I SA/Gd 737/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 listopada 2025 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 lipca 2025 r., nr 100000/70-73/621730/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję. 17 lutego 2025 r. do ZUS wpłynął wniosek T. M. (dalej: Wnioskodawca lub Skarżący) o umorzenie należności z tytułu składek z powodu trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Zakład lub ZUS), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia, decyzją z 23 maja 2025 r. nr 941/2025 odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem składek w łącznej kwocie 80.086,98 zł, w tym na ubezpieczenia społeczne (za okres: od marca 2013 r. do kwietnia 2013 r. i od czerwca 2013 r. do stycznia 2017 r.), ubezpieczenia zdrowotne (za okres: od marca 2013 r. do sierpnia 2013 r. i od października 2013 r. do stycznia 2017 r.), Fundusz Pracy (za okres: od lutego 2013 r. do stycznia 2017 r.) wraz z odsetkami i kosztami upomnienia. Zakład uznał, że nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.), zwanej dalej: "u.s.u.s." Ponadto Wnioskodawca nie wykazał zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego gospodarstwa domowego, nie wykazał też, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń, ani że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły Wnioskodawcę możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyjaśnił, że jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku i od 16 sierpnia 2023 r. nie otrzymał żadnej propozycji pracy. Podkreślił, że stan zdrowia uniemożliwia mu spłatę należności. W 2024 r. przeszedł dwie operacje i w związku z martwicą jałową kości ma dwie endoprotezy bioder. Dodał, że siedem lat opiekował się poważnie chorą mamą, w 2021 r. trafił do szpitala z powodu COVID-19 i do tej pory nie doszedł do pełni sprawności. Zaznaczył, że obecnie leczy się z powodu nadciśnienia, choroby Hashimoto, depresji i bezsenności oraz przetoki okołoodbytniczej, która wymaga wielokrotnej zmiany opatrunku w ciągu dnia. Jego zdaniem załączona dokumentacja medyczna potwierdza, że nie mógł i nadal nie może podejmować pracy. Będzie składał dokumentację na komisję orzekającą o niepełnosprawności. Wnioskodawca wskazał, że jego sytuacja od ponad dziesięciu lat się nie poprawiła. Wnioskodawca złożył: zaświadczenie o stanie zdrowia wydane 21 lutego 2025 r. dla potrzeb zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności, recepty z 27 lipca 2023 r. i 9 kwietnia 2025 r., faktury za zakup leków z 18 sierpnia 2023 r., 19 maja 2024 r., 25 września 2024 r., 28 lutego 2025 r., 17 kwietnia 2025 r., 30 maja 2025 r., zalecenia po konsultacji reumatologa z 20 kwietnia 2023 r. i 15 maja 2023 r., zalecenia dla pacjenta z 10 grudnia 2024 r., skierowania do poradni chirurgii urazowo-ortopedycznej, leczenia bólu i pracowni endoskopii z 20 września 2023 r. oraz na badania laboratoryjne z 18 marca 2025 r., informację o rehabilitacji, paragony fiskalne (16 szt.) i potwierdzenie płatności (1 szt.). Po zawiadomieniu Wnioskodawcy o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów Zakład na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.", w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. utrzymał w mocy decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. ZUS odnosząc się do kwestii przedawnienia wskazał, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Tytuły wykonawcze zostały doręczone 4 listopada 2013 r. (2/2013-8/2013), 21 stycznia 2015 r. (9/2013-10/2014), 13 czerwca 2016 r. (11/2014-2/2016), 29 grudnia 2016 r. (3/2016-9/2016), 24 lutego 2018 r. (10/2016-1/2017) i postępowanie egzekucyjne trwa nadal. Analizując zaistnienie przesłanek umorzeniowych Zakład wskazał, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła, a przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałyby opisane w tych przepisach okoliczności. W ocenie ZUS nie zachodzi także przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. – Wnioskodawca zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej 4 marca 2025 r., jednak nie zostało spełnione kryterium braku następców prawnych, ponieważ ma dzieci, co wyklucza stwierdzenie zajścia przedmiotowej przesłanki. Zakład stwierdził, że przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (16 zł). Także przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Zdaniem ZUS przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek prowadzi Dyrektor Oddziału ZUS w Gdańsku. W ocenie Zakładu w sprawie nie wykazano też, że występują przesłanki