przed innymi sądami, był zwalniany od opłat. Należy bowiem mieć na uwadze pogląd ugruntowany w sądownictwie administracyjnym, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet konkretnego postępowania sądowego, i aktualnych możliwości płatniczych jej samej, jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym. Skoro zatem w każdej sprawie inaczej kształtowane są koszty postępowania, a sytuacja wnioskodawcy może ulegać zmianom w czasie, to wcześniejsze przyznanie prawa pomocy w innej sprawie sądowej nie może samo w sobie stanowić argumentu uzasadniającego takie samo rozstrzygnięcie w kolejnej sprawie. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż wnioskodawca ponownie nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie względem niego instytucji prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 165 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.