I SA/Gd 734/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie: WSA Leszek Kleczkowski WSA Tomasz Kolanowski Protokolant: Zuzanna Baca po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi H.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia 1999 r. do kwietnia 2001 r. oraz od września 2001 do kwietnia 2003 r. oddala skargę. Pismem z dnia 24 czerwca 2004 r. opiekun prawny H.P., wystąpił z wnioskiem o umorzenie odsetek od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług oraz rozłożenie na raty należności głównej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż zamieszkująca w G. przy ul. [...] H.P. cierpi na chorobę Alzheimera, chorobą Parkinsona oraz przezkrętarzowe złamanie kości udowych w związku z czym wymaga specjalistycznej opieki pielęgnacyjnej, leczenia i rehabilitacji. Trudna sytuacja finansowa podatnika spowodowała natomiast konieczność przerwania wymagającego znacznych nakładów leczenia, w konsekwencji czego stan zdrowia podatnika uległ pogorszeniu. Jednocześnie podkreślono, iż przyczyną powstania zaległości podatkowych były związane z chorobą zaburzenia świadomości i pamięci, a także brak orientacji chorej w obowiązujących przepisach prawa podatkowego. Jako źródła utrzymania podatnika wskazano rentę oraz czynsz za dzierżawę gruntu przy [...] w G. Przy czym z uwagi na fakt zajęcia przez Urząd Skarbowy 90 % dochodów z tytułu dzierżawy jak i części renty, który to urząd jednocześnie celem zabezpieczenia wierzytelności podatkowych dokonał także wpisu hipoteki przymusowej na części należącej do podatniczki nieruchomości, łączną, pozostającą do dyspozycji podatnika kwotę dochodu określono w wysokości 2.689 zł. Wskazano, iż poza nieruchomością znajdującą się przy [...] podatnik jest wprawdzie współwłaścicielem działek przy ul. [...] nr 1, 2 i 3 w G., które jednakże jako zastrzeżone pod budowę drogi, pozostają bezużyteczne. Zajęcie dochodów spowodowało z kolei wypowiedzenie udzielonego na zakup mieszkania kredytu, ze skutkiem sprzedaży tej nieruchomości przez bank w celu wyegzekwowania przypadających mu jako wierzycielowi należności. Końcowo podkreślono, iż w zaspokojeniu podstawowych potrzeb H.P. pomagają jej dzieci oraz wnuczka. Pomoc ta jest jednak skromna i niewystarczająca nawet na częściową regulację zobowiązań podatkowych. Decyzją z dnia 28 lipca 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając m.in. na podstawie art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa, odmówił umorzenia odsetek za zwłokę z tytułu podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 76.860,90 zł za okres od stycznia 1999 r. do kwietnia 2001 r. oraz od września 2001 r. do kwietnia 2003 r. W uzasadnieniu organ wskazał min., iż w związku z wezwaniem opiekuna prawnego do stawienia się celem złożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów wskazujących na aktualną sytuację zdrowotna i finansową H.P., ww. okoliczności zostały szczegółowo wyjaśnione i potwierdzone. Jednocześnie pismem z dnia 7 lipca 2004 r. opiekun prawny podatnika określił kwotę należną H.P. z tytułu dzierżawy gruntu w wysokości 13.000 zł brutto miesięcznie. Analizując zebrany w sprawie materia dowodowy organ nie znalazł podstaw dla zastosowania ulgi. Powołując się. m.in. na wyrok NSA z dnia 2 września 1999 r. sygn. akt SA/Sz 1176/98 wskazał on, iż niezależnie bowiem od niewątpliwie trudnej sytuacji życiowej podatnika, posiadany przez H.P. znaczny majątek, z którego uzyskiwane są odpowiednio wysokie dochody, jest przekonującą podstawą do przyjęcia, iż spłata odsetek leży w granicach jej realnych możliwości finansowych. Jednocześnie organ podkreślił, iż mając na uwadze zły san zdrowia H.P. nie neguje on zasadności udzielenia jej jakiejkolwiek pomocy w zakresie spłaty obciążających ją zobowiązań, przy czym w związku z wydaniem odrębnej decyzji orzekającej o rozłożeniu na raty należności głównej wraz odsetkami, pomoc ta została udzielona już w stopniu wystarczającym i w związku z tym nie powinna zostać poszerzona o wnioskowane umorzenie odsetek. Od decyzji tej opiekun prawny H.P. wniósł odwołanie, w którym podtrzymując dotychczasowe argumenty wskazujące na ważny interes podatnika, dodatkowo podniósł zarzut wydania zaskarżonej decyzji przy pominięciu wzajemnej relacji osiąganych dochodów (14.200 zł.) i ponoszonych przez podatnika wydatków (16.200 zł). Odnosząc się do posiadanych przez H.P. nieruchomości wskazał natomiast, iż są one albo niezbywalne lub też ich zbycie jest w znacznym stopniu utrudnione w związku z koniecznością zniesienia współwłasności. Decyzją z dnia 18 października 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję I instancji. Dyrektor Izby Skarbowej, podkreślając, że umorzenie niezmiennie pozostaje prawem a nie obowiązkiem organu. wskazał, że postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, gdyż organ I instancji rozważył wszystkie wskazane przez stronę okoliczności mające w jej ocenie wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Organ odwoławczy dokonując szczegółowej analizy stanowiska Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz argumentów strony podkreślił po pierwsze, iż w przedmiotowej sprawie zaległości podatkowe powstały przede wszystkim w związku z działaniami samego podatnika, będąc następstwem niewłaściwego regulowania zobowiązań podatkowych. W ocenie Izby nie bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostaje fakt, iż dotyczy ona odsetek od zaległości podatkowych w podatku o towarów i usług. Skoro jest to podatek o charakterze pośrednim, tym samym jego zapłata nie naruszyłaby w żaden sposób kondycji finansowej podatnika, będącego zobowiązanym jedynie do odprowadzenia podatku pobranego przez niego od nabywców określonych towarów i usług. Natomiast jak wynika z akt sprawy podatniczka nie odprowadziła podatku za okres od września 1998 r. do grudnia 2002 r., zatrzymując przypadające z tego tytułu kwoty na poczet potrzeb własnych. Po drugie organ wskazał, iż za przyznaniem ulgi nie przemawia także sytuacja finansowa i płatnicza podatniczki, gdyż jak wynika z akt sprawy dochodzenie zadłużenia daje możliwość jego uzyskania, w związku z rozłożeniem spłaty na raty, dochodami podatnika oraz posiadanym przez niego majtkiem w postaci nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów pierwszej i drugiej instancji, podtrzymując uprzednio przedstawione zarzuty, podkreślając dodatkowo przede wszystkim fakt niedostatecznego wyjaśnienia sytuacji życiowej podatnika na moment podejmowania decyzji, w tym całkowite pominięcie istoty schorzeń na które cierpi skarżąca. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Skarga H.P. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 67 § 1 Ordynacji Podatkowej, stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie wskazanego wyżej przepisu mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych pozostawiona więc została swobodnemu uznaniu organu podatkowego, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Decyzje z zakresu uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej. Jednakże kontrola tego typu decyzji ogranicza się tylko i wyłącznie do badania poprawności przeprowadzenia przez organy postępowania wyjaśniającego. Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Tym samym, skoro Sąd dokonuje wyłącznie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie jest władny wkraczać w sferę samego uznania organów podatkowych. W świetle wskazanego wyżej przepisu Sąd nie jest bowiem uprawniony ani do oceny słuszności ani celowości zaskarżonej decyzji. Kontrola decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc po pierwsze do oceny, czy organ podatkowy dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy a więc uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny, oraz po drugie czy nie naruszył on w ramach swego uznania zasady swobodnej oceny dowodów. Wskazane stanowisko dotyczące zakresu kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie zostało powszechnie przyjęte w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego – m.in. wyrok SN z 8 listopada 1996 r. sygn. akt III RN 24/96, wyrok NSA z 26 kwietnia 2000 r. sygn. akt I SA/Gd 992/99, wyrok NSA z 28 października 2003 r. sygn. akt SA/Bd 1830/03. Dla przyjęcia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada czy w jego toku organy podatkowe zachowały rządzące nim i określone w ustawie Ordynacja podatkowa zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 122 ww. ustawy, w toku postępowania organy podatkowe zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W tym celu są one na mocy art. 187 § 1 ww. ustawy zobowiązane do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Tym samym należy zgodzić się ze stanowiskiem organów podatkowych, iż uznaniowy charakter instytucji umorzenia, powoduje, iż zastosowanie wobec podatnika przedmiotowej ulgi jest prawem, a nie obowiązkiem organu. W ocenie Sądu podkreślenia wymaga, iż przyznana organom podatkowym swoboda w rozstrzygnięciu nie oznacza jednak dowolności. W sytuacji uznania, w celu wydania prawidłowego orzeczenia, organ podatkowy obowiązany jest bowiem, jak wskazano wyżej, szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki tego badania. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, postępowanie w sprawie niniejszej zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, organy podatkowe dokonały bowiem wszechstronnego zebrania i zbadania materiału dowodowego, wyjaśniając wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy okoliczności, a w konsekwencji wydały na tej podstawie przekonujące zarówno pod względem prawnym i faktycznym rozstrzygnięcia. Jako przesłanki przemawiające za przyznaniem wnioskowanej ulgi strona skarżąca wskazała zły stan zdrowia oraz trudną sytuacją finansową. Zgromadzony w sprawie obszerny materiał dowodowy w ocenie Sądu nie pozostawia natomiast wątpliwości, iż w przedmiotowej sprawie organy podatkowe znały sytuację H.P., co potwierdza treść wydanych decyzji, w których organy dokonały szczegółowej i wyczerpującej analizy ww. okoliczności, w celu dokonania ustaleń, co do wystąpienia ważnego interesu podatnika. Co więcej, podkreślenia wymaga, iż organy nie zakwestionowały przedstawionych przez stronę skarżącą okoliczności, a więc faktu poważnej choroby skarżącej oraz informacji dotyczących posiadanego przez nią majątku, natomiast uznały, iż wbrew jej subiektywnemu przekonaniu, nie są one wystarczające dla przyznania wnioskowanej ulgi. Uznając, iż w przedmiotowej sprawie ważny interes podatnika nie wystąpił, organy nie naruszyły jednocześnie zasady swobodnej oceny dowodów. Po pierwsze wskazały one bowiem, iż ustalony w postępowaniu dowodowym stan majątkowy będącej współwłaścielką kilku nieruchomości skarżącej, pozwala na spłatę zarówno zaległości podatkowych jak i odsetek od tych zaległości, tym bardziej, iż w drodze odrębnego postępowania spłata należności głównej została rozłożona na raty. Po drugie w uzasadnieniu wskazano, iż stan zdrowia skarżącej nie był wyłączną przyczyną powstania zaległości podatkowych, a w konsekwencji naliczenia odsetek. Tym samym mając z jednej strony na uwadze chorobę skarżącej jak i jej trudności finansowe, a z drugiej biorąc pod uwagę ujawniony przez skarżącą stan majątkowy, okoliczność, iż powstanie zaległości nie było całkowicie niezależnie od działań niedokonującego terminowych wpłat podatnika, udzieloną już ulgę dająca możliwość ratalnego wywiązania się z ciążących na podatniku obowiązków, jak i wyjątkowy charakter instytucji umorzenia, organy uznały, iż przedstawione przez skarżąca okoliczności nie są wystarczające dla umorzenia odsetek. Mając na względzie, iż w niniejszym postępowaniu sądowoadmnistracyjnym słuszność podjętego rozstrzygnięcia nie podlega ocenie, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego i procesowego przy wydaniu zaskarżonej decyzji, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.