I SA/Gd 731/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu przychodów z kapitałów pieniężnych za 2004 rok postanawia oddalić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. I SA/Gd 731/11 UZASADNIENIE Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 12 maja 2011 r. określił M.S. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu przychodów z kapitałów pieniężnych za 2004 rok. Zaskarżoną decyzję, zawierającą prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia skargi doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 16 maja 2011 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – k. 272 akt administracyjnych). Skarga na powyższą decyzję została wniesiona bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 15 czerwca 2011 r. (data stempla pocztowego). Przedmiotowa skarga wpłynęła do Sądu w dniu 20 czerwca 2011 r. (dowód: prezentata na skardze). Pełnomocnik skarżącego doradca podatkowy J. R. w dniu 22 czerwca 2011 r. (dowód: data stempla pocztowego) złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w którym wskazał, że z powodu niedyspozycji zdrowotnej – która miała miejsce 15 czerwca 2011 r. – nie mógł dokonać wysyłki sporządzonej skargi i dołączonych do niej dokumentów i polecił wykonać tę czynność skarżącemu. W dniu 16 czerwca 2011 r. po przybyciu do biura zauważył, że skarżący zaadresował i nadał przesyłkę bezpośrednio do Sądu. Wyjaśnił przy tym, że skarżący nie jest osobą profesjonalnie przygotowaną w sprawach administracyjnych. W ocenie pełnomocnika powołane okoliczności uprawdopodobniają brak winy w niezachowaniu terminu. Nadmienił, że skarga nie mogła zostać wniesiona przed 15 czerwca 2011 r., gdyż skarżący nie posiadał środków pieniężnych na uiszczenie wpisu sądowego. Jednocześnie wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Od negatywnych skutków uchybienia terminu strona może bronić się składając wniosek o przywrócenie terminu. Warunki przywrócenia terminu do dokonania spóźnionej czynności procesowej regulują przepisy art. 86 i art. 87 P.p.s.a. Aby przywrócić termin do dokonania spóźnionej czynności łącznie muszą wystąpić przesłanki określone w powołanych przepisach: (1) musi zostać złożony wniosek o przywrócenie terminu, (2) termin na złożenie wniosku wynosi 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, (3) spóźnienie musi negatywnie rzutować na sytuację prawną strony, (4) we wniosku należy uprawdopodobnić, że spóźnienie nie było zawinione, (5) równocześnie z wnioskiem strona winna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Rozważając przesłankę braku winy strony w uchybieniu terminu należy stwierdzić, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności sądowej stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przepis art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 P.p.s.a. stanowiąc o tej przesłance nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony ubiegającej się o przywrócenie terminu. Ocena ta została pozostawiona uznaniu sądu, który badając wystąpienie braku winy w uchybieniu terminu powinien dokonywać ocen z wykorzystaniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98, LEX nr 42023). Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W literaturze przedmiotu dominuje pogląd, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, w tym pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 329). Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z wykorzystaniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2004 r. sygn. akt FZ 13/04 (niepubl.), w którym Sąd ten stwierdził, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Ponieważ w niniejszej sprawie skarżący ustanowił pełnomocnika procesowego, zatem złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia rozpoznać należało przez pryzmat braku winy po stronie pełnomocnika. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma bowiem obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają mocodawcę, który ponosi konsekwencje braku należytej staranności osoby, przez którą działa (por. postanowienie SN z dnia 15 marca 2000 r., II CKN 554/00, Lex nr 51986, postanowienia NSA z dnia 10 maja 2004 r., FZ 7/04 oraz z dnia 29 lipca 2004 r., FZ 110/04). W ocenie Sądu przywołane przez pełnomocnika skarżącego w uzasadnieniu wniosku okoliczności nie uprawdopodobniają braku jego winy w uchybieniu terminu. Za taką okoliczność nie sposób bowiem uznać nieprawidłowego wykonania przez skarżącego zleconej mu przez pełnomocnika wysyłki skargi. Zupełnie niezrozumiały dla Sądu, a wręcz nielogiczny jest podawany jako okoliczność wyłączająca zawinienie argument pełnomocnika o nieznajomości prawa przez skarżącego. Przyjąć należy, że z tego właśnie powodu, celem ochrony swoich interesów, skarżący ustanowił profesjonalnego pełnomocnika. Uzasadnione wątpliwości budzi tym samym zlecenie skarżącemu dokonania czynności, które na mocy udzielonego pełnomocnictwa zobowiązał się wykonać pełnomocnik. Odnosząc się do "niedyspozycji zdrowotnej" pełnomocnika Sąd uznał, że problemy zdrowotne pełnomocnika, które rozpoczęły się dopiero w dniu, w którym upływał trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, tj. 15 czerwca 2011 r. i trwały tylko przez ten dzień, nie zwalniają profesjonalnego pełnomocnika od przewidywania takich sytuacji i właściwego zorganizowania codziennego wykonywania obowiązków w przypadku ich zaistnienia. Stwierdzić trzeba, iż taka organizacja prowadzonej przez pełnomocnika kancelarii, która w czasie jego nagłej nieobecności uniemożliwia prowadzenie bieżących spraw nie jest okolicznością obiektywnie usprawiedliwiającą uchybienie terminowi ustawowemu. Sąd nie znalazł okoliczności, z powodu której profesjonalny pełnomocnik nie byłby w stanie posłużyć się osobą trzecią do dokonania czynności w terminie (np. substytutem, pracownikiem kancelarii), co w okolicznościach niniejszej sprawy stanowiłoby miernik obiektywnej staranności i przejaw działania pełnomocnika w imieniu i na rzecz strony z równą starannością, jak gdyby działał on na własną rzecz. Sąd uznał, że przedstawione okoliczności świadczą o tym, że pełnomocnik skarżącego nie podjął wszelkich możliwych starań, by dokonać czynności procesowej w ustawowym terminie. Zachowanie pełnomocnika w ocenie Sądu nosi znamiona winy, w postaci niedbalstwa. Końcowo, wyjaśnić należy pełnomocnikowi, że zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Natomiast § 3 art. 220 P.p.s.a. stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W świetle obowiązujących przepisów argument pełnomocnika, że skarga nie mogła zostać wniesiona przed dniem 15 czerwca 2011 r., gdyż skarżący nie posiadał środków pieniężnych na uiszczenie wpisu sądowego nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych względów Sąd uznał, że skarżący nie dołożył wymaganej w zaistniałych okolicznościach staranności, co wyłącza przyjęcie, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy i na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.