I SA/Gd 700/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF i dołączonym do skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, skarżący M. W. zwrócił się o przyznanie mu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przed przystąpieniem do oceny przedmiotowego wniosku podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a., stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak-Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy mieć również na uwadze, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i winno być stosowane wyłącznie w odniesieniu do podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Co więcej, orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że koszty niniejszego postępowania kształtuje: 1) wpis od skargi wynoszący w niniejszej sprawie 1.295 zł (§ 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej jako rozporządzenie); 2) ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia); 3) ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący w niniejszej sprawie połowę od wpisu od skargi, tj. 648 zł (§ 3 rozporządzenia) oraz 4) opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Przechodząc do oceny zasadności wniesionego żądania referendarz sądowy stwierdził, że okoliczności ustalone na podstawie oświadczenia skarżącego o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów przedłożonych na zarządzenie z dnia 7 maja 2015 r., nie pozwalają przyjąć, że skarżący nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych powstałych na tym etapie postępowania (tj. wpisu sądowego od skargi), jak również, że nie ma możliwości zgromadzenia środków i zabezpieczenia ich na poczet kosztów sądowych, które mogą powstać w przyszłości w związku z dochodzeniem przez skarżącego swoich racji przed sądem administracyjnym. Skarżący zamieszkuje wspólnie z rodzicami, nie ponosi kosztów swojego utrzymania, w szczególności tych związanych z zajmowanym lokalem oraz wyżywieniem, które wynoszą 1.000 zł, pozostając na utrzymaniu ojca, posiada źródło przychodu – od 20 lipca 2004 r. jest aktywnym przedsiębiorcą, wykonuje działalność gospodarczą pod nazwą "A", w okresie od lutego do kwietnia 2015 r., mimo że nie osiągnął przychodów z tego tytułu, to poniósł wydatki na zakup usług obcych w łącznej kwocie 14.487,05 zł (skarżący również w roku ubiegłym nie osiągnął przychodu – w zeznaniu rocznym PIT-36L zadeklarował stratę w wysokości 42.453,08 zł), skarżący nie posiada nieruchomości, pojazdów mechanicznych (w tym samochodów osobowych i dostawczych), na rachunku bankowym w [...] na dzień 30 kwietnia 2015 r. zgromadził środki pieniężne w kwocie 2.845,46 zł, posiada zadłużenie z tytułu kredytu obrotowego w kwocie 450.000 zł, przy czym przedłożone wyciągi z rachunku kredytowego obejmują okres od 2 października 2013 r. do 26 listopada 2014 r. i na ich podstawie, poza kwotą zadłużenia, która na dzień 26.11.2014 r. wynosiła 423.572,82 zł, nie sposób ustalić, czy w ogóle, a jeśli tak, to w jakiej wysokości skarżący dokonuje jego miesięcznej spłaty. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skoro skarżący pozostaje na utrzymaniu rodziców i nie ponosi kosztów z tym związanych, a jednocześnie dysponuje środkami pieniężnymi w wysokości przekraczającej wysokość kosztów sądowych powstałych w niniejszej sprawie oraz tych, które mogą powstać w przyszłości (a których wysokość została już przedstawiona), to brak jest podstaw, aby zwolnić go z obowiązku ich uiszczenia. Podkreślić należy, że z nadesłanego wyciągu z konta wynika zaś, że od 1 lutego do 30 kwietnia 2015 r. ze środków na nim zdeponowanych pobierane są jedynie prowizje za jego prowadzenie oraz za kartę w łącznej kwocie 65 zł miesięcznie. Zatem w sytuacji, gdy skarżący środków tych nie przeznacza na swoje konieczne utrzymanie, to należało przyjąć, że stanowią one jego oszczędności. Natomiast bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie pozostaje okoliczność zadłużenia skarżącego z tytułu kredytu obrotowego. Zobowiązania z tego tytułu nie mają bowiem pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, jakimi są koszty postępowania sądowoadministracyjnego. Co więcej, jeżeli skarżący, będąc przedsiębiorcą, nadal korzysta ze środków udostępnionych mu w ramach rachunku kredytowego, to brak jest przeszkód, aby przeznaczył je na koszty sądowe w niniejszej sprawie. Kredyty obrotowe pozwalają bowiem przedsiębiorstwu zapewnić płynność finansową, umożliwiając regulowanie bieżących zobowiązań przy braku gotówki. Podnieść przy tym należy, że niniejsza sprawa jest bezpośrednio związana z wykonywaną przez skarżącego działalnością gospodarczą – jej przedmiotem jest należny podatek od towarów i usług. Zatem koszty niniejszego postępowania można zaliczyć do zobowiązań związanych z działalnością przedsiębiorstwa. Raz jeszcze należy podkreślić, że prawo pomocy przysługuje tym osobom, które znajdują się w trudnej – co należy podkreślić – sytuacji finansowej, niejednokrotnie uniemożliwiającej im zaspokojenie niezbędnych nawet potrzeb bytowych. Skarżącego nie można zaliczyć do tej grupy osób. Reasumując, za zasadne – w świetle przedstawionych ustaleń – należało uznać, że skarżący ma realne możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wskazane okoliczności nie potwierdzają, że jego aktualna sytuacja uniemożliwia mu ich poniesienie. Z tych wszystkich względów uznano, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.