I SA/Gd 714/22

Dnia 20 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2023 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku H.S. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2022 r. nr 2201-IEW.4120.11.2022/EP w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej Zarządzeniem z dnia 11 maja 2023 r. Przewodniczący Wydziału zobowiązał pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez sformułowanie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Przesyłka zawierająca zarządzenie została przesłana na adres kancelarii doradcy podatkowego T.K., w C. przy ul. Ł. i odebrana w dniu 16 maja 2023 r. przez A.S. Pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 6 czerwca 2023 r. pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej. Uzasadniając złożony wniosek pełnomocnik skarżącego podał, że w sekretariacie kancelarii nie ma osoby o imieniu A., która byłaby uprawniona do odbioru korespondencji. Jedyną osobą, która została do tego umocowana jest A.H. W związku z tym doręczenie należało uznać za nieskuteczne, albowiem błędna jest informacja, jakoby przesyłkę odebrał upoważniony pracownik. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Jak wskazano wyżej, pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. W orzecznictwie sądowym powszechnie uważa się, że skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają samą stronę. Profesjonalny pełnomocnik posiada stosowną wiedzę i umiejętności by wykonywać powierzone mu czynności w sposób, który nie narazi jego mandanta na niekorzystne skutki procesowe. Zatem profesjonalny pełnomocnik wie, że wskazane procedurą czynności należy dokonywać w przepisanych do tego terminach. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalnym, jakim jest doradca podatkowy, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomości procedury sądowej. Tym samym taki pełnomocnik winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminowi do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy pełnomocnika. Pełnomocnik brak winy argumentował nieprawidłowym doręczeniem zarządzenia wzywającego do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej, do rąk nieupoważnionej osoby. Doręczenie przesyłki do siedziby prowadzonej przez pełnomocnika kancelarii, które stanowi zorganizowane miejsce pracy, powinno nastąpić, jeżeli nie do rąk adresata – tj. ustanowionego w sprawie pełnomocnika, to do rąk osoby przez niego upoważnionej. Jak trafnie wskazał NSA w wyroku z 9 czerwca 2000 r. (sygn. akt V SA 1953/99) pojęcie osoby "upoważnionej do odbioru pism" jest pojęciem szerszym niż pojęcie "pełnomocnika" czy "reprezentacji". Przez osobę upoważnioną, należy rozumieć każdą osobę, która ze względu na wykonywaną funkcję, została regulaminowo czy tylko nawet zwyczajowo uprawniona przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą do odbierania korespondencji przychodzącej do siedziby firmy przez tę osobę prowadzonej. W złożonym wniosku o przywrócenie terminu, pełnomocnik kwestionuje uprawnienie A.S. do odbioru korespondencji, co zdaniem doradcy podatkowego ma skutkować stwierdzeniem, że doręczenie było wadliwe, a zatem nie uchybił on terminowi do dokonania czynności procesowej. Powyższe stwierdzenie o braku umocowania do odbioru korespondencji przez wskazaną osobę, nie znajduje jednak podstaw do uwzględnienia. Analizując akta postępowania w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy (sygn. akt I SPP/Gd 39/23), w którym to postępowaniu przyznano wnioskodawcy to prawo poprzez ustanowienie pełnomocnika Sąd zwrócił uwagę, że osoba, której pełnomocnik odmawia uprawnień do odbioru korespondencji, podpisywała już zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki, nadanej na adres kancelarii doradcy podatkowego. Z akt wskazanej sprawy wynika bowiem, że A.S., w dniu 14 marca 2023 r. (kserokopia zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, załączona do pisma KIDP z 22 marca 2023 r.) odebrała pismo przesłane przez Krajową Izbę Doradców Podatkowych, informujące T.K. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem dla H.S. Powyższe dowodzi, że doręczenie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału do rąk wskazanej osoby, stanowiło doręczenie do rąk osoby upoważnionej. Skoro bowiem T.K. nie kwestionował doręczenia pisma informującego o ustanowieniu go pełnomocnikiem dla skarżącego, o czym świadczy choćby fakt działania w imieniu strony na obecnym etapie postępowania, to nie sposób przyjąć, że doręczenie przesyłki zawierającej zarządzenie wzywające do uzupełnienia braku formalnego, podpisane przez A.S., nastąpiło do rąk osoby nieuprawnionej. W konsekwencji nie można twierdzić, że pełnomocnik, przy skutecznym doręczeniu przesyłki, uchybił terminowi do dokonania czynności postępowania bez swojej winy. Sąd podkreśla, że zaniedbania osób, którymi posługuje się pełnomocnik, obciążają pełnomocnika gdyż jest on odpowiedzialny również za osoby, którymi się posługuje. Tak więc nie tylko wina samego pełnomocnika, lecz również innych osób, wyłącza możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności, dla której określony był termin. Nieuwagi, czy zaniedbania takiej osoby nie można kwalifikować jako braku winy pełnomocnika, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. Zaniedbania tych osób obciążają pełnomocnika i nie uwalniają go od winy w niezachowaniu terminu. Wobec powyższego, wszelka argumentacja przerzucająca odpowiedzialność na inną osobę, którą pełnomocnik posługuje się przy odbiorze korespondencji, nie może być uznana za uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu. Mając na uwadze poczynione ustalenia Sąd doszedł do wniosku, że pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił okoliczności świadczących o braku jego winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej. W związku z tym Sąd na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.