I SA/Gd 709/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 16 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. A. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2018 r., złożonym na formularzu PPF, skarżąca E. A. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu od skargi w kwocie 500 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, iż nie posiada żadnego majątku – zamieszkuje w domu stanowiącym własność jej brata, posiada natomiast zadłużenie z tytułu kredytu zaciągniętego na kwotę 72.000 zł, którego nie jest w stanie spłacić, samotnie wychowuje troje małoletnich dzieci (w wieku 4, 9 i 12 lat), na które nie otrzymuje alimentów, źródłem utrzymania rodziny są świadczenia wychowawcze (500 plus) przyznane w łącznej kwocie 1.500 zł miesięcznie oraz zasiłek rodzinny w wysokości 438 zł miesięcznie, na bieżące wydatki przeznacza miesięcznie kwotę około 1.950 zł, z czego 500 zł wydatkuje na opłaty za mieszkanie, 500 zł na utrzymanie dzieci, 900 zł na wyżywienie, zakup środków czystości i higieny oraz kosmetyków, 50 zł na zakup leków. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 13 sierpnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej nadesłała: - odpis zeznania podatkowego PIT-37 z załącznikiem PIT/O za 2017 r., w którym wykazała dochody ze stosunku pracy w wysokości 4.998,75 zł; - odpis decyzji wójta o przyznaniu skarżącej świadczenia wychowawczego w kwocie 500 zł miesięcznie na każde z dzieci na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r.; - odpis decyzji wójta o przyznaniu skarżącej zasiłku rodzinnego na każde z dzieci w łącznej kwocie 343 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r., dodatku do tego zasiłku w kwocie 95 zł miesięcznie na ww. okres oraz jednorazowych dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dwoje dzieci w kwocie po 100 zł; - listę transakcji dokonanych na rachunku bankowym skarżącej prowadzonym przez [...] w okresie od 1 maja do 27 sierpnia 2018 r.; - odpisy: faktur za wodę za cztery miesiące począwszy od 15 marca 2018 r. na łączną kwotę 242,64 zł oraz za energię elektryczną za okres od 25 kwietnia do 21 sierpnia 2018 r. na łączną kwotę 1.544,96 zł; dokumentów potwierdzających opłaty za telewizję cyfrową w wysokości 62,20 zł, za telefon komórkowy za czerwiec i lipiec br. w łącznej wysokości 221,73 zł, zakup opału w lipcu 2018 r. na kwotę 1.700 zł oraz zakup leków w sierpniu 2018 r. na kwotę 24,90 zł; - odpis wezwania z dnia 10 sierpnia 2018 r. do zapłaty niespłaconego kredytu wraz z odsetkami w łącznej kwocie 79.167,82 zł; - odpis ugody sądowej z dnia 11 stycznia 2018 r., z której wynika, iż ojciec dzieci skarżącej zobowiązał się do płacenia alimentów łącznej kwocie 5.000 zł miesięcznie; - dodatkowe oświadczenie, w którym skarżąca podała, że (-) nie otrzymuje pomocy finansowej ani rzeczowej od rodziny czy innych osób prywatnych, (-) w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie korzystała ze świadczeń pomocy społecznej, (-) ojciec jej dzieci od lutego 2018 r. przebywa w areszcie śledczym i nie płaci alimentów, (-) nie pobiera alimentów z funduszu alimentacyjnego, gdyż zawarła z ojcem dzieci porozumienie, iż ten po wyjściu z aresztu uiści zaległe alimenty oraz zobowiązał się do ich regulowania na bieżąco. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz sądowy uznał, iż pomimo, że skarżąca wykonała zobowiązanie nałożone na nią zarządzeniem z dnia 13 sierpnia 2018 r., przedkładając wymienione w nim dokumenty, to w dalszym ciągu jej sytuacja finansowa pozostaje niejasna. Skarżąca konsekwentnie podnosi, że nie posiada jakichkolwiek oszczędności a siebie i troje małoletnich dzieci utrzymuje wyłącznie z przyznanych świadczeń wychowawczych oraz zasiłków rodzinnych, które wynoszą 1.938 zł miesięcznie i które w całości przeznacza na zaspokojenie bieżących potrzeb rodziny. Z przedstawionych dokumentów wynika, iż średnie stałe wydatki, jakie skarżąca ponosi na opłaty za energię elektryczną, wodę, telefon komórkowy, telewizję cyfrową oraz podatki lokalne kształtują się na poziomie około 679,86 zł miesięcznie. Zatem na pozostałe konieczne wydatki czteroosobowej rodziny skarżąca dysponuje kwotą 1.258,14 zł, przy czym z kwoty tej nie jest w stanie regulować innych wydatków, w tym swoich zobowiązań kredytowych. Powyższe ustalenia przymawiałyby za uznaniem, iż skarżąca nie ma realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie choćby w części, gdyż osiągany dochód w całości wydatkuje na pokrycie podstawowych kosztów utrzymania siebie i trójki małoletnich dzieci, a w konsekwencji nie jest w stanie poczynić jakichkolwiek oszczędności. Jednakże z nadesłanej listy transakcji dokonanych na rachunku bankowym skarżącej w okresie od 1 maja do 27 sierpnia 2018 r. wynika, iż