I SA/Gd 690/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie części zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 1998 r. postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. A. W. wnioskiem z dnia 22 października 2008 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, nie uzyskuje dochodów, nie posiada majątku w postaci nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości przekraczającej 3 000 euro, na podstawie wyroku Sądu Wojewódzkiego [...] uiszcza na rzecz syna alimenty w kwocie 250 zł, naczelnik urzędu skarbowego podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych [...]. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II FSK 768/08 i II FSK 769/08 oraz postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 września 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 417/08 został zwolniony od kosztów sądowych. Odpisy powołanych postanowień dołączył do wniosku. Podkreślił, że jego sytuacja majątkowa i rodzinna nie uległy zmianie, tj. nadal nie uzyskuje dochodów pozwalających na uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie oraz nie posiada oszczędności na ten cel. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 3 listopada 2008 r. (doręczonym pełnomocnikowi strony w dniu 13 listopada 2008 r.) skarżący zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia oświadczenia w tym przedmiocie, (2) odpisu zeznania podatkowego za rok 2007, bądź też stosownego zaświadczenia o dochodach uzyskanych za ten rok z właściwego urzędu skarbowego, (3) dokumentu potwierdzającego źródło oraz miesięczną wysokość brutto i netto dochodu, z którego uiszcza alimenty oraz ponosi koszty związane z bieżącym utrzymaniem; w sytuacji gdy jest osobą bezrobotną – dokumentu potwierdzającego status osoby bezrobotnej (np. decyzja/zaświadczenie urzędu pracy), (4) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), (5) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez siebie miesięcznych kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, odpłatne leczenie, zakup leków, inne) oraz dokumentu potwierdzającego, że uiszcza na rzecz syna alimenty w kwocie 250 zł miesięcznie (np. dowód wpłaty, oświadczenie pełnoletniego syna). W piśmie złożonym w dniu 19 listopada 2008 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że sytuacja finansowa wnioskodawcy była już szczegółowo badana przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie dokumentów przedłożonych przy sprawach o sygn. akt II FSK 768/08, II FSK 769/08 i I SA/Gd 417/08. W powołanych sprawach skarżący zwolniony został od kosztów sądowych. Z tych względów pełnomocnik uznał, że kolejne badanie dokumentów źródłowych nie jest konieczne. Jednocześnie wniósł o przedłużenie terminu do nadesłania wymaganych dokumentów wskazując na konieczność zgromadzenia i przeanalizowania obszernej dokumentacji. Tożsame stanowisko przedstawił sam skarżący w dołączonym do wyjaśnień pełnomocnika piśmie z dnia 14 listopada 2008 r. Sąd uwzględnił wniosek pełnomocnika w przedmiocie wyznaczenia dodatkowego terminu do nadesłania dokumentów źródłowych oraz oświadczeń. Termin został przedłużony do dnia 28 listopada 2008 r. Pomimo wyznaczenia nowego terminu skarżący żadnego z wymaganych dokumentów i oświadczeń nie przedłożył. W oświadczeniu z dnia 27 listopada 2008 r. wyjaśnił, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko. Podkreślił, że jego sytuacja majątkowa i rodzinna nie uległy zmianie od czasu przyznania prawa pomocy przez NSA i WSA w Gdańsku. W pierwszej kolejności wskazać należy, że ocena czy złożone przez wnioskodawcę oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach jest pełne, czy też niebudzące wątpliwości należy do referendarza sądowego (sądu) rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ocena strony w tym zakresie ma charakter subiektywny i z tego także względu powinna zostać zweryfikowana na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych. Jeśli zatem dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie to przyjąć należy, że niewyjaśnione zostały istotne wątpliwości dotyczące jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W niniejszej sprawie wątpliwości dotyczyły źródeł i wysokości osiąganych przez skarżącego dochodów oraz posiadanego majątku. Powoływane bowiem przez wnioskodawcę okoliczności są sprzeczne ze sobą. I tak, w uzasadnieniu wniosku podał on, że uiszcza alimenty na rzecz syna – Ł. W. w wysokości 250 zł miesięcznie. Skoro przekazuje przedmiotowe świadczenie to wnioskować należy, iż osiąga dochody pozwalające mu je spełniać. Poza tym sam skarżący podaje, że "(...) nie uzyskuje dochodów pozwalających na zapłatę wpisu w przedmiotowej sprawie i nie posiada oszczędności na ten cel", czego w świetle powołanej okoliczności nie sposób wprost interpretować jako nieuzyskiwanie jakichkolwiek dochodów (choć jednocześnie skreśla rubrykę nr 10 o dochodach). Jak już wskazano, ocena czy osiągane przez wnioskodawcę dochody pozwalają jedynie na zaspokojenie koniecznych kosztów jego utrzymania nie należy do wnioskodawcy. Za osiąganiem przez wnioskodawcę dochodów oraz posiadaniem przez niego majątku przemawia także inna okoliczność. Skarżący wskazując na swoją trudną sytuację finansową powołuje, iż naczelnik urzędu skarbowego podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. Jednakże fakt ten nie przemawia za przyjęciem, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że do momentu zawieszenia egzekucji prowadzona ona była z wynagrodzenia ze stosunku pracy wypłacanego wnioskodawcy przez "A" Sp. z o.o. z siedzibą [...] oraz z jego rachunku bankowego (dowód: k. 1019-1029 akt administracyjnych). Zwrócić uwagę należy, że zgodnie z wpisem w Krajowym Rejestrze Sądowym skarżący jest członkiem zarządu spółki "A" Sp. z o.o. Powołana spółka jest kontynuatorką działalności firmy "B" s.c. założonej przez wspólników S. G. i wnioskodawcę, będących aktualnymi członkami jej zarządu. Skarżący pominął również fakt, że jest członkiem zarządu spółki "C" Sp. z o.o. Drugim członkiem zarządu jest S. G. Przypomnieć trzeba, że oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący składał pod rygorem odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy (art. 233 § 1 Kodeksu karnego). W związku z powyższym uznano, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, gdyż nie wyjaśnił istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.