I SA/Gd 735/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Asesor WSA Danuta Oleś, Protokolant Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 listopada 2007 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 162 w zw. z art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 8, poz. 60 z późn. zm. zwanej dalej O.p.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od czterech decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]. Podstawą wydania powyższego postanowienia były następujące ustalenia stanu faktycznego: W dniu [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wydał w stosunku do P.B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A" cztery decyzje w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług. Powyższe decyzje zostały skierowane na adres: [...]. Przesyłka pocztowa była 2-krotnie awizowana w dniach [...], zaś w dniu [...] uznano ją za doręczoną w trybie art. 150 § 2 O.p. W dniu [...] skarżący odebrał kopie ww. decyzji organu pierwszej instancji i w dniu [...] wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia od nich odwołania, załączając do wniosku pismo zawierające odwołanie. W złożonym wniosku skarżący wskazał, że o wydanych decyzjach dowiedział się dopiero w dniu [...], gdy po powrocie z trasy pracownik przekazał mu wezwanie do stawienia się do postępowania karno-skarbowego w sprawie podatków, których dotyczą te decyzje. Uzasadnieniem wniosku o przywrócenie terminu jest według podatnika nieprawdziwa informacja, że awizo pozostawiono w skrzynce pocztowej. Skarżący podniósł, że na terenie posesji, na którą adresowano przesyłkę nie znajduje się skrzynka pocztowa, co można stwierdzić poprzez jej oględziny. Jak dalej wywodził, nie było potrzeby instalowania skrzynki, skoro prowadzi on tam od rana do godzin wieczornych działalność gospodarczą. Listonosz, pozostawia więc przesyłkę (zwykłą czy poleconą) w siedzibie firmy. Zdaniem podatnika, w niniejszej sprawie listonosz musiał pozostawić awizo w skrzynce należącej do innej osoby. Wobec tego, skarżący nie mógł odebrać przesyłki z decyzjami. W ocenie skarżącego powyższe okoliczności stanowiły przeszkodę do zachowania terminu wniesienia odwołania, której nie mógł uniknąć. Dodatkowo wskazał, że w okresie gdy według dowodu doręczenia przesyłka leżała w urzędzie pocztowym, odbierał on inne przesyłki polecone w placówce poczty. Mimo tego pracownicy urzędu pocztowego nie wydali mu przedmiotowej przesyłki zawierającej decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Jednocześnie skarżący poinformował, że wystąpił z reklamacją przesyłki, a otrzymaną odpowiedź prześle w terminie późniejszym. W uzupełnieniu złożonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji - wniesionego pismem z dnia [...] skarżący przesłał 2 fotografie obrazujące wejście na posesję, gdzie prowadzi działalność gospodarczą. Podatnik podniósł, że z fotografii tych jednoznacznie wynika, że na bramie wejściowej nie ma skrzynki pocztowej, co jego zdaniem świadczy o błędnym zapisie o pozostawieniu awiza w skrzynce pocztowej, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W ocenie skarżącego, błędne dane na dowodzie doręczenia czynią niemożliwym weryfikację prawidłowości doręczenia. W takiej sytuacji można przypuszczać, że powyższe decyzje nie zostały mu w ogóle doręczone. Wskazując na wyrok WSA z dnia 18 sierpnia 2005 roku, sygn. akt III SA/Wa 1588/04, w którym Sąd orzekł, że brak prawa informacji o sposobie zawiadomienia adresata o przesyłce stanowi naruszenie dyspozycji art. 150 § 2 O.p., skarżący wskazał, że na równi z brakiem informacji potraktować także należy błędną informację o sposobie awizowania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej przywołując treść art. 162 w zw. z art. 163 § 2 O.p. wskazał, że w aktach sprawy znajduje się pisemny dowód - zwrotne potwierdzenie odbioru, z którego wynika, że przesyłkę zawierającą przedmiotowe decyzje dwukrotnie awizowano, a informację o przechowywaniu przesyłki we właściwej placówce pocztowej pozostawiono w skrzynce pocztowej. Zdaniem organu odwoławczego przedstawione przez skarżącego post factum zdjęcia, na których widoczna jest furtka z bramą wjazdową na teren posesji, na której prowadzi działalność gospodarczą, a niewidoczna jest skrzynka pocztowa - nie obalają pisemnego dowodu z daty dokonywania doręczenia. Podniesiono, że wyjaśnienia podatnika o braku potrzeby instalowania skrzynki w miejscu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, z uwagi na to, że firma działa od rana do godzin wieczornych i w związku z tym listonosz pozostawia przesyłkę bądź