I SA/Gd 726/07

Dnia 3 września 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 3 września 2007 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2002 roku p o s t a n a w i a: odrzucić skargę Skarżący "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością złożył skargę na postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] odmawiające wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] w zakresie podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień październik, listopad i grudzień 2002 r. Powyższa skarga skierowana została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i wpłynęła do tego Sądu w dniu 10 sierpnia 2006 r. Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę wskazując, że została ona złożona po terminie, albowiem z uwagi na doręczenie postanowienia organu podatkowego w dniu 19 czerwca 2006 r. termin do wniesienia skargi upływał w dniu 19 lipca 2006 roku. Od powyższego postanowienia "A" Sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wniesienie skargi nastąpiło z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że przesyłka zawierająca postanowienie została doręczona w sposób nieprawidłowy, albowiem nastąpiło to na adres Kancelarii Adwokackiej, która nie reprezentowała spółki w przedmiotowej sprawie, a ponadto została podjęta przez osobę nieupoważnioną do odbioru korespondencji sądowej. W następstwie wniesienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd w sposób nieuprawniony przyjął, iż doręczenie przesyłki nastąpiło w dniu 19 czerwca 2006 r. Brak jest bowiem w aktach danych dotyczących tego komu i kiedy zostało doręczone postanowienie organu II instancji. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w dalszym toku konieczne będzie ustalenie przez Sąd I instancji okoliczności związanych z doręczeniem postanowienia z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Stosownie do treści przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 wskazanego wyżej przepisu, obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne i postanowienia, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty. W myśl natomiast art. 53 w zw. z art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę wnosi się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego (właściwym jest ten sąd, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona) w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie do art. 54 § 1 ww. ustawy skargę do sądu administracyjnego należy wnieść za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Jak stanowi natomiast art. 58 § 1 pkt 2 Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku kierując się wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego podjął czynności zmierzające do ustalenia okoliczności faktycznych związanych z doręczeniem postanowienia organu II instancji. W tym celu Sąd dokonał powtórnej, szczegółowej analizy akt, zarówno postępowania podatkowego jak i akt sprawy I SA/Gd 731/06 w następstwie czego ustalił, że przesyłka zawierająca postanowienie została stronie skarżącej doręczona w dniu 19 czerwca 2006 roku, na podany przez stronę adres do doręczeń. Przesyłka ta została odebrana przez Panią K.K., podobnie jak inne przesyłki, które doręczane były przez organy podatkowe na wskazany przez podatnika adres. Informacje o dacie odbioru postanowienia i osobie odbierającej przesyłkę zostały ustalone w oparciu o nadesłaną przez Dyrektora Izby Skarbowej kserokopię zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki, znajdującą się na k. 19 akt sądowych. Dodatkowo Sąd ustalił, że wszelkie przesyłki jakie były kierowane przez organy podatkowe na adres do doręczeń były odbierane przez Panią K.K., począwszy od dnia 05 września 2005 r. (vide z.p.o. k. 94 akt podatkowych). Analizując prawidłowość postępowania organu odwoławczego odnośnie doręczenia zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd zwrócił uwagę na to, że zarówno to postanowienie, jak i większość korespondencji, której adresatem była skarżąca spółka, były doręczane przez organy podatkowe na wskazany przez prezesa zarządu spółki – J.B., adres do korespondencji, będący adresem Kancelarii Adwokackiej adwokata Ł.C. Jednocześnie, co nie ulega wątpliwości, strona występowała w postępowaniu