umorzenia określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem" oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zdaniem ZUS przesłanka wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania w tej sprawie, ponieważ Wnioskodawca zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej. Natomiast odnośnie wystąpienia przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia wskazał, że w aktach sprawy brak jest dowodów na to, że stan zdrowia trwale i całkowicie wyklucza Wnioskodawcę z aktywności zawodowej. Organ orzeczniczy stwierdził, że Wnioskodawca może podejmować zatrudnienie w warunkach pracy chronionej. Skoro od 16 sierpnia 2023 r. jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny, to wyraża gotowość do podjęcia zatrudnienia. Wobec powyższego w sprawie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Zdaniem Zakładu, trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały. Ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. ZUS zauważył, że Wnioskodawca nie osiąga dochodu, żona otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne na syna, a syn otrzymuje rentę socjalną. Skarżący z żoną zawarł umowę majątkową o rozdzielności majątkowej. Niemniej jednak oceniając sytuację pod kątem ubóstwa należy uwzględnić wszystkie środki finansowe jakimi dysponuje gospodarstwo domowe Wnioskodawcy. Natomiast trzyosobowe gospodarstwo domowe Wnioskodawcy utrzymuje się z dochodów z tytułu: świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego małżonce, renty socjalnej syna i dodatku dopełniającego oraz trzynastego i czternastego świadczenia. Miesięczny budżet rodziny wynosi: 7.387,93 zł, czyli 2.462,64 zł na osobę. W ocenie Zakładu powyższy dochód należy odnieść do wskaźnika minimum socjalnego opracowanego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Z uwagi na to, że opracowanie to nie uwzględnia gospodarstwa domowego składającego się z trzech dorosłych osób, ZUS przyjął poziom minimum socjalnego określony w czerwcu 2025 r. na kwotę 1.602,79 zł na osobę w dwuosobowym gospodarstwie pracowniczym w I kwartale 2025 r. Oznacza to, że na osobę w gospodarstwie domowym Wnioskodawcy przypada kwota o ponad 850 zł wyższa niż ww. minimum socjalne. Ponadto Skarżący nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku, jak oświadczył: korzysta z obniżki mieszkaniowej w wysokości ok. 150 zł miesięcznie. Ze złożonej dokumentacji wynika, że Wnioskodawca ponosi stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w łącznej wysokości średnio 1.771,24- zł, w tym z tytułu miesięcznych opłat - 1.276,24- zł, opłat eksploatacyjnych - 320,00 zł oraz kosztów związanych z leczeniem -100 zł - 250 zł. W stałych kosztach utrzymania nie uwzględniono podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym na zakup żywności, ubrań, artykułów higienicznych. Na realizację tych potrzeb rodzinie Wnioskodawcy pozostaje 5.600 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie posiada zobowiązań pieniężnych wobec innych niż ZUS wierzycieli. Natomiast instytucja umorzenia służy wsparciu osób w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi czy innymi, niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami, w sytuacji gdy status materialny trwale nie rokuje w kontekście spłaty zadłużenia. Umorzenie należności może być uzasadnione jedynie okolicznościami o charakterze obiektywnym, wyjątkowym i trwałym. W przedmiotowej sprawie brak jest dowodów, że takie okoliczności zachodzą. Słuszny interes gospodarstwa domowego i możliwość zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych zabezpiecza budżet przekraczający poziom minimum socjalnego. Wnioskodawca ma 57 lat i brak jest dowodów na definitywne wykluczenie go z rynku pracy z powodów zdrowotnych - w tym zakresie ZUS może opierać się wyłącznie na orzeczeniach uprawnionych organów. Wnioskodawca poszukuje zatrudnienia za pośrednictwem Urzędu Pracy i przyjmując wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2025 r. za pracę po podjęciu pracy mógłby otrzymywać wynagrodzenie w wysokości 3.510,92 zł netto miesięcznie. W tych okolicznościach natychmiastowe umorzenie zaległości składkowych byłoby przedwczesne, sprzeczne z interesem publicznym oraz naruszałoby konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. W sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany. W konsekwencji Zakład nie znalazł podstaw do umorzenia należności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący podniósł, że decyzja od odmowe umorzenia jest bardzo krzywdząca dla