I SA/Gd 73/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi W.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 27 października 2017 r. nr [....] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego będący jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego - W.N. na podstawie tytułów wykonawczych: - nr [...] z dnia 18 listopada 2016 r., nr [...] z dnia 21 listopada 2016 r., obejmujących zaległości z tytułu odsetek od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za m-ce: I-VI, VIII-XI 2012 r., podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. i 2013 r., - nr [...] z dnia 21 listopada 2016 r., nr [...] z dnia 21 listopada 2016 r., nr [...] z dnia 21 listopada 2016 r., obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za m-ce: V, VII-X, XII 2007 r., I-VIII, X, XII 2008 r. I-IV 2009 r., VIII-XII 2011 r., I-X 2012 r.,. III-VII, XI-XII 2013 r., I 2014 r.. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Naczelnik Urzędu Skarbowego, w oparciu o w/w tytuły wykonawcze, dokonał zawiadomieniem nr [...] dnia 29 listopada 2016 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "A" S.A.. Dłużnik zajętej wierzytelności przedmiotowe zawiadomienie otrzymał w dniu 29 listopada 2016 r., natomiast W.N. wydruk tego zawiadomienia wraz z odpisami w/w tytułów wykonawczych doręczone zostały w dniu 19 grudnia 2016 r.. Ponadto organ egzekucyjny dokonał, na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych, zajęcia zawiadomieniem [...] z dnia 30 czerwca 2017 r. wierzytelności z rachunku bankowego w "B" S.A.. Powyższe zawiadomienie o zajęciu dłużnikowi zajętej wierzytelności doręczono w dniu 30 czerwca 2017 r., zaś wydruk tego zawiadomienia zobowiązany otrzymał w dniu 19 lipca 2017 r.. W odpowiedzi na dokonane zajęcie "B" S.A., pismem z dnia 30 czerwca 2017 r. zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na brak środków na rachunku bankowym. Pismem z dnia 29 lipca 2017 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 2 sierpnia 2017 r.) W.N. wniósł - z zachowaniem ustawowego terminu - skargę na w/w czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego, dokonaną zawiadomieniem nr [...] z dnia 30 czerwca 2017 r. wraz z wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi. W uzasadnieniu środka zaskarżenia W.N. podniósł, iż dokonane przez organ egzekucyjny zajęcie rachunku bankowego, jest dla niego zbyt uciążliwe, bowiem pozbawia go w praktyce możliwości uzyskania kredytu na spłatę zaległości podatkowych, a w konsekwencji doprowadzi do jego upadku pod względem finansowym, zdrowotnym i społecznym. Zdaniem skarżącego, prowadzona - w oparciu o wskazane w zawiadomieniu o zajęciu rachunku bankowego z dnia 30 czerwca 2017 r. tytuły wykonawcze - egzekucja jest niedopuszczalna z uwagi na wcześniejsze umorzenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 31 grudnia 2014 r. postępowania egzekucyjnego, w toku którego stosowane były środki egzekucyjne w postaci zajęć rachunków bankowych. Dodatkowo, W.N. zauważył, że doręczone mu zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego narusza przepisy art. 64 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowiącego, że należne opłaty z tytułu prowadzenia egzekucji administracyjnej "oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, który był podstawą dokonania czynności egzekucyjnych" oraz art. 64 § 4 tejże ustawy, w myśl którego "opłaty za zajęcia, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 2-6, pobiera się tylko raz w toku postępowania egzekucyjnego, chociażby takie same czynności były następnie ponawiane". Jak wskazał w/w, w zawiadomieniu wszystkie koszty egzekucyjne - wbrew treści art. 64 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - zostały obliczone i przedstawione w sposób zbiorczy w odniesieniu do dołączonych odpisów tytułów wykonawczych, a nadto nie uwzględniono w nim także wysokości opłat egzekucyjnych pobranych w uprzednio prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym (art. 64 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Skarżący wskazał przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14, którym część przepisów art. 64 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odnośnie sposobu naliczania kosztów egzekucyjnych została uchylona. Tym samym, zdaniem zobowiązanego, sposób obliczenia oraz przedstawienia kosztów egzekucyjnych dla czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia rachunku bankowego, przedstawiony w zawiadomieniu, uprawnia go do postawienia zarzutu naruszenia obowiązujących norm prawnych w tym zakresie, jak również zarzutu próby egzekwowania nienależnych środków pieniężnych z tego tytułu. Jak wskazał W.N., w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym jedynymi czynnościami egzekucyjnymi były wystosowane przez organ egzekucyjny zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych, dlatego też wskazana w zawiadomieniu z dnia 30 czerwca 2017 r. kwota kosztów egzekucyjnych, jego zdaniem, w pełni odpowiada opinii Trybunału Konstytucyjnego wyrażonej w przywołanym wyroku o nadmiernej represyjności działań organu egzekucyjnego. Brak natomiast wydania i przez ustawodawcę przepisów wykonawczych w zakresie będącym przedmiotem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie może usprawiedliwiać naruszania prawa przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, działającego jako organ egzekucyjny. