I SA/Gd 689/18

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. E. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 7 sierpnia 2018 r., skarżący Z. E. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W pierwszej kolejności wskazać należy, że rozpoznanie wniosku skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest zbędne. Przepis zawarty w art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) – zwanej dalej p.p.s.a. – stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Powyższe oznacza, że skarżący jest w niniejszej sprawie, z uwagi na jej przedmiot, ustawowo zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych i nie ma obowiązku ich uiszczania na żadnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z tego względu referendarz sądowy, na podstawie art. 249a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. Przechodząc do rozpoznania wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika procesowego, wskazać należy na treść art. 262 p.p.s.a., zgodnie z którym przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie do przepisu art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W świetle powołanych uregulowań przyznaje się prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, oraz gdy nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), oraz dokumentów przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego (dodatkowego oświadczenia z dnia 6 września 2018 r., odpisów: zeznania podatkowego PIT-37 za 2017 r., zaświadczeń z banku z dnia 7 września 2018 r. w przedmiocie zadłużenia oraz z dnia 7 września 2018 r. o wysokości sald na rachunkach, odcinka emerytury za wrzesień 2018 r., dowodów uiszczenia składki na ubezpieczenie oraz opłat za usługi telekomunikacyjne, faktury za wodę i odprowadzanie ścieków oraz upomnienia z dnia 8 sierpnia 2018 r., zajęcia wierzytelności przez komornika oraz informacji o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej z dnia 17 lipca 2018 r., zaświadczeń od komornika z dnia 26 lutego 2018 r. o dokonanych wpłatach uzyskanych w toku postępowań egzekucyjnych i wysokości aktualnej zaległości, zaświadczenia z ZUS z dnia 28 marca 2018 r. oraz zawiadomienia z ZUS z dnia 30 sierpnia 2018 r. o wysokości dokonywanych potrąceń egzekucyjnych, wezwania na rozprawę ze sprawy o rozwód) wynika, iż wnioskodawca jest w trakcie postepowania rozwodowego z małżonką, z którą nie posiada wspólności majątkowej, prowadzi sam gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury otrzymywanej w wysokości 1.082,73 zł netto (po uwzględnieniu dokonywanych z tego świadczenia potrąceń egzekucyjnych w kwocie 464,66 zł), jego dochód wykazany w zeznaniu podatkowym za ubiegły rok stanowił kwotę 18.165,21 zł, nie posiada jakichkolwiek oszczędności (salda prowadzonych dla niego rachunków bankowych na dzień 7 września 2018 r. wynosiły 0 zł), papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, jego jedyny majątek stanowią dom w budowie o powierzchni 136,70 m2 oraz warsztat [...], obciążony kredytem, posiada zadłużenie względem banku w wysokości 9.307,72 zł (stan na dzień 7 września 2018 r.), które spłaca terminowo w kwocie 300 zł miesięcznie (wysokość raty od października br. wzrośnie do 329,89 zł) oraz wymagalne zobowiązania finansowe względem: dostawcy energii w kwocie 7.724,33 zł (według stanu na dzień 17 lipca 2018 r. wraz z kosztami egzekucyjnymi) oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 33.648,37 zł, naczelnika urzędu skarbowego w kwocie 1.475,82 zł i względem miasta w kwocie 5.884,88 zł (trzy wymienione według stanu na dzień 26 lutego 2018 r. wraz z kosztami egzekucyjnymi), dochodzone w toku licznych egzekucji komorniczych, w ramach których zajęto świadczenie emerytalne wnioskodawcy, jego wierzytelności oraz prowadzone dla niego rachunki bankowe. Skarżący do ponoszonych przez niego (poza wyżywieniem) stałych kosztów utrzymania zaliczył: spłatę rat, opłaty za wodę i odprowadzanie ścieków oraz usługi telekomunikacyjne, a także składki na ubezpieczenie OC i paliwo do samochodu, szacując je na kwotę 750 zł miesięcznie. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym ani rzecznikiem patentowym. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności faktyczne, w tym w szczególności wysokość dochodów, którymi dysponuje wnioskodawca (1.082,73 zł), oraz brak jakichkolwiek oszczędności i egzekwowane zadłużenie, uznano, iż wnioskodawca wykazał, że nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia w niniejszej sprawie kosztów zastępstwa procesowego z wyboru bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.