I SA/Gd 689/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwarcińska po rozpoznaniu 11 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 28 sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z 30 października 2008 r. złożonym na formularzu PPF A. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 100 zł. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżący podał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie uzyskuje dochodów, nie posiada majątku w postaci nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości przekraczającej 3 000 euro, na podstawie wyroku Sądu Wojewódzkiego w G. Wydział II Cywilny z 6 października 1995 r. (sygn. akt [...]) uiszcza na rzecz syna alimenty w kwocie 250 zł, naczelnik urzędu skarbowego podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych [...], [...], [...], [...]. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II FSK 768/08 i II FSK 769/08 oraz postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8 września 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 417/08 został zwolniony od kosztów sądowych. Odpisy powołanych postanowień dołączył do wniosku. Podkreślił, że jego sytuacja majątkowa i rodzinna nie uległy zmianie, tj. nadal nie uzyskuje dochodów pozwalających na uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie oraz nie posiada oszczędności na ten cel. W odpowiedzi na wezwanie z 3 listopada 2008 r. (doręczone pełnomocnikowi 13 listopada 2008 r.) do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, pełnomocnik Skarżącego wskazał, że kolejne badanie dokumentów źródłowych nie jest konieczne z uwagi na zwolnienie Skarżącego od kosztów sądowych w postępowaniach o sygn. akt: II FSK 768/08, II FSK 769/08 i I SA/Gd 417/08. Jednocześnie wniósł o przedłużenie terminu do nadesłania wymaganych dokumentów wskazując na konieczność zgromadzenia i przeanalizowania obszernej dokumentacji. Tożsame stanowisko przedstawił sam Skarżący w dołączonym do wyjaśnień pełnomocnika piśmie z 14 listopada 2008 r. Pomimo przedłużenia terminu do 28 listopada 2008 r. Skarżący żadnego z wymaganych dokumentów i oświadczeń nie przedłożył. W oświadczeniu z 27 listopada 2008 r. wyjaśnił, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko. Podkreślił, że jego sytuacja majątkowa i rodzinna nie uległy zmianie od czasu przyznania prawa pomocy przez NSA i WSA w Gdańsku. Postanowieniem z 29 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Gd 689/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy, które wobec wniesienia sprzeciwu utraciło moc. W uzasadnieniu złożonego sprzeciwu Skarżący wyjaśnił, że szczegółowe oświadczenie majątkowe złożone na formularzu PPF było wystarczające dla przyznania mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący powtórzył także swoją wcześniejszą argumentację, iż jego sytuacja majątkowa i rodzinna nie uległa zmianie porównaniu ze stanem istniejącym w dacie wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowień z 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II FSK 768/08 i II FSK 769/08 przyznających mu prawo pomocy i nie różni się od sytuacji istniejącej w dacie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowienia z 8 września 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 417/08. W ocenie Skarżącego powyższe okoliczności dowodzą, że nie zachodzi w przedmiotowej sprawie konieczność ponownego przedkładania dokumentów źródłowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej P.p.s.a), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, w sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą Skarżącego, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Odnosząc powyższe rozważania teoretyczne do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności Sąd pragnie wskazać, iż Skarżący nie dokonał wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu postępowanie Skarżącego, polegające na uchyleniu się od przedłożenia części dokumentów skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Jak wynika z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, Skarżący uiszcza alimenty na rzecz syna – Ł. W. w wysokości 250 zł miesięcznie, co oznacza że osiąga dochody pozwalające mu je spełniać. Za osiąganiem przez A. W. dochodów oraz posiadaniem przez niego majątku przemawia także fakt, iż do momentu zawieszenia egzekucji prowadzona ona była z wynagrodzenia ze stosunku pracy wypłacanego Skarżącemu przez "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. oraz z jego rachunku bankowego. Przy czym, zgodnie z wpisem w KRS Skarżący jest członkiem zarządu spółki "A" Sp. z o.o., która jest kontynuatorką "B" s.c. założonej przez Skarżącego i S. G. Skarżący jest również członkiem zarządu spółki "C" Sp. z o.o. W związku z powyższym uznano, że Skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, gdyż nie wyjaśnił istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Odnosząc się do twierdzenia Skarżącego, iż nie zachodzi w przedmiotowej sprawie konieczność ponownego przedkładania dokumentów z uwagi na zwolnienie Skarżącego od kosztów sądowych w postępowaniach (sygn. akt II FSK 768/08, II FSK 769/08 i I SA/Gd 417/08) stwierdzić należy, iż jest argument chybiony. Zgodnie z art. 249 P.p.s.a. prawo pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Przy czym, cofnięcie prawa pomocy może nastąpić zarówno w wypadku gdy strona wprowadziła sąd w błąd co do swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej czy zdolności płatniczych, jak i wtedy gdy sytuacja ta i zdolności płatnicze ulegną poprawie już po wydaniu postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. Jak podkreśla się w doktrynie z postanowieniem o przyznaniu prawa pomocy nie wiąże się powaga rzeczy osądzonej. Dlatego zawarte nim rozstrzygnięcie powinno być adekwatne w toku całego postępowania sądowego do przesłanek, które dają podstawę do udzielenia prawa pomocy w świetle art. 246 P.p.s.a. Z tego też względu sąd administracyjny z urzędu lub na wniosek może je w każdym czasie zmienić zarówno na korzyść (przyznając prawo pomocy, mimo wcześniejszej odmowy), jak i na niekorzyść (cofając przyznane prawo pomocy) strony, jeśli zmienią się okoliczności dotyczące jej zdolności płatniczych Dauter Bogusław, Gruszczyński Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata – Komentarz do art. 249 P.p.s.a. Zakamycze 2006. Reasumując wskazać należy, że Sąd rozpatrując wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie jest związany wydanymi przez siebie wcześniej orzeczeniami oraz orzeczeniami innych sądów. Jest natomiast zobowiązany do każdorazowego precyzyjnego badania sytuacji majątkowej wnioskodawcy ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy w oparciu o przedstawione przez niego dowody. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.