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem nr [...] z dnia 4 września 2017 r. oddalił skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w "B" S.A., dokonaną zawiadomieniem nr [...] z dnia 30 czerwca 2017 r. oraz odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego, pismem z dnia 25 września 2017 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 26 września 2017 r.) W.N. złożył zażalenie, w którym ponowił argumentację zawartą w skardze na czynność egzekucyjną wniesioną pismem z dnia 29 lipca 2017 r., jak też dodatkowo wskazał, iż brak jest możliwości jednoznacznego stwierdzenia, czy podana w zawiadomieniu o zajęciu rachunku bankowego kwota kosztów egzekucyjnych została naliczona poprawnie z powodu braku woli ze strony organu egzekucyjnego. Bez posiadania wiedzy w zakresie uprzednio pobranych kosztów egzekucyjnych, przyjęcie takiego twierdzenia za prawidłowe jest praktycznie niemożliwe. Dlatego też organ winien był, w ocenie skarżącego, udzielić wyczerpującej odpowiedzi w tym temacie. Ponadto, zdaniem w/w brak. jest odniesienia się. przez organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu do faktu istnienia w prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych dwóch różnych tytułów wykonawczych (w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego w dniu 31 grudnia 2014 r.), odnoszących się do tych samych zaległości podatkowych. Zarzucając powyższe, W.N. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, zakończenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanego w "B" S.A. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Postanowieniem nr [...] z dnia 27 października 2017 r. - po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z 4 września 2017 r.. W uzasadnieniu, argumentując szczegółowo stanowisko, stwierdził, że w kwestionowanej czynności egzekucyjnej nie dopatrzono się nieprawidłowości. Pismem z dnia 16 grudnia 2017 r. W.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W uzasadnieniu wniesionej skargi w/w podniósł, iż jedną z czynności przy wszczęciu egzekucji administracyjnej, stosownie do treści art. 67 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest określenie należnych kosztów egzekucyjnych, zaś zarówno organ egzekucyjny, jak i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej całkowicie zignorował wyrok Trybunału Konstytucyjnego, wyliczając w sprawie koszty egzekucyjne w oparciu o przepisy częściowo uznane za niekonstytucyjne. Ponadto, zdaniem W.N., nieprawdą jest, że badanie okoliczności ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych może być prowadzone tylko w trybie art. 64c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, już po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. W ocenie skarżącego, również dokonanie przez organ egzekucyjny jednoczesnej blokady wszystkich rachunków bankowych powoduje, iż prowadzone do jego majątku postępowanie egzekucyjne ma charakter wybitnie represyjny i stanowi formę szykan. Dodatkowo w ocenie w/w, twierdzenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że "rachunek pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę z uwagi na niewspółmierność kwoty zaległości do wysokości zarobków, jest kpiną z jego osoby. Także przywołane w treści postanowienia przepisy prawa tj. art. 81 § 4 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, pozostają w sferze teoretycznej. Bank bowiem nie wypłaci z zajętego w trybie egzekucji administracyjnej rachunku jakichkolwiek środków pieniężnych bez zgody organu egzekucyjnego, z obawy o karę finansową, jaka może go z tego tytułu spotkać. Skarżący zarzucił nadto, iż w wydanym postanowieniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie wyjaśnił niedopuszczalnego faktu prowadzenia jednocześnie z postępowaniem egzekucyjnym, będącym przedmiotem niniejszej skargi, innych postępowań egzekucyjnych, które to postępowania obejmują również zaległości dochodzone w niniejszym postępowaniu. Zdaniem w/w, niedopełniony został obowiązek poinformowania przez organ egzekucyjny banków, w których zajęto wierzytelność pieniężną, o zakończeniu postępowania egzekucyjnego.. Zarzucając powyższe, W.N. wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, uchylenie dokonanego zajęcia rachunku bankowego w "B" w W. S.A. oraz przeprowadzenie rozprawy i obciążenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej kosztami postępowania według norm przepisanych. Organ wniósł w odpowiedzi na skargę o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Rozpatrując skargę w trybie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., skargę należało uznać za niezasadną. Na wstępie przypomnieć należy, że przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w "B" S.A., dokonaną zawiadomieniem nr [...] z dnia 30 czerwca 2017 r., mogła być jedynie prawidłowość postępowania organu w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania przedmiotowych czynności. W związku z tym, odnosząc się do podniesionego w skardze na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, wszczętej i prowadzonej na podstawie, objętych zawiadomieniem o zajęciu z dnia 30 czerwca 2017 r., tytułów wykonawczych: nr [...] z dnia 18 listopada 2016 r., nr [...] z dnia 21 listopada 2016 r., nr [...] z dnia 21 listopada 2016 r., nr [...] z dnia 21 listopada 2016 r., stwierdzić należy, iż wykraczał on poza przedmiot postępowania prowadzonego w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Analizując dokonaną przez organ egzekucyjny czynność, Sąd uznał, że nie wystąpiły nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa, bowiem organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a w/w ustawy, tj. egzekucja z rachunku bankowego (art. 80 tejże ustawy). Zgodnie z art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesianie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (art. 80 § 2 w/w ustawy). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (art. 80 § 3 ustawy). Z akt sprawy wynikało, iż w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym również prawidłowo i skutecznie doręczono w dniu 19 lipca 2017 r. zobowiązanemu wydruk wystosowanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zawiadomienia nr [...] z dnia 30 czerwca 2017 r.. Przy czym, odpisy tytułów wykonawczych, w oparciu o które wystawionej, przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu, doręczono skarżącemu wcześniej, bo już w dniu 19 grudnia 2016 r.. Zatem organ egzekucyjny, wystawiając zawiadomienie nr [...] z dnia 30 czerwca 2017 r. oraz przesyłając je do dłużnika zajętej wierzytelności przy jednoczesnym wysłaniu jego wydruku do zobowiązanego (stosownie do brzmienia art. 67 § 2b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 § 1 - § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przedmiotowej sprawie nie dopatrzono się także uchybień formalnych. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zawierało bowiem wszystkie niezbędne elementy, przewidziane w art. 67 § 2 i art. 67 § 2a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W kwestii zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego przypominając, że wykracza on poza zakres sprawy należy przypomnieć, iż istotą egzekucji administracyjnej jest przymusowa ingerencja w sytuację majątkową zobowiązanego w celu wyegzekwowania należności publicznoprawnych, prowadzona przez organy administracji publicznej w interesie instytucji państwowych lub samorządowych. Jak stanowi art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przywołany przepis statuuje dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Celem każdego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego zgodnie z obowiązującymi przepisami, jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela. Z treści w/w art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednoznacznie wynika konieczność zastosowania takiego środka lub środków egzekucyjnych, które umożliwią pokrycie powstałych zaległości. Organ egzekucyjny ma zatem obowiązek zrezygnować ze stosowania tych środków egzekucyjnych, które są bardziej uciążliwe dla zobowiązanego jedynie wtedy, gdy osiągnięcie celu egzekucji jest możliwe przy użyciu innych - mniej uciążliwych środków. O zastosowaniu najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego można mówić, gdy istnieje możliwość wyboru. Jeśli natomiast w konkretnej sprawie organ egzekucyjny ma do dyspozycji tylko jeden środek egzekucyjny, to wówczas nie tylko jest on uprawniony, ale i zobowiązany do jego stosowania. W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego zastosował przewidziany prawem środek egzekucyjny w postaci zajęcia zawiadomieniem nr [...] z dnia 30 czerwca 2017 r. wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "B" S.A., który okazał się skuteczny. Zajęcie wierzyteIności z rachunku bankowego zobowiązanego w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń, rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Rachunek pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotą. Ponadto, z mocy art. 81 § 4 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu przysługuje prawo wypłat z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania, a także na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne należne od wypłat dokonywanych na bieżące wynagrodzenia. Biorąc zatem pod uwagę, że celem prowadzonej do majątku skarżącego egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], jest doprowadzenie do wykonania obowiązku zapłaty zobowiązań nimi objętych, w ocenie Sądu, nie można uznać, iż zastosowany w sprawie środek egzekucyjny był dla zobowiązanego zbyt uciążliwy. Należy też zauważyć, że zobowiązany wnosząc zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, nie wskazał jednocześnie na inny składnik majątku pozwalający doprowadzić do wykonania egzekwowanego obowiązku, jak też z akt sprawy nie wynikało, aby organ egzekucyjny mógł zastosować alternatywny środek egzekucyjny. Zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie może prowadzić do wstrzymania egzekucji w ogóle, ale skierować ją do innych składników majątkowych zobowiązanego. W tej sytuacji argument, że podjęcie starań o uzyskanie kredytu na spłatę zobowiązań podatkowych, nie stanowi żadnego prawnego ograniczenia dla organu egzekucyjnego do podejmowania czynności egzekucyjnych. Ponadto z akt sprawy nie wynikało aby zobowiązany wykazał, że podjął jakiekolwiek czynności zmierzające do uzyskania kredytu w tym Banku. W kwestii prawidłowości ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych, powstałych w toku niniejszego postępowania egzekucyjnego, w tym wskutek zastosowania - na podstawie zawiadomienia nr [...] z dnia 30 czerwca 2017 r. - środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności rachunku bankowego w "B" S.A. i obciążenia nimi zobowiązanego, Sąd wskazuje, iż okoliczność ta pozostaje poza zakresem badania w niniejszym postępowaniu. Badanie tych okoliczności jest dopuszczalne wyłącznie w trybie art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, już po zakończeniu egzekucji i postępowania egzekucyjnego a nie, jak twierdzi skarżący, na etapie jego wszczęcia. Również umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie oznacza, że na zobowiązanym przestał ciążyć obowiązek, którego wykonanie było przedmiotem umorzonego postępowania. W każdym bowiem przypadku ujawnienia składników majątku zobowiązanego, mogących doprowadzić do zaspokojenia wierzyciela, obowiązkiem jest ponowne wszczęcie egzekucji tych samych należności (na podstawie nowych tytułów wykonawczych), których wcześniejsze dochodzenie okazało się bezskuteczne. Ponadto, umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy, nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W tej sytuacji na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi. DSz