niego. Wyjaśnił, że od 2 lat jest bezrobotny, w tym czasie 5 razy przebywał w szpitalu i przeszedł 3 operacje. W 2021 r. przebywał w szpitalu zakaźnym, w roku 2023 w szpitalu reumatologicznym, w 2024 r. w styczniu i maju w ortopedycznym z uwagi na wymianę pełną dwóch endoprotez stawów biodrowych, po leczeniu doszło do martwicy jałowej kości. W 2025 r. przebywał na oddziale chirurgii w związku z operacją przetoki okołoodbytniczej. Skarżący leczy się też w poradni psychiatrycznej. Wskazał, że jest to jego trzeci wniosek o umorzenie od 2017 r. Z uwagi na konieczność opieki nad chorą matką musiał zawiesić działalność gospodarczą. W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z 12 listopada 2025 r. Skarżący powtórzył wcześniejszą argumentację. Podkreślił, że z uwagi na opiekę nad matką zawiesił działalność gospodarczą, podupadł na zdrowiu i ciągle odczuwa skutki przebytej choroby covid, a inne choroby nasiliły się. Ze względu na zły stan zdrowia nie otrzymuje ofert pracy. Choruje także na nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, leczy się w centrum onkologicznym. Cały czas musi korzystać z opieki lekarskiej. Nie posiada żadnego dochodu ani majątku. Zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym. Wniósł o uwzględnienie konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. Załączył dokumentację znajdującą się w teczce. W dniu 18 listopada 2025 r. na rozprawie Skarżący poparł złożoną skargę. Wskazał, że ZUS błędnie obliczył średnią przypadająca na członka rodziny. Wskazał, że w ciągu dwóch lat otrzymał jedną ofertę pracy, ale pracodawca nie chciał go zatrudnić ze względu na jego sytuacje zdrowotną. Wniósł o zwrot złożonej dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem oceny jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 80.086,98 zł. Poza sporem jest okoliczność, że zarówno zaległe składki (za okresy od lutego 2013 do stycznia 2017 r.), jak naliczane od nich odsetki za zwłokę i koszty są wymagalne i nie uległy przedawnieniu, gdyż bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s., tj. nastąpiło podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności – doręczenie tytułów wykonawczych (4 listopada 2013 r., 21 stycznia 2015 r., 13 czerwca 2016 r., 29 grudnia 2016 r., 24 lutego 2018 r.) i trwa nadal z uwagi na toczące się postępowanie egzekucyjne. Skarżący nie podnosił w tym zakresie zarzutów. Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowi art. 28 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. umorzenie należności z tytułu składek w całości lub w części może nastąpić (z zastrzeżeniem ust. 3a) tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm.); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Orzekający w sprawie organ w pierwszej kolejności musi stwierdzić, czy sytuacja taka w ogóle powstała, albowiem jej brak determinuje konieczność wydania rozstrzygnięcia odmownego. W przeciwnym razie zobligowany jest do oceny, czy w świetle zaistniałych zdarzeń umorzenie to byłoby zasadne, a przesądza o tym konstrukcja powołanych przepisów, z której jednoznacznie wynika, że nawet w razie spełnienia którejkolwiek z przesłanek umorzenia należności, należność tę organ umorzyć może, a nie musi. Podkreślić zatem trzeba, że jakkolwiek spełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. (lub rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) jest niezbędne do umorzenia należności, to ich wystąpienie nie skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia takiego rozstrzygnięcia przez organ, lecz dopiero daje mu taką możliwość. Zatem w razie stwierdzenia wystąpienia wspomnianych przesłanek organ może podjąć rozstrzygnięcie odmowne. Zwłaszcza jednak w takim przypadku powinien uzasadnić swą decyzję w sposób nie budzący wątpliwości co do motywów, którymi się kierował przy jej wydawaniu, a więc szczegółowo przedstawić powody takiej kwalifikacji i argumenty, które legły u jej podstaw. Tylko bowiem wówczas, decyzja przezeń wydana nie będzie nosiła znamion dowolności. Natomiast rolą Sądu orzekającego w przedmiocie legalności takiej decyzji jest zweryfikowanie, czy przedstawione wymogi zostały spełnione. Sąd jest obowiązany do oceny, czy decyzja odpowiada standardom określonym w obowiązujących przepisach, czy też je narusza w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W przypadku decyzji odmawiającej umorzenia należności zadaniem Sądu nie jest więc ocena słuszności odmowy, lecz to, czy w świetle okoliczności wynikających z akt sprawy jej podjęcie było dopuszczalne (zgodne z prawem). Sąd bada zatem, czy w danym przypadku organ istotnie mógł wydać rozstrzygnięcie odmowne. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że ZUS trafnie spostrzegł, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. dotycząca śmierci dłużnika z oczywistych względów nie wystąpiła. Ponadto, że przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, albowiem w sprawie nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; nie ogłoszono upadłości. Również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi. W sprawie ustalono, że nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, niemniej jednak Skarżący ma następców prawnych, co sprawia, że przesłanka nie jest spełniona. Także przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Organ prawidłowo ocenił, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż należności z tytułu zaległych składek są dochodzone w trybie przymusowym przez Dyrektora Oddziału ZUS. Nie nastąpiło też stwierdzenie w toku prowadzonej egzekucji przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika braku majątku z którego można prowadzić tę egzekucję. Także wystarczająco ZUS uzasadnił brak zaistnienia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.p.e.a. dotyczącej całkowitej nieściągalności powiązanej z sytuacją, gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne jest w toku, to wykluczone jest zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji. W związku z powyższym prawidłowo Zakład stwierdził, że w sprawie nie zaszły żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. W konsekwencji należało rozważyć, czy w przedmiotowej sprawie zaszły przesłanki do umorzenia mimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis sprecyzowane zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W ocenie Sądu, Zakład nie uwzględnił istotnych okoliczności dotyczących przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Nie uwzględnił sytuacji osobistej i finansowej rodziny Skarżącego, która mogłaby wskazywać, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby Skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz dokonał powierzchownej analizy przesłanki zaistnienia przewlekłej choroby zobowiązanego lub sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Sąd zauważa, że w świetle § 3 ust. 1 rozporządzenia odniesienie się do minimum socjalnego oraz majątku nie są jedynymi kryteriami oceny pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Czynniki te mogą być punktem odniesienia przy ocenie przesłanki, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony i członków rodziny, jednak powinna też uwzględniać wyjątkowe okoliczności danej rodziny. Ocena istnienia "uzasadnionych przyczyn umorzenia", musi być dokonywana z tym zastrzeżeniem, że wolą ustawodawcy było pozostawienie organom administracyjnym możliwości umorzenia należności w sytuacjach szczególnych, co nie oznacza wyłącznie braku jakichkolwiek majątkowych możliwości wyegzekwowania długu. Istotne jest więc realne odniesienie się do skutków możliwej egzekucji dla zobowiązanego i jego rodziny. Natomiast jak wynika z akt sytuacja osobista trzyosobowej rodziny Wnioskodawcy jest szczególna – dwie osoby są niepełnosprawne, jedna w stopniu znacznym, druga w umiarkowanym. Tego Zakład zdaje się nie zauważać w swych rozważaniach. Ocenił sytuację rodzinną Skarżącego jedynie przez pryzmat dochodu przypadającego na osobę bez uwzględnienia faktu niepełnosprawności, chorób wymagających leczenia i diagnostyki. Podjęcie negatywnej decyzji uzasadnił, tym, że dochody rodziny Skarżącego są wyższe od minimum socjalnego. Przyjmując jednak to kryterium, jak już wyżej sygnalizowano pominął całkowicie fakt, że w tej sprawie dwóch członków rodziny zmaga się z niepełnosprawnościami. Natomiast minimum socjalne publikowane przez GUS, na które powołano się w zaskarżonej decyzji dotyczy rodzin w pełni wydolnych, w których członkowie nie mają zwiększonych potrzeb na opiekę medyczną, rehabilitację i innych - w tym wydatków na wyżywienie, środki higieniczne czy inne potrzeby specjalne. Należy zwrócić uwagę, że z orzeczenia wydanego dla Skarżącego wynika, że jest niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym i wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki techniczne ułatwiające funkcjonowanie, wymaga korzystania z systemów środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. Z orzeczenia o niepełnosprawności wydanego dla syna Wnioskodawcy wynikają te same potrzeby z tym, że dodatkowo wymaga on: uczestnