I SA/Gd 731/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń,, Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Protokolant Asystent Sędziego Renata Rombel, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 lipca 2019 r. sprawy ze skargi B. D. na uchwałę Rady Gminy z dnia 23 stycznia 2019 r. nr [...] w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty oddala skargę. Pan B.D. – dalej jako "Skarżący" wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na uchwałę Rady Gminy z dnia 23 stycznia 2019 r. nr IV/27/2019 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty. Na podstawie art. 50 § 1, art. 52 § 1 i 2, art. 53 § 1, art. 54 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a.") w związku z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym (tj.: Dz. U. z 2018 r., poz. 994 z późn. zm. – dalej jako "u.s.g.") zaskarżył wskazaną uchwałę w całości. Uchwale zarzucił naruszenie przepisów prawa: - art. 6j ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zwaną dalej "u.c.p.g.", określając stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w sposób odmienny niż wskazany przez ustawodawcę wprowadzając zróżnicowanie tej opłaty od ilości osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego (jednoosobowe, 2-4 osobowe i 5-cio i więcej osobowe), pomimo braku w ustawie prawa do "różnicowania" stawek, - art. 6k ust. 3 u.c.p.g. ustalając stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi zbieranymi i odbieranymi w sposób nieselektywny w wysokości przekraczającej dwukrotność maksymalnej stawki opłaty określonej w uchwale za odpady komunalne zbierane i odbierane w sposób selektywny, - art. 6k ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. ustalając wysokość stawek opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi umożliwiający Gminie dochód z tytułu tych opłat większy niż wynikający z oszacowanych kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, - art. 18 ust. 2 pkt 8 u.s.g., poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały w sprawie opłat, o których mowa w art. 18 ust. 2 pkt 8 w/w ustawy w zakresie wykraczającym poza granice określone w odrębnych ustawach, a konkretnie poza granice określone w art. 6a, 6k i 6j u.c.p.g., - art. 40 ust. 1 u.s.g., poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały w zakresie wykraczającym poza upoważnienie ustawowe uprawniające gminę do stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy, a konkretnie poza upoważnienie ustawowe wynikające z art. 6a, 6k i 6j u.c.p.g.; - art. 7 oraz art. 94 Konstytucji RP, poprzez przekroczenie granic upoważnienia ustawowego przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały i podjęcie uchwały, której treść wykracza poza ustanowione w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach upoważnienie do stanowienia aktu prawa miejscowego. Zarzucając powyższe, stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu skargi Skarżący podaje, że zaskarżoną uchwałą Rada Gminy ustaliła obowiązujące wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi działając na podstawie art. 6k ust. 1 pkt 1 oraz art. 6j ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. W ocenie Skarżącego przedmiotowa uchwała jest sprzeczna z prawem z następujących powodów: W treści § 2 wskazanej uchwały ustalono stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi zbieranymi i odbieranymi w sposób selektywny oraz zbieranymi i odbieranymi w sposób nieselektywny (zmieszany) w następujących wysokości: 1. Za gospodarowanie odpadami komunalnymi zbieranymi i odbieranymi w sposób selektywny: - 18,00 zł miesięcznie dla gospodarstwa domowego jednoosobowego; - 17,00 zł miesięcznie dla gospodarstwa domowego, w którym zamieszkuje od dwóch do czterech osób odpowiednio od każdej z osób miesięcznie; - 82,50 zł miesięcznie dla gospodarstwa domowego składającego się z pięciu i więcej osób. 2. Za gospodarowanie odpadami komunalnymi zbieranymi i odbieranymi w sposób nieselektywny (zmieszany): - 36 zł miesięcznie dla gospodarstwa domowego, w którym zamieszkuje od jednej do czterech osób odpowiednio od każdej z osób miesięcznie; - 200 zł miesięcznie dla gospodarstwa domowego składającego się z pięciu i więcej osób. W uchwale Rada Gminy zdecydowała, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi będzie ustalana na podstawie metody określonej w art. 6j ust. 2, art. 6k ust. 1 pkt 1, ust.2a pkt 4 i ust. 3 u.c.p.g. Wobec tego, zdaniem Skarżącego, obowiązana była do ustalenia stawek opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego z uwzględnieniem miesięcznego przeciętnego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem - za gospodarstwo domowe, przy uwzględnieniu okoliczności, czy odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny. W tej sytuacji, zdaniem Skarżącego, przy metodzie "od gospodarstwa domowego" nie jest zatem dopuszczalny podział na trzy stawki, tj. od gospodarstwa jednoosobowego, 2-4 osobowego i 5-cio i więcej osobowego. Ustawodawca dopuszcza zróżnicowanie stawek w zależności od przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem. Natomiast w uchwale Rada określiła stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w sposób odmienny niż wskazany przez ustawodawcę wprowadzając zróżnicowanie tej opłaty od ilości osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego (jednoosobowe, 2-4 osobowe i 5-cio i więcej osobowe). W opinii Skarżącego, z żadnej regulacji u.c.p.g., nie wynika upoważnienie dla rady gminy do wprowadzenia w ramach metody wymienionej w art. 6j ust. 2 u.c.p.g., dodatkowego kryterium, jakim jest podział gospodarstw domowych na kategorie zależne od liczby osób w nich zamieszkujących i zróżnicowanie na tej podstawie wysokości stawki opłaty. Rada Gminy obowiązana była do ustalenia stawek opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego z uwzględnieniem miesięcznego przeciętnego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem - za gospodarstwo domowe, przy uwzględnieniu okoliczności, czy odpady komunalne są zbierane i odbierane. Zgodnie z art. 6 ust. 3 u.c.p.g. stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli odpady komunalne nie są w sposób selektywny zbierane i odbierane nie mogą być wyższe niż maksymalne stawki opłat, które wynoszą odpowiednio dwukrotną wysokość maksymalnej stawki opłaty określonej za odpady komunalne zbierane i odbierane w sposób selektywny. Natomiast w zaskarżonej uchwale w § 2 w analogicznych wielkościach gospodarstwa domowego, stawki opłaty określonej za odpady komunalne zbierane i odbierane w sposób nieselektywny przekraczają dwukrotność maksymalnej stawek opłaty określonej za odpady komunalne zbierane i odbierane w sposób selektywny. Odnosząc się do treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały Skarżący wywodzi, że zgodnie z obowiązującym prawem rada gminy zobowiązana jest do rzetelnej i wnikliwej kalkulacji wysokości stawki, aby z jednej strony pokrywać koszty funkcjonowania systemu odbioru odpadów z terenu gminy, a z drugiej - nie stanowić źródła dodatkowych zysków dla samorządu. Zaskarżona uchwała w sposób istotny narusza obowiązujący porządek prawny. Natomiast w myśl art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Mając powyższe na względzie, za jedyne właściwe stanowisko należy, zdaniem Skarżącego, uznać wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi, albowiem uchwała będąca przedmiotem skargi, aktualnie spełnia wymogi wynikające z przepisów obowiązującego prawa. Rada wskazała, że w dniu 15 lutego 2019 r. do siedziby Rady wpłynęło rozstrzygnięcie nadzorcze Regionalnej Izby Obrachunkowej (dalej "RIO") dotyczące uchwały nr IV/27/2019 Rady z dnia 23 stycznia 2019 r. Na mocy uchwały Kolegium RIO z dnia 14 lutego 2019r. orzekło nieważność w § 2 ust. 2 pkt 2 uchwały Rady Gminy nr IV/27/2019. Uchwała Rady Gminy nr IV/27/2019 w brzmieniu z daty jej podjęcia naruszała przepisy ustawy tj. art. 6k ust. 2 a pkt 4 i ust. 3 w związku z ust. 5 u.c.p.g., gdyż Rada Gminy ustaliła miesięczną stawkę za gospodarowanie odpadami komunalnymi zbieranymi w sposób nieselektywny na kwotę 200 zł miesięcznie dla gospodarstwa domowego składającego się z pięciu i więcej osób. Mając na uwadze zapisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz przeciętny dochód rozporządzalny na 1 osobę ogółem za rok 2017 zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (dalej "GUS") z dnia 28 marca 2018 r. Rada Gminy ustaliła, iż maksymalna miesięczna stawka opłaty za odpady komunalne zbierane i odbierane w sposób selektywny w przypadku metody - od gospodarstwa domowego wynosi zgodnie z zapisami ustawy 89,49 zł, zaś maksymalna miesięczna stawka opłaty za odpady komunalne zbierane i odbierane w sposób nieselektywny w przypadku metody - od gospodarstwa domowego, wynosi zgodnie z zapisami ustawy 178,98 zł. W związku z powyżej wskazanym rozstrzygnięciem nadzorczym, Rada podjęła stosowną uchwałę zmieniającą, w celu usunięcia naruszeń prawa. Uchwałą Rady z dnia 27 marca 2019 r. Nr V/50/2019 w sprawie zmiany uchwały wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty dostosowano stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zbieranymi i odbieranymi w sposób nieselektywny (zmieszany) z gospodarstw domowych składających się z 5 i więcej osób do przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem w 2017 r. zgodnie z rozporządzeniem Prezesa GUS z dnia 27 marca 2018 r. Przedmiotowa uchwała uwzględnia zapisy art. 6k ust. 3 u.c.p.g. Odnosząc się do pozostałych zarzutów Rada zauważa, że zgodnie z art. 6j ust. 2a u.c.p.g. - Rada Gminy może zróżnicować stawki opłaty w zależności od liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomość. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 6k ust. 3 ww. ustawy Rada zauważa, że powyższa kwestia była już przedmiotem wskazanego wyżej rozstrzygnięcia nadzorczego RIO. Nadto podnosi, że ustalone w uchwale stawki – od marca 2019 r., mają ograniczyć deficyt wpływów z opłat za gospodarowanie odpadami, zaś ewentualne nadwyżki z tego tytułu muszą być ujęte w kolejnym roku budżetowym z gospodarce odpadami komunalnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała nie narusza przepisów prawa w stopniu skutkującym stwierdzenie jej nieważności. Skarżący w pierwszej kolejności podnosi zarzut, iż treść uchwały Rady Gminy jest sprzeczna z unormowaniem zawartym w art. 6j. u.c.p.g., gdyż określa stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w sposób odmienny niż wskazany przez ustawodawcę, wprowadzając zróżnicowanie tej opłaty od ilości osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego (jednoosobowe, 2-4 osobowe i 5- cio i więcej osobowe), pomimo braku w ustawie prawa do "różnicowania" stawek. Tymczasem organ trafnie wywodzi, że zgodnie z art. 6h u.c.p.g. właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, są zobowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W przypadku tego rodzaju nieruchomości opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn: - liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość albo - ilości zużytej wody z danej nieruchomości, albo - powierzchni lokalu mieszkalnego - oraz ustalonej stawki opłaty (art. 6j ust. 1 u.c.p.g.). W odniesieniu do nieruchomości zamieszkanych rada gminy może też uchwalić jedną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego (art. 6j ust. 2 u.c.p.g). Jak wskazuje art. 6j ust. 2a u.c.p.g. rada gminy może również zróżnicować stawki opłaty w zależności od powierzchni lokalu mieszkalnego, liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomość, odbierania odpadów z terenów wiejskich lub miejskich, a także od rodzaju zabudowy. Mając na uwadze powyższe Rada Gminy w sposób uprawniony ustaliła stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi od liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomości znajdujące się na terenie gminy i przyjęto zróżnicowane stawki przy gospodarstwach zamieszkiwanych przez jedną osobę na kwotę miesięczną 18 zł, przy gospodarstwach zamieszkiwanych przez dwie do czterech osób po 17 zł za osobę miesięcznie. Dla gospodarstwa domowego składającego się z pięciu i więcej osób zastosowano jedną stawkę 82,50 zł. W dalszej części skargi skarżący podnosi, iż uchwała narusza art. 6k ust. 3 u.c.p.g. ustalając stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi zbieranymi i odbieranymi w sposób nieselektywny w wysokości przekraczającej dwukrotność maksymalnej stawki opłaty określonej w uchwale za odpady komunalne zbierane i odbierane w sposób selektywny. Powyższa kwestia była już przedmiotem rozstrzygnięcie nadzorczego RIO dotyczące w zakresie dotyczącym uchwały nr IV/27/2019 Rady Gminy z dnia 23 stycznia 2019 r. Na mocy uchwały Kolegium RIO z dnia 14 lutego 2019r. orzekło nieważność w § 2 ust. 2 pkt 2 uchwały Rady Gminy nr lV/27/2019. Rada Gminy podjęła już stosowną uchwałę zmieniającą, w celu usunięcia naruszeń prawa. Uchwałą z dnia 27 marca 2019 r. Nr V/50/2019 w sprawie zmiany uchwały wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty dostosowano stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zbieranymi i odbieranymi w sposób nieselektywny (zmieszany) z gospodarstw domowych składających się z 5 i więcej osób do przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem w 2017 r. zgodnie z rozporządzeniem Prezesa GUS z dnia 27 marca 2018r. Przedmiotowa uchwała uwzględnia zapisy art. 6k ust. 3 u.c.p.g. Zatem zarzut skargi w tym zakresie uznać należy za bezprzedmiotowy. Za niezasadny uznać należy zarzut zawarty w pkt 3 skargi, iż uchwała narusza swą treścią zapisy art. 6k ust. 3 u.c.p.g., gdyż Rada ustalając wysokość stawek opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi umożliwiła Gminie pozyskanie dochodu z tytułu tych opłat większy niż wynikający z oszacowanych kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Jak trafnie zauważa Rada, ustalone w uchwale stawki od marca 2019 r. mają ograniczyć deficyt wpływów z opłat za gospodarowanie odpadami do kwoty ok. 63.609,00 zł. Ponadto zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa ewentualne nadwyżki dochodów nad wydatkami muszą być ujęte w kolejnym roku budżetowym w gospodarce odpadami komunalnymi. W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego, również pozostałe zarzuty Skarżącego zawarte w punktach od 4 do 6 skargi, uznać należy za bezzasadne w związku z podjęciem uchwały zmieniającej zaskarżoną uchwałę. Z tych przyczyn na mocy art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.