I SA/Gd 688/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska po rozpoznaniu w dniu 18 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o. o. z/s w N. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 29 marca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za miesiące od stycznia 2010 r. do września 2012 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPPr w dniu 14 czerwca 2013 r. "A" Sp. z o.o. z/s w N. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem o majątku i dochodach spółki wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 2.500.000,00 zł, zaś wartość jej środków trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła 4.657.599,66 zł. Spółka posiada dwa rachunki bankowe, które zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym odpowiednio do wysokości 8.737.023,95 zł i 8.734.119,33 zł. Stan tych rachunków na dzień 14 czerwca 2013 r. wynosił 0 zł. Ostatni rok obrotowy spółka zakończyła według bilansu stratą o wysokości 888.485,30 zł. W związku z powziętymi wątpliwościami na podstawie przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 26 kwietnia 2013 r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie w terminie 7 dni wskazanych w wezwaniu dokumentów. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 23 lipca 2013 r. (data stempla pocztowego) spółka przedłożyła: odpis zeznania podatkowego za 2012 r. (CIT-8), wyciągi z dwóch rachunków bankowych o numerach [...] i [...] oraz dokumenty dotyczące prowadzonych przeciwko niej postępowań egzekucyjnego i zabezpieczającego (odpisy: zajęć wierzytelności, w tym z rachunku bankowego, z dnia 22 lutego 2012 r. do kwoty 924.559,62 zł, z dnia 23 lutego 2012 r. do kwoty 924.822,46 zł, z dnia 14 września 2012 r. do wysokości 1.546.045,68 zł oraz do wysokości 1.486.551,88 zł, z dnia 20 września 2012 r. do kwoty 2.580.428,92 zł, z dnia 21 września 2012 r. do kwoty 2.581.226,80 zł, zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z dnia 18 czerwca 2012 r. do kwoty 10.515,20 zł, z dnia 1 października 2012 r. do kwoty 14.389,20 zł, z dnia 4 października 2012 r. do kwoty 41.664,40 zł, zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego z dnia 21 września 2012 r. do kwoty 41.454,50 zł, z dnia 1 października 2012 r. do kwoty 14.389,20 zł, z dnia 17 grudnia 2012 r. do kwoty 149.165,40 zł, z dnia 29 stycznia 2013 r. do kwoty 13.377,40 zł, zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym z dnia 4 października 2012 r. do kwoty 220.706,00 zł). Nadto wiceprezes spółki złożył dodatkowe oświadczenie, w którym podał, że spółka wygenerowała stratę za ostatnie 3 miesiące w wysokości 69.871 zł oraz że prosi o sprecyzowanie, jakie dokumenty obrazujące ten wynik, powinna dostarczyć. Wskazał też, że spółka posiada zadłużenie względem ZUS i urzędu skarbowego, a informacje o wysokości tego zadłużenia prześle niezwłocznie po otrzymaniu stosownych zaświadczeń. Poinformował, że bilans oraz rachunek zysków i strat za 2012 r. będzie mógł przesłać po zakończeniu badania i weryfikacji przez biegłego rewidenta, co z uwagi na trudną sytuację spółki oraz trwającą restrukturyzację planowane jest na koniec sierpnia 2013 r. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego referendarz sądowy ustalił, że wnioskodawca nie przedłożył wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej i postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2013 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, złożył sprzeciw od ww. postanowienia zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. poprzez bezzasadne odmówienie zastosowania wobec skarżącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w sytuacji, gdy strona obiektywnie nie dysponuje kwotą wymaganą od niej do zapłaty wpisów sądowych w wielu sprawach i w żadnym razie kwoty tej nie jest w stanie zgromadzić. W uzasadnieniu sprzeciwu strona skarżąca podniosła, że wielomilionowe obroty Spółki w ostatnim okresie działalności, mają tak dużą wartość tylko w ujęciu księgowym, a w żadnym razie nie w realnym wymiarze wpływów do Spółki. Wskazana kwota stanowi bowiem sumę wszystkich wpłat do automatów do gier eksploatowanych przez stronę w całym kraju. Kwocie tej odpowiada natomiast, również wyłącznie księgowa, zbliżona, wielomilionowa wartość wygranych wypłaconych z owych automatów. Wysokie obroty są zatem wynikiem polityki rachunkowości, wymuszonej przez administrację podatkową, ale zdecydowanie przerysowują obraz rzeczywistego rozmiaru działalności prowadzonej przez Spółkę. W ocenie wnioskodawcy wartość wpływów do Spółki skorygowana musi zostać dodatkowo o podatek od gier, który w omawianym okresie wyniósł ryczałtowo 2.000 zł od każdego urządzenia miesięcznie, czyli przy 200 urządzeniach 400.000 zł należności odprowadzanych każdego miesiąca. Następnie uwzględnić należy koszty związane bezpośrednio z eksploatacją urządzeń do gier (w tym czynsze najmu powierzchni pod urządzenia oraz kosztów bieżącego serwisu i obsługi automatów) oraz bieżącą obsługą administracyjną (pensje i ich pochodne itp. – wyprzedzające zajęcia rachunków bankowych). Pozostała po odliczeniach kwota podlega zajęciu związanemu z zabezpieczeniem dokonanym na rachunkach bankowych. Wobec powyższego Spółka funkcjonuje obecnie w sytuacji, gdy nie jest w stanie zgromadzić żadnych rezerw finansowych, albowiem uniemożliwia to istniejące zabezpieczenie rachunków bankowych – każda nadwyżka finansowa podlega bowiem zajęciu z tego tytułu. Strona nie jest w stanie zatem zgromadzić łącznie kwoty znacznie przekraczającej 100.000 zł tytułem wpisów sądowych żądanych do niej w kilkudziesięciu sprawach prowadzonych na terenie całego kraju. Co więcej – próba rozliczenia tej należności z pominięciem rachunku bankowego narażałaby Spółkę na zarzut "ucieczki" ze znaczną kwotą przed istniejącym zajęciem i związane z tym konsekwencje prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Jej celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Z tego powodu to rzeczą wnioskodawcy, jako osoby zainteresowanej, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca sprostała opisywanym wymaganiom. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem o majątku i dochodach spółki wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 2.500.000,00 zł, zaś wartość jej środków trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła 4.657.599,66 zł. Spółka posiada dwa rachunki bankowe, które zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym odpowiednio do wysokości 8.737.023,95 zł i 8.734.119,33 zł. Stan tych rachunków na dzień 14 czerwca 2013 r. wynosił 0 zł. Ostatni rok obrotowy spółka zakończyła według bilansu stratą o wysokości 888.485,30 zł. Ponadto na wezwanie referendarza sadowego Spółka przedłożyła: odpis zeznania podatkowego za 2012 r. (CIT-8), wyciągi z dwóch rachunków bankowych o numerach [...] i [...] oraz dokumenty dotyczące prowadzonych przeciwko niej postępowań egzekucyjnego i zabezpieczającego (odpisy: zajęć wierzytelności, w tym z rachunku bankowego, z dnia 22 lutego 2012 r. do kwoty 924.559,62 zł, z dnia 23 lutego 2012 r. do kwoty 924.822,46 zł, z dnia 14 września 2012 r. do wysokości 1.546.045,68 zł oraz do wysokości 1.486.551,88 zł, z dnia 20 września 2012 r. do kwoty 2.580.428,92 zł, z dnia 21 września 2012 r. do kwoty 2.581.226,80 zł, zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z dnia 18 czerwca 2012 r. do kwoty 10.515,20 zł, z dnia 1 października 2012 r. do kwoty 14.389,20 zł, z dnia 4 października 2012 r. do kwoty 41.664,40 zł, zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego z dnia 21 września 2012 r. do kwoty 41.454,50 zł, z dnia 1 października 2012 r. do kwoty 14.389,20 zł, z dnia 17 grudnia 2012 r. do kwoty 149.165,40 zł, z dnia 29 stycznia 2013 r. do kwoty 13.377,40 zł, zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym z dnia 4 października 2012 r. do kwoty 220.706,00 zł). Nadto wiceprezes spółki złożył dodatkowe oświadczenie, w którym podał, że spółka wygenerowała stratę za ostatnie 3 miesiące w wysokości 69.871 zł oraz że prosi o sprecyzowanie, jakie dokumenty obrazujące ten wynik, powinna dostarczyć. Wskazał też, że spółka posiada zadłużenie względem ZUS i urzędu skarbowego, a informacje o wysokości tego zadłużenia prześle niezwłocznie po otrzymaniu stosownych zaświadczeń. Poinformował, że bilans oraz rachunek zysków i strat za 2012 r. będzie mógł przesłać po zakończeniu badania i weryfikacji przez biegłego rewidenta, co z uwagi na trudną sytuację spółki oraz trwającą restrukturyzację planowane jest na koniec sierpnia 2013 r. Mając na uwadze powyższe, uznano, iż wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy, że Spółka nie nadesłała – pomimo wyraźnego wezwania – sprawozdania finansowego za 2012 r., pomimo że zgodnie z obowiązującymi przepisami miała obowiązek sporządzenia go do końca marca (tj. w ciągu trzech miesięcy od zakończenia roku obrotowego, który w przypadku wnioskodawczyni pokrywa się z rokiem kalendarzowym) i zatwierdzenia go do dnia 30 czerwca br. Tym samym skoro minęły ostateczne terminy na dokonanie powyższych czynności, Spółka, chcąc wykazać swoją sytuację finansową w celu uzyskania prawa pomocy, winna zobrazować ją żądanymi dokumentami (tj. bilansem, rachunkiem zysków i strat i informacją dodatkową). Fakt badania sprawozdania finansowego przez biegłego rewidenta nie stanowił przeszkody do nadesłania tego sprawozdania wraz z