I SA/Gd 713/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 17 sierpnia 2011 r., J. W. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę pozostaje on w związku małżeńskim, ale nie prowadzi z małżonką wspólnego gospodarstwa domowego, ma dwoje małoletnich dzieci, mieszka sam, jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, ze względu na stan zdrowia nie może podjąć pracy, utrzymuje się z renty w wysokości 349,57 zł netto, okazjonalnie korzysta z pomocy społecznej, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, jest zadłużony względem wielu instytucji, jego długi wynoszą ponad 60.000 zł, wierzyciele zajęli mu rzeczy wartościowe i rentę, jego majątek stanowią mieszkanie o powierzchni 34 m2 i nieruchomość rolna o powierzchni 6,48 ha. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 26 sierpnia 2011 r. (doręczonym w dniu 5 września 2011 r. – potwierdzenie odbioru) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni: odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę i jego małżonkę zeznań podatkowych za rok 2010 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38), a w przypadku nieskładania za ww. rok zeznań podatkowych stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę z tytułu renty, tj. ostatniego odcinka tego świadczenia, oświadczenia w przedmiocie majątku małżonki wnioskodawcy – wskazania nieruchomości, których jest ona właścicielem, posiadanych oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł przychodów małżonki wnioskodawcy – wskazania wysokości osiąganych z nich dochodów w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz przedłożenia stosownych dokumentów je potwierdzających, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę rachunków bankowych (rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, oświadczenia w przedmiocie pobierania przez wnioskodawcę lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość, oświadczenia w przedmiocie korzystania przez wnioskodawcę lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę lub jego małżonkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z majątku wnioskodawcy lub jego małżonki, dokumentów obrazujących aktualną wysokość zadłużenia wnioskodawcy i jego małżonki (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę i jego małżonkę kosztów utrzymania (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, innych). Wnioskodawca został też poinformowany, że nie jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki tylko w sytuacji, gdy została orzeczona separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca przedłożył dodatkowe oświadczenie z dnia 5 września 2011 r., w którym wskazał, że są z żoną małżeństwem od niespełna dwóch lat, ich sytuacja finansowa jest tragiczna, mają wiele długów (w tym z tytułu kredytów). Do oświadczenia wnioskodawca dołączył wyciąg z rachunku bankowego małżonki za okres od 3 lipca do 1 sierpnia br., zaświadczenie od pracodawcy małżonki w przedmiocie zgłoszenia jej i członków jej rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego, odcinek wynagrodzenia małżonki, potwierdzenia przelewów z dnia 27 lipca, 11, 12 i 16 sierpnia br. księgowanych na prowadzonym dla wnioskodawcy rachunku bankowym, obrazujących wysokość otrzymywanej przez niego renty, jak również wysokość dokonanych przez niego w imieniu małżonki wpłat na rzecz spółdzielni mieszkaniowej, ośrodka pracy, banku, dostawców energii i telewizji cyfrowej oraz wydatków poniesionych przez wnioskodawcę na leki. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono po pierwsze, że jest on niepełny, gdyż wnioskodawca nadesłał jedynie część wskazanych w wezwaniu dokumentów. Wnioskodawca uchylił się od przedłożenia dokumentów źródłowych, które są istotne dla oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. I tak pomimo wyraźnego wezwania nie przedłożył zeznań podatkowych złożonych przez niego i jego małżonkę za 2010 r. alternatywnie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o ich niezłożeniu, odpisów decyzji przyznających mu świadczenia z pomocy społecznej, dowodów dotyczących prowadzonej obecnie egzekucji, dokumentów obrazujących wysokość zadłużenia oraz kosztów utrzymania. W tym miejscu należy podkreślić, że z przedłożonych przez wnioskodawcę potwierdzeń przelewów na rzecz dostawców mediów i spółdzielni mieszkaniowej nie wynika, za jaki okres oraz z jakiego tytułu zostały one dokonane. Istotne jest również, że wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych, obrazujących ich historię i salda w okresie ostatnich trzech miesięcy, czego również nie wykonał zgodnie z wezwaniem. Przedłożony przez niego wyciąg z rachunku małżonki dotyczy okresu tylko jednego miesiąca, zaś dowody bankowe dotyczące rachunku wnioskodawcy są fragmentaryczne (potwierdzenia poszczególnych przelewów) i nie obrazują ani historii wszystkich operacji z wymaganego okresu (w tym wysokości i rodzaju wpływów) ani wysokości sald tego rachunku. Podkreślić też należy, że wnioskodawca nie złożył również dodatkowego oświadczenia w przedmiocie majątku i źródeł przychodów jego małżonki, pobierania świadczeń rodzinnych, określenia form i wysokości świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej, jak również pojazdów mechanicznych zarejestrowanych na niego lub jego małżonkę. Po drugie wskazać należy, że przedłożony przez wnioskodawcę w związku z ubieganiem się o prawo pomocy materiał dowodowy jest wewnętrznie sprzeczny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach z dnia 12 sierpnia 2011 r., wnioskodawca utrzymywał, że prowadzą z małżonką odrębne gospodarstwa domowe, by następnie w dodatkowym oświadczeniu z dnia 5 września 2011 r. wskazywać, że są z żoną małżeństwem niespełna dwa lata i jest im ciężko z uwagi na długi oraz wysokość osiąganych dochodów. O wspólnym prowadzeniu przez małżonków gospodarstwa domowego świadczy też okoliczność uiszczania przez wnioskodawcę w imieniu małżonki wpłat na rzecz dostawców mediów, banku i spółdzielni mieszkaniowej, jak również dokonywanie przez małżonkę wnioskodawcy przelewów z prowadzonego dla niej rachunku bankowego na konto wnioskodawcy. I tak w dniu 8 lipca 2011 r. przekazała ona na rachunek wnioskodawcy kwotę 3.500 zł, zaś w dniu 26 lipca br. kwotę 800 zł. Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym podawaniu informacji i przedkładaniu dokumentów, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.