awizo właśnie w siedzibie są nieprzekonywujące. Wskazano, że brak skrzynki oznacza świadomą decyzję strony, że doręczanie wszelkiej korespondencji następować będzie tylko na ręce jej samej lub jej pracowników. W konsekwencji z uwagi na stałą obecność którejś ze wspomnianych osób nie ma tak naprawdę konieczności pozostawiania awiza w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej. Nadto, organ drugiej instancji wskazał, że na urzędzie pocztowym nie spoczywa obowiązek przedkładania danej osobie przy okazji jej wizyty w placówce wszelkiej kierowanej do niej korespondencji. Przesyłkę poleconą zainteresowany odbiera właśnie w oparciu o awizo, zawierające identyfikujący tę przesyłkę numer. Jednocześnie wskazano, że skarżący wiedział, iż toczy się wobec niego postępowanie podatkowe, uczestniczył w nim, a przed wydaniem decyzji został wezwany do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W świetle powyższego jego wyjaśnienia, że o wydanych decyzjach organu pierwszej instancji dowiedział się dopiero w dniu [...] nie świadczą o braku jego winy. Z uwagi na powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej uznając, że strona nie spełniła wskazanego w art. 162 §1 O.p. warunku uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od czterech decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, zdaniem organu odwoławczego, bowiem tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie tego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, a oceny tej należy dokonywać w kategoriach zachowania reguł starannego działania - biorąc pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w niniejszej sprawie podatnik tego rodzaju przeszkód nie wskazał. W skardze do WSA w Gdańsku skarżący zarzucił postanowieniu organu drugiej instancji naruszenie art. 162 i 163 O.p. poprzez uznanie, że nie nastąpiły przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz art. 228 § 1 pkt 2 O.p. poprzez stwierdzenie, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu. Skarżący podkreślił, że w świetle art. 162 § 1 Op nie jest zmuszony do udowodnienia, a jedynie do uprawdopodobnienia wystąpienia takich okoliczności, które uniemożliwiły mu dochowanie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem skarżącego dołączone do akt zdjęcia i całkowita bierność organu, który nie wyjaśnił tej kwestii i nie udowodnił we własnym zakresie albo nie wezwał go do przedstawienia innych dowodów, pozwalają na przyjęcie za udowodnioną, a nie tylko uprawdopodobnioną okoliczność błędnego doręczenia decyzji. Skarżący podał, że awizo nie mogło zostać pozostawione w skrzynce pocztowej, albowiem takiej nie posiada, czego dowodzą przedłożone przez niego zdjęcia. Odnośnie reklamacji przesyłki skarżący oświadczył, że jest ona niemożliwa do dokonania przez odbiorcę przesyłki. W kwestii argumentu organu, że pracownicy urzędu pocztowego nie mają obowiązku wydawać wszystkich przesyłek, ale tylko te, co do których odbiorca przedłoży awizo, skarżący oświadczył, że jest on całkowicie oderwany od praktyki placówek pocztowych. Powszechnym jest bowiem, że w urzędach pocztowych segreguje się przesyłki alfabetycznie w przegródkach, a gdy adresat zgłasza się z awizem, wydawane są wszystkie znalezione w przegródce przesyłki. Dodatkowo, skarżący wyjaśnił, że ilość wydanych w stosunku do jego osoby decyzji uniemożliwiała mu śledzenie każdej sprawy z osobna, na bieżąco. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga P.B. nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy stwierdzić, że formułowanie zarzutu nieskutecznego doręczenia decyzji nie może stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Wniosek taki opiera się bowiem na założeniu, że decyzje zostały skutecznie doręczone i że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2005 roku, FSK 2587/04, LEX nr 173329). Stosownie do art. 162 § 1 i 2 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. W wyroku sygn. akt I SA/Bk 229/2005 i I SA/Bk 230/2005 (Gazeta Prawna 2005/221 str. 7) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyraził pogląd, zgodnie z którym, gdy termin nie został dotrzymany, to należy przyjąć, że było to zawinione. Jeśli jednak podatnik wykaże brak swojej winy, to wtedy ma możliwość starania się o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania. Zatem chybiony jest zarzut strony skarżącej zawarty w skardze, iż organ orzekający powinien podjąć czynności zmierzające do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy strony (zarzut braku wyjaśnienia przez organ "sprawy braku skrzynki pocztowej na posesji, na której prowadzi działalność gospodarczą"). Jak wynika z treści samego przepisu art. 162 § 1 O.p., to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Zatem niezasadnie skarżący wskazał w skardze, że to organ winien udowodnić we własnym zakresie albo też choćby wezwać go do przedłożenia innych poza zdjęciami dowodów w celu wyjaśnienia kwestii spornej skrzynki pocztowej. Podnieść należy, że uprawnienia sądu administracyjnego ograniczone są do badania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Sąd zważył, że w niniejszej sprawie ocena Dyrektora Izby Skarbowej, iż strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojego zawinienia, nie może zostać uznana za dowolną i mieści się w granicach swobodnego uznania. Badając z tego punktu widzenia rozstrzygnięcie Sąd uznał, że oparte ono zostało na właściwej ocenie stwierdzonych faktów i odpowiedniej interpretacji przepisów procedury administracyjnej w zakresie doręczeń i terminów tj. art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p., 148, art. 150 § 1 pkt 1, § 1a i § 2 O.p. oraz 162 § 1 i 2 O.p. Cztery decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] zostały wysłane stronie skarżącej na adres prowadzenia przez nią działalności gospodarczej. Przesyłka zawierająca powyższe decyzje była dwukrotnie awizowana w dniach [...], przy czym wbrew twierdzeniom organu podatkowego, powinna ona zostać uznana za doręczoną w dniu [...] (skoro dzień [...] przypadał na sobotę). Zatem termin do wniesienia odwołania minął z dniem [...]. Podnieść trzeba, iż organ podatkowy drugiej instancji zasadnie ocenił, że przedłożone przez skarżącego zdjęcia na okoliczność braku skrzynki pocztowej na bramie wjazdowej do jego posesji, nie mogą stanowić skutecznego kontrdowodu przeciwko zwrotnemu potwierdzeniu dowodu. Po pierwsze dlatego, że zwrotne potwierdzenie dowodu doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym, wywołującym określone skutki procesowe dla adresata korespondencji. Dokument urzędowy z mocy art. 194 § 1 i 2 O.p. korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą. Dokument prawdziwy to taki, który jest niepodrobiony tj. pochodzi od organu wskazanego jako jego wystawca. Dokument prawdziwy jest więc dokumentem autentycznym. Domniemanie zgodności z prawdą oznacza natomiast, że to, co wynika z treści dokumentu jest zgodne z rzeczywistością (z prawdą). Wiarygodności dokumentowi urzędowemu można odmówić jedynie w wypadku, gdy zostanie przeprowadzone skuteczne postępowanie dowodowe przeciwko jego autentyczności lub przeciwko zgodności z prawdą. W niniejszej sprawie skarżący kwestionuje zgodność z prawdą zwrotnego potwierdzenia odbioru, mianowicie wskazuje, że nie miało miejsce 2-krotne awizowanie przesyłki (odnotowane w treści tego potwierdzenia). Na potwierdzenie powyższego skarżący przedkłada zdjęcia dokumentujące brak skrzynki pocztowej na bramie wjazdowej na posesję, na której prowadzi on działalność gospodarczą. W ocenie Sądu słusznie organ odwoławczy podniósł, że zdjęcia te nie mogą stanowić skutecznego kontrdowodu przeciwko zwrotnemu potwierdzeniu odbioru, ponieważ nie wiadomo, z jakiej daty pochodzą. Nie jest zatem wiadomym, czy przedstawiają one stan faktyczny na dzień awizowania kwestionowanej przesyłki. Nadto, nawet jeśliby przyjąć, że w dniach [...] na bramie wjazdowej brak było skrzynki do doręczeń, to okoliczność ta nie może uwalniać skarżącego od zarzutu winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Należy stwierdzić, że nie wywieszenie skrzynki na bramie wjazdowej było wynikiem świadomej decyzji skarżącego, który nie może tej okoliczności (polegającej w istocie na braku należytej dbałości o własne interesy) powoływać na swoją korzyść jako przesłanki mającej na celu uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Słusznie także organ podatkowy w zaskarżonym postanowieniu wywodził, że pracownicy urzędu pocztowego wydają przesyłki za okazaniem konkretnego awizo, nie mając obowiązku sprawdzenia, czy na danego adresata nie oczekuje także inna korespondencja. Przesyłkę bowiem identyfikuje jej numer, a nie nazwisko adresata. Mając na względzie, że skarżący miał świadomość tego, że toczy się wobec niego postępowanie podatkowe (tom III k. 493 akt adm.), co słusznie zauważył organ odwoławczy, zasadnie uznano, że nie uprawdopodobnił on braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, stosowanie do art. 162 O.p. Zważyć należy, iż strona wnioskująca o przywrócenie terminu powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 28 listopada 2000 roku, I SA/Ka 1365/99). Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.