adnotacją, że nie zostało ono jeszcze zatwierdzone. Z przedłożonego przez Spółkę zeznania podatkowego za 2012 r. wynika, że zakończyła ubiegły rok podatkowy stratą w wysokości 888.485,30 zł przy przychodzie w wysokości 148.551.284,25 zł i kosztach w kwocie 149.439.769,55 zł. Wielkość przychodu uzyskanego w bieżącym roku przez Spółkę jak i rozmiar poniesionych przez nią wydatków nie są znane, gdyż nie nadesłała ona żadnych dokumentów odnoszących się do jej aktualnej sytuacji finansowej, tj. dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu i dochodu (alternatywnie straty) za okres ostatnich trzech miesięcy. Wiceprezes spółki ograniczył się jedynie do podania wysokości poniesionej przez spółkę straty i wniesienia o sprecyzowanie, jakie dokumenty księgowe winien nadesłać. Powyższe działanie – tj. sugerowanie niewiedzy, jakie dokumenty księgowe obrazują wynik spółki – należy uznać jedynie za próbę uchylenia się od przedłożenia tych dokumentów, zwłaszcza że nie nadesłano jakichkolwiek dowodów potwierdzających przychód uzyskany w okresie ostatnich trzech miesięcy przez spółkę i wygenerowaną przez nią stratę. Warto w tym miejscu zauważyć, iż zarząd spółki nie miał żadnych wątpliwości, jakie dokumenty winien przedłożyć na okoliczność prowadzonego względem spółki postępowania egzekucyjnego, mimo że dokumenty te nie były szczegółowo wymienione w wezwaniu. Podkreślenia wymaga też, iż Spółka w oświadczeniu o jej majątku i dochodach wskazała tylko dwa rachunki bankowe (o numerach [...] i [...]), zaś analiza przedstawionych przez spółkę wyciągów z tychże rachunków, wskazuje że posiada ona jeszcze dwa inne rachunki bankowe o numerach [...] i [...], z których dokonuje zasilenia rachunków wymienionych w rubryce nr 9 formularza PPPr. Z pierwszego z pominiętych rachunków spółka dokonała w dniach 30 kwietnia, 31 maja i 29 czerwca br. przelewów na rachunek [...], zaś z drugiego w tych samych dniach zasiliła rachunek o numerze [...]. Nie ujawniając faktu posiadania rachunków o numerach [...] i [...], spółka uchyliła się tym samym od podania stanu tych kont (na co jest przeznaczona rubryka 9.3 formularza PPPr). Co więcej – pomimo że została zobligowana do przedłożenia wyciągów ze wszystkich (które to słowo zostało podkreślone w wezwaniu) posiadanych przez nią rachunków bankowych, nadesłała wyciągi jedynie z dwóch kont, podczas gdy prowadzone są dla niej co najmniej cztery. Tym samym nie ma możliwości zweryfikowania stanu środków pieniężnych zgromadzonych na pominiętych rachunkach, jak również wysokości księgowanych na nich wpływów i czynionych za ich pośrednictwem wydatków. Nie wiadomo też, czy zostały one zajęte w toku prowadzonych przeciwko spółce postępowań zabezpieczających i egzekucyjnych. Na wskazanych przez Spółkę rachunkach bankowych, z których przedłożyła wyciągi, widnieją znaczne kwoty zajęć – na dzień 29 czerwca 2013 r. było to 6.484.990,63 zł. Na rachunkach tych widnieją nieliczne – jak na Spółkę, która uzyskała w ubiegłym roku przychód w wysokości 148.551.284,25 zł – transakcje. W okresie trzech miesięcy, tj. od kwietnia do czerwca br. na obu łącznie zaksięgowano jedynie 6 zasileń własnych w kwocie 480 zł i 6 zasileń od innych podmiotów w kwocie 6.331,22 zł oraz 6 obciążeń w łącznej wysokości 480 zł stanowiących opłaty na rzecz banku. We wskazanym okresie Spółka nie dokonała za pośrednictwem tych rachunków żadnych innych płatności. Salda tych rachunków na dzień 29 czerwca 2013 r. wynosiły odpowiednio 15.870 zł i 21.775,36 zł. Zauważyć też należy, iż Spółka nie podała aktualnego stanu posiadanych zobowiązań finansowych, wskazując tylko, że posiada zadłużenie względem ZUS i urzędu skarbowego oraz wyjaśniając, że informacje na temat wysokości tego zadłużenia prześle niezwłocznie po otrzymaniu stosownych zaświadczeń. Do dnia wydania niniejszego postanowienia Spółka ani nie podała aktualnej wysokości posiadanego zadłużenia ani nie przesłała zapowiadanych dokumentów na tę okoliczność – nie wnioskowała też o przedłużenie terminu na dokonanie tych czynności. Warto w tym miejscu zauważyć, iż przesłane przez Spółkę dokumenty dotyczące prowadzonych względem niej postępowań egzekucyjnego i zabezpieczającego (poza jednym z 29 stycznia 2013 r.) sporządzone zostały w 2012 r., a zatem nie obrazują aktualnego stanu jej zobowiązań finansowych. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż to sama skarżąca uniemożliwiła dokonanie pełnej oceny jej sytuacji finansowej. Zachowanie Spółki, polegające na selektywnym podawaniu informacji i przedkładaniu dokumentów, skutkuje bowiem niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności przemawiające za odmową przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.