I SA/Gd 708/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. M. S. wnioskiem z dnia 28 sierpnia 2012 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 720 zł. W złożonym na formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, żadne z małżonków aktualnie nie uzyskuje dochodów, nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, oszczędności oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270, dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na podstawie art. 255 p.p.s.a. – zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 3 września 2012 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego w dniu 10 września 2012 r.) – skarżący zobowiązany został do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: (1) odpisów wszystkich zeznań podatkowych złożonych przez małżonków za 2011 r., bądź też stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wszystkich dochodach uzyskanych przez nich za ten rok, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu złożonego przez każdego z małżonków, (3) oświadczenia, czy wnioskodawca nadal prowadzi działalność gospodarczą; jeśli nie – przedłożenia dokumentów potwierdzających okoliczność, iż aktualnie nie wykonuje działalności gospodarczej (decyzja o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, zawiadomienie o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej); jeżeli skarżący nie wyrejestrował/zawiesił działalności – przedłożenia dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tego tytułu dochodu (przychodu) lub poniesionej straty oraz kosztów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami i ewidencji środków trwałych; jeśli jest podatnikiem podatku VAT – przedłożenia deklaracji VAT-7 złożonych za ostanie trzy miesiące, (4) oświadczenia złożonego przez żonę wnioskodawcy w przedmiocie jej majątku, w szczególności posiadanych przez nią nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych), (5) oświadczenia złożonego przez żonę wnioskodawcy, czy posiada ona status osoby bezrobotnej; jeśli tak – przedłożenia decyzji lub zaświadczenia z PUP, (6) oświadczenia wnioskodawcy, czy w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów małżonkowie korzystają z pomocy społecznej; jeśli tak, to w jakiej formie i wysokości przyznana została pomoc społeczna oraz przedłożenia dokumentów okoliczność tę potwierdzających, (7) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez małżonków w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, ogrzewanie, telefon i inne), (8) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Poinformowano przy tym, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W odpowiedzi na powyższe skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym podał, że nie posiada rachunków bankowych oraz pojazdów mechanicznych, nie prowadzi działalności gospodarczej, którą wyrejestrował, nie korzysta z pomocy społecznej. Przedłożył także dodatkowe oświadczenie złożone przez żonę, w którym wskazała ona, że nie posiada rachunków bankowych, kont i lokat dewizowych oraz majątku w postaci nieruchomości, pojazdów mechanicznych, przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 euro, nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Poza ww. oświadczeniami skarżący przedstawił: dokument potwierdzający wykreślenie wpisu z ewidencji z dniem 1 października 2011 r., informację z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej o zawieszenie przez żonę wykonywania działalności gospodarczej w okresie od 30 maja 2012 r. do 30 maja 2014 r., odpis zeznania podatkowego małżonków za 2011 r. (PIT-36) wraz z załącznikami PIT-B, w którym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący zadeklarował stratę w wysokości 2.963,99 zł (przychód w kwocie 68.735,98 zł i koszty jego uzyskania w kwocie 71.699,97 zł), zaś jego żona wykazała dochód w kwocie 10.394,10 zł (przychód w wysokości 81.636,08 zł i koszty jego uzyskania w kwocie 71.241,98 zł), poza działalnością gospodarczą skarżący wykazał również dochody z umów zlecenia (o dzieło) oraz praw autorskich w łącznej kwocie 1.025 zł (przychód wyniósł 3.808 zł). W pierwszej kolejności podkreślić należy, że skarżący już z samego faktu nałożenia na niego zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jego możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mógł wywieść, że złożone przez niego we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążony negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. W orzecznictwie sądowooadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Mając na uwadze opisane okoliczności faktyczne przyjąć należało, że sytuacja majątkowa skarżącego pozostaje nadal niejasna; nie przedłożył on bowiem wszystkich wymaganych dokumentów, które nie tylko potwierdziłyby zasadność złożonego przez niego wniosku, ale przede wszystkim pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego możliwości płatniczych. Otóż skarżący z małżonką podali, że aktualnie nie uzyskują dochodów, gdyż nie wykonują działalności gospodarczej (działalność prowadzona przez skarżącego została wyrejestrowana, zaś małżonka zawiesiła wykonywanie swojej działalności), nie posiadają także oszczędności, nie korzystają z pomocy społecznej, a mimo to prowadzą wspólnie samodzielne gospodarstwo domowe. Z jakich środków więc małżonkowie finansują niezbędne koszty związane ze swoim bieżącym utrzymaniem, czy w związku z brakiem dochodów posiadają zadłużenie z tytułu opłat za media, czy może konieczne wydatki tego rodzaju ponoszą za nich członkowie rodziny, skarżący już nie wyjaśnił. Pomimo nałożenia na niego zobowiązania do przedstawienia dokumentów obrazujących wysokość wydatków ponoszonych z tego tytułu (w tym opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, ogrzewanie, telefon i inne), w żaden sposób się do tej kwestii nie odniósł, choć to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Analiza dokonana z uwzględnieniem danych wynikających ze złożonego wniosku i nadesłanych dokumentów pozwala przyjąć, że skarżący przedstawił swoją sytuację majątkową nierzetelnie, wręcz selektywnie, w taki sposób by potwierdzała ona, iż nie ma on realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Powołał się bowiem i udokumentował jedynie te okoliczności, które potwierdzają trudną sytuację finansową małżonków (brak dochodów), pomijając te, które mogłyby temu przeczyć (ponoszenie wydatków). Z tych wszystkich względów uznano, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.