przed organami podatkowymi osobiście, nie będąc reprezentowana przez pełnomocnika. Nastąpiło to bowiem dopiero na etapie wnoszenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W kontekście tego oraz treści art. 151 o.p., który określa w jaki sposób winno następować doręczanie pism podmiotom nie będącym osobami fizycznymi, należało rozstrzygnąć, czy doręczenie zaskarżonego postanowienia na podany przez spółkę adres, odmienny przecież od miejsca jej siedziby i prowadzenia działalności, a będący adresem kancelarii adwokackiej, było prawnie skuteczne. Zgodnie bowiem z brzmieniem cytowanego przepisu, osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Przepis ten nie zawiera więc regulacji zezwalającej na doręczanie pism na "inny adres do doręczeń" jak np. unormowane to zostało w art. 67 § 3 p.p.s.a. Jednocześnie nie zachodziła w niniejszej sprawie sytuacja o jakiej mowa w art. 145 § 2 o.p., albowiem strona działała osobiście. W ocenie Sądu, pomimo tego, że art. 151 o.p. nie przewiduje możliwości doręczania pism na podany przez podatnika adres do doręczeń, sytuacja taka jest dopuszczalna, o tyle o ile wnosi o to sama strona postępowania. Norma zawarta w powoływanym przepisie adresowana jest do organów podatkowych wskazując na dopuszczalne sposoby dokonywania doręczeń pism, których adresatami są określone w nim podmioty. Z uwagi na obowiązującą zasadę pisemności postępowania podatkowego stanowić ma więc gwarancję dla strony, że będzie informowana o wszelkich czynnościach organu podatkowego mogących mieć wpływ na jej uprawnienia i obowiązki. W ten sposób przepis, poprzez oznaczenie możliwych miejsc doręczeń, nie daje organowi podatkowemu swobody co do decydowania o tym, gdzie winna być doręczana pochodząca od niego korespondencja. Nie wydaje się jednak celowe uznać sformułowanie art. 151 o.p. za na tyle kategoryczne, że nie dopuszczające doręczania pism na inny adres nie wskazany w tym przepisie, jeżeli takie doręczenie jest zgodne z wolą samej strony. Za dopuszczalną należy więc uznać sytuację, gdy doręczanie pism odbywa się na podany przez stronę adres do doręczeń, choćby nie pokrywał się on ani z siedzibą osoby prawnej ani z miejscem prowadzenia działalności. Przepis ma bowiem zapewniać stronie, że korespondencja kierowana przez organy podatkowe będzie docierała właśnie w miejsca w nim wskazane i tam może ona oczekiwać jej doręczenia i możliwości zapoznania się z jej treścią, a więc, że "obowiązek doręczeniowy" nie będzie realizowany w sposób dowolny. Jeżeli jednak miejsce doręczeń wynika wprost z woli strony, która wskazuje na odmienne od wskazań ustawodawcy miejsce kierowania korespondencji, to nic nie stoi na przeszkodzie temu, aby pisma w sposób prawnie skuteczny były doręczane właśnie na podatny przez podatnika adres. W ten sposób nie dochodzi bowiem do ograniczania praw strony i braku zapewnienia możliwości czynnego udziału w postępowaniu, skoro informowanie o wszelkich podejmowanych czynnościach odbywa się w sposób zgodny z wolą podatnika i przez niego akceptowany. W tym miejscu wskazać należy na Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 24 czerwca 1999 r., I SA/Po 2644/98, w którym ten Sąd odnosił się również do kwestii dopuszczalności doręczenia korespondencji na adres inny niż wskazany w treści art. 151 ordynacji podatkowej. Orzeczenie dotyczyło wprawdzie dokonywania doręczeń na wskazaną skrytkę pocztową jednakże, z uwagi na uznanie dopuszczalności doręczenia pism w sposób odmienny od wskazanego w art. 151 o.p., zachowuje aktualność również na gruncie niniejszej sprawy. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że doręczenie pisma, a więc i decyzji ma być dokonane w lokalu siedziby osoby prawnej. Zgodnie z treścią art. 151 o.p. nie wywołuje skutków prawnych doręczenie dokonane poza lokalem siedziby adresata, np. w urzędzie pocztowym. (...) Jeżeli jednak sama osoba prawna wskazywała sposób doręczeń, to spełnienie jej woli i doręczenie w siedzibie urzędu pocztowego pisma adresowanego do niej powoduje, iż doręczenie było zgodne z prawem. Na marginesie rozważań można wskazać, że uznanie niedopuszczalności doręczania pism na wskazany przez stronę adres mogłoby nierzadko stawiać stronę w niekorzystnej sytuacji. Możliwa jest przecież do zaistnienia sytuacja, w której organ reprezentujący podatnika będącego osobą prawną na tyle rzadko przebywa w lokalu siedziby, że doręczanie pism w sposób zgodny z dyspozycją art. 151 o.p. stanowiłoby poważne utrudnienie i gwarantowało mniejszą ochronę praw niż doręczanie pism na podany przez ten organ adres do doręczeń. Uznając dopuszczalność doręczenia postanowienia organu odwoławczego na oznaczony przez podatnika adres do doręczeń należało dodatkowo rozważyć jego prawną skuteczność w kontekście tego, czy przesyłka w miejscu doręczenia została podjęta przez osobę do tego upoważnioną. Jak wynika z ustaleń Sądu przesyłka zawierająca zaskarżone postanowienie została odebrana przez Panią K.K., która jak twierdził pełnomocnik sporządzający skargę kasacyjną, była jedynie osobą odbywającą praktykę w kancelarii, nie będąc przy tym upoważnioną do odbioru korespondencji. W kontekście podnoszonego zarzutu zwrócenia uwagi wymaga to, że podatnik nigdy w toku postępowania przed organami podatkowymi nie kwestionował nieprawidłowości w doręczaniu pism, a w szczególności nie podnosił tego, że doręczenia dokonywane były do rąk osoby nieuprawnionej. Co więcej, na akceptowanie przez skarżącego takiego stanu rzeczy wskazuje fakt, że każde z pism odbieranych przez Panią K.K. trafiało do podatnika. Świadczy o tym choćby to, że w treści pism adresowanych do organów podatkowych, podatnik powoływał się na pisma kierowane do niego przez te organy. W świetle tych ustaleń nie może budzić wątpliwości, że Pani K.K. była osobą upoważnioną do odbioru pism w rozumieniu art. 151 o.p. W tym miejscu należy wskazać na postanowienie Sądu Najwyższego z 05.08.1999, sygn. akt II CKN 509/99, OSNC 2000/2/42, zapadłe co prawda na gruncie kodeksu postępowania cywilnego, jednakże z uwagi na tożsame regulacje kwestii doręczania pism osobom prawnym, aktualne również w niniejszej sprawie. Z jego uzasadnienia wynika, że w sytuacji, kiedy nie były kwestionowane uprawnienia pracowników do odbioru korespondencji sądowej, zarówno doręczający ją listonosz, jak i nadawca, mieli podstawy do uznania, że kwitujący ją pracownik jest osobą upoważnioną do jej odbioru, a zatem, że doręczenie korespondencji jest skuteczne w świetle treści art. 133 § 2 k.p.c. Jeżeli pracownikom pozwanej spółki takiego uprawnienia nie przyznano lub zarząd spółki cofnął je w trakcie procesu, to tenże zarząd powinien był zawiadomić o tym Sąd. Twierdzenie prezesa spółki zawarte dopiero w zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu apelacji i podtrzymywane w kasacji, że w rzeczywistości pracownicy pozwanej spółki nie byli upoważnieni do odbioru korespondencji sądowej nie może odnieść skutku co do doręczeń dokonywanych przed złożeniem takiego oświadczenia. Przewidziane w art. 133 § 2 k.p.c. upoważnienie pracownika do odbioru korespondencji sądowej może być udzielone w każdej formie, także w sposób dorozumiany. Skoro więc dotychczasowa korespondencja była doręczana do rąk Pani K.K. i ten stan rzeczy akceptował podatnik, to nic nie przemawia za tym, aby uznać, iż jedno z kolejnych pism jakim było zaskarżone postanowienie, zostało doręczone w sposób nieprawidłowy. Za każdym bowiem razem pisma organów podatkowych odbierane były przez tę samą osobę, a podatnik przez cały okres trwania postępowania podatkowego nie zgłaszał w tej mierze żadnych zastrzeżeń. Nie ma przy tym znaczenia to, że nie była ona pracownikiem kancelarii, a jedynie osobą odbywającą tam praktykę. Upoważnienie do odbioru korespondencji nie musi przecież wynikać ze stosunku pracy łączącego daną osobę z określonym podmiotem, ale może opierać się na powierzeniu jej tego obowiązku na podstawie istniejących stosunków faktycznych. Ustawodawca nie uczynił bowiem w tej mierze żadnych formalnych wymogów. Mając na względzie powyższe rozważania należy uznać, że skuteczne doręczenie zaskarżonego postanowienia miało miejsce w dniu 19 czerwca 2006 roku, a termin do wniesienia skargi upływał w dniu 19 lipca 2006 r. Skoro więc skarga została wniesiona przez stronę skarżącą w dniu 10 sierpnia 2006 roku nastąpiło to z uchybieniem ustawowego termin. W związku z tym podlega ona odrzuceniu, o czym Sąd orzekł na mocy art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jak w sentencji postanowienia.