I SA/Gd 726/18

Dnia 6 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D.Z. o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 28 maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu Pismem z dnia 1 października 2018 r., skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, złożony w treści skargi został oddalony co doprowadziło do tego, że został on pozbawiony prawa do wniesienia skargi kasacyjnej. Zdaniem skarżącego, w związku z tym, że złożył już on wniosek o sporządzenie uzasadnienia to złożenie wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia jest w pełni usprawiedliwione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.gov.pl). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie strona nie uprawdopodobniła okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku miało charakter niezawiniony. Wnioskodawca w istocie nie przywołał żadnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Za taką okoliczność nie można było uznać bowiem faktu, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia, jaki został przez skarżącego złożony w treści skargi, został oddalony na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 września 2018 roku. Trzeba mieć na uwadze, że skarżący został zawiadomiony o terminie rozprawy, na której zapadł wyrok oddalający jego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 28 maja 2018 r., w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Przesyłka została odebrana w dniu 24 sierpnia 2018 roku. W treści zawiadomienia strona została pouczona o prawie i terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadniania wyroku w sprawach, w których skarga została oddalona. Tym samym wnioskodawca miał pełną świadomość o przysługującym mu uprawnieniu i terminie właściwym do jego realizacji. Skoro strona zaniechała złożenia wniosku we właściwym czasie zakładając, że wniosek taki został skutecznie przez nią złożony już w treści skargi, to brak jest podstaw do stwierdzenia, że jej zachowanie miała charakter niezawiniony. Mając na uwadze poczynione ustalenia Sąd doszedł do wniosku, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności świadczących o braku jej winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W związku z tym Sąd na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.