skarżąca faktycznie dysponuje środkami pieniężnymi w wysokości wyższej aniżeli zadeklarowane dochody. Przede wszystkim należy zauważyć, iż przedstawiony przez skarżącą wyciąg z jej rachunku bankowego – pomimo wyraźnego wskazania w wezwaniu w tym zakresie – nie zawiera danych dotyczących salda początkowego oraz końcowego, jak również salda po dokonaniu każdej z transakcji. Na wydruku widnieje informacja o treści: "Ukryto salda po transakcji", co prowadzi do wniosku, iż skarżąca świadomie zataiła dane dotyczące rzeczywiście posiadanych środków pieniężnych na koncie bankowym. Podnoszonej przez skarżącą okoliczności o nieposiadaniu przez nią środków pieniężnych w kwocie wyższej aniżeli kwota świadczeń i zasiłków wypłacanych przez pomoc społeczną przeczą następujące ustalenia: skarżąca w dniu 24 maja br. skarżąca udzieliła pożyczki Ł. M. w kwocie 1.500 zł, która do dnia 27 sierpnia br. nie została zwrócona na konto skarżącej (wskazać w tym miejscu należy, iż z akt podatkowych sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została doręczona stronie w dniu 21 maja br., a zatem na ten dzień posiadała ona środki, których nie przeznaczyła na bieżące potrzeby bytowe swoje i dzieci a zatem mogła je zabezpieczyć na koszty sądowe). Następnie w dniu 2 lipca br. przekazała D. G., ojcu swoich dzieci, który przebywa w areszcie śledczym, przelewem kwotę 694,70 zł, zaś 25 lipca br. dokonała zakupu opału (ekogroszka) za kwotę 1.700 zł a płatność uregulowała gotówką. Tym samym o ile wydatki skarżącej w maju br. wyniosły 2.179,86 zł i nieznacznie przekroczyły kwotę jej miesięcznych dochodów, o tyle w lipcu br. wyniosły one 3.074,56 zł i były wyższe od deklarowanych dochodów o kwotę 1.136,56 zł. Przy czym na pokrycie tych wydatków w całości skarżąca nie miała środków z poprzedniego miesiąca, tj. z czerwca br., mimo że na jej rachunek wpłynęła kwota 1.156,35 zł tytułem zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2017. Z historii transakcji wynika bowiem, iż kwota stanowiąca różnicę pomiędzy sumą uznań a obciążeń wyniosła 757,06 zł. Istotnym jest także, iż skarżąca, która – jak twierdzi – znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej (utrzymuje siebie i troje małoletnich dzieci wyłącznie ze świadczeń wypłacanych przez pomoc społeczną, zaprzestała spłaty kredytu) nie występuje o egzekucję alimentów, pomimo iż zawartej ugodzie sądowej nadana została klauzula wykonalności, co oznacza, że stanowi ona tytułu egzekucyjny. Podkreślić przy tym należy, iż w przypadku uznania egzekucji za bezskuteczną skarżąca uprawniona byłaby do wystąpienia o przyznanie jej świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U z 2017 r. poz. 489 ze zm.). Świadczenia te przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (z akt sprawy wynika, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe) w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł miesięcznie. Skarżąca z poprawy obecnej sytuacji materialnej swoich dzieci świadomie rezygnuje, przyjmując zapewnienia ich ojca, który – co wymaga podkreślenia – przebywa w areszcie śledczym, iż po jego opuszczeniu ureguluje on zaległe i bieżące alimenty, które są wysokie i wynoszą łącznie 5.000 zł miesięcznie. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że sytuacja finansowa skarżącej, pomimo przedłożenia przez nią wymaganych dokumentów, nadal budzi uzasadnione wątpliwości. W kontekście wysokości udokumentowanych przez skarżącą dochodów i poniesionych przez nią wydatków nadal nie sposób ustalić, jaka jest rzeczywista wysokość posiadanych przez nią środków pieniężnych. Skoro okoliczność ta nie została wyjaśniona przez skarżącą w sposób przekonujący, to nie sposób stwierdzić, czy skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, czy też nie, a jeśli tak, to w jakiej części. W ocenie referendarza sądowego skarżąca przedstawiła i udokumentowała swoje możliwości płatnicze w taki sposób, aby przemawiał on za uznaniem, że poniesienie przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie wywoła skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Powoływane przez nią okoliczności (niskie dochody, zadłużenie z tytułu kredytu, brak środków pieniężnych) przy jednoczesnym ukryciu sald rachunku, wydatkach przewyższających dochody, niepodejmowaniu działań zmierzających do wyegzekwowania alimentów prowadzą także do wniosku, że świadomym zamiarem skarżącej było zobrazowanie swojej sytuacji majątkowej w taki sposób, aby orzekający uznał, że nie ma ona możliwości uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie ani w całości ani też w części. Z tych wszystkich względów referendarz sądowy uznał, że skarżąca nie wykazała zasadności wniesionego żądania i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.