I SA/Gd 725/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Szumacher Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska Protokolant Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 07 lipca 2006 sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej z dnia 22 lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych uchyla zaskarżone postanowienie, oraz postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 maja 2005 r., nr [...]. I SA/Gd 725/05 U z a s a d n i e n i e I Organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej - Pani A. B., na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do [...] z dnia [...] r., wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, obejmujących należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W toku czynności egzekucyjnych organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę, przesyłając do pracodawcy zobowiązanej – A Spółka z o. o. zawiadomienia o zajęciu o numerach: [...],[...],[...],[...],[...] i [...] z dnia [...] r. Pismem z dnia 15.04.2005 r. Pani A. B. złożyła wniosek o umorzenie kwoty kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia, kwoty odsetek, które zostały wskazane w ww. zawiadomieniach o zajęciu. W uzasadnieniu zobowiązana wskazała, iż jest matką samotnie wychowującą dziecko, rodzice jej nie pracują i nie pobierają zasiłku, zaś otrzymywane przez nią wynagrodzenie jest niskie, z kolei kwota ponoszonych wydatków - stosunkowo wysoka. Na potwierdzenie ponoszonych wydatków zobowiązana załączyła do powyższego wniosku między innymi: faktury za usługi telekomunikacyjne, energię elektryczną, dowód wpłaty opłaty za czynsz. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając w oparciu o art. 64 e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz organu egzekucyjnego w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym w kwocie [...] złotych. W uzasadnieniu wskazano, iż w przedmiotowej sprawie nie spełnione zostały warunki, określone w art. 64 e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności zobowiązana nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. W zażaleniu na powyższe postanowienie Pani A. B., wnosząc o ponowne i pozytywne rozpatrzenie jej wniosku, podniosła, iż we wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych zgłosiła gotowość spłaty należności głównej w kwocie [...] złotych miesięcznie oraz wykazała, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej jako matka samotnie wychowująca dziecko. Zobowiązana wskazała także, iż przy zarobkach [...] zł miesięcznie i ponoszonych przez nią stałych kosztach utrzymania (wykazanych we wniosku z dnia 15.04.2005 r.) spłata kwoty odsetek ok. [...] zł jest dla niej znacznym uszczerbkiem finansowym. Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 64 e § 5 w trybie art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968; z późn. zm.) - po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym - postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podniósł, iż w przepisach art. 64 e § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustawodawca wskazał, że rozstrzygnięcie w kwestii umorzenia kosztów egzekucyjnych podejmowane jest w granicach uznania administracyjnego. Przy czym umorzenie należności organu egzekucyjnego z tytułu poniesionych kosztów egzekucyjnych może nastąpić jedynie w wyjątkowych przypadkach, w tym między innymi, gdy nastąpi, rzeczywista niemożność zapłaty przez zobowiązanego tych kosztów. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż w badanej sprawie nie zostały spełnione, określone w art. 64 e § 2 ww. ustawy, przesłanki pozwalające na wydanie fakultatywnego rozstrzygnięcia o umorzeniu należnych kosztów egzekucyjnych. Trudna sytuacja ekonomiczna zobowiązanej nie jest bowiem okolicznością uzasadniającą umorzenie powstałych kosztów w kwocie [...] złotych w sytuacji, gdy nie wykazała ona rzeczywistej niemożności zapłaty tych należności bez znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej. W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca wniosła o uchylenie postanowień obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 7 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez obrazę zasady prawdy obiektywnej i zasady uwzględnienia słusznego interesu strony, a także art. 77 powołanej ustawy poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego. Strona skarżąca wskazała, iż organ administracji publicznej ma obowiązek z urzędu zmierzać do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Brak ustosunkowania się organu administracyjnego do przedstawionego w sprawie materiału dowodowego z powołaniem się na niespełnienie warunków ustawy stanowi naruszenie powołanych przepisów postępowania. Dyrektor Izby, Skarbowej - oceniając ponownie zebrany materiał dowodowy, w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem za trafnie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy uznać należy zarzut naruszenia przez organy obu instancji przepisów art. 7 oraz art. 77 k. p. a. Otóż jak trafnie stwierdza się w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z ogólną zasadą postępowania egzekucyjnego, koszty tego postępowania - stosownie do art. 64 c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - obciążają zobowiązanego. Przepisy art. 64 e ww. ustawy stanowią podstawę do udzielenia przez organ egzekucyjny ulgi w zapłacie kosztów egzekucyjnych. Powołane przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są oparte na zasadzie uznania administracyjnego, stąd umorzenie przez organ egzekucyjny kosztów postępowania egzekucyjnego nie ma charakteru obligatoryjnego. Powyższe nie zwalnia jednakże organu od obowiązku zebrania materiału dowodowego celem ustalenia stanu faktycznego, a następnie jego wnikliwej oceny w kontekście mającego w sprawie zastosowania przepisu art. 64 e cyt. wyżej ustawy. Stosownie bowiem do art. 64 e § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny, 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Skarżąca wnosząc o umorzenie kosztów egzekucyjnych we wniosku przedstawiła i udokumentowała swoją trudną sytuację rodzinną i materialną, na dowód, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Zatem obowiązkiem organów było szczegółowe ustosunkowanie się do treści wniosku i dowodów zaoferowanych przez skarżącą. Tych wymogów nie spełnia jednozdaniowo, konkluzja organów, że skarżąca nie wykazała niemożności spłaty kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej. Taki wniosek bez szczegółowej analizy możliwości płatniczych skarżącej (organy pominęły również tą okoliczność, że skarżąca ma spłacać wysoką zaległość na rzecz ZUS z tytułu nieuiszczonych składek plus odsetki od tej zaległości) jako dowolny skutkować musi wyeliminowaniem zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Zatem ponownie rozpoznając sprawę organy obowiązane będą ocenić zebrany w sprawie materiał dowodowy (uzupełniony o ewentualnie inne dowody chociażby z przesłuchania skarżącej w charakterze strony) celem ustalenia, czy skarżąca jest w stanie ponieść koszty egzekucyjne bez uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, stosownie do treści art. 64 a § 2 pkt. 1 cyt./w. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Uznaniowość bowiem decyzji nie może oznaczać dowolności. Z tych przyczyn na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), należało orzec jak w wyroku. Jednocześnie w wyroku sąd nie zawarł rozstrzygnięcia do którego obliguje przepis art. 152 cyt./w. ustawy, z uwagi na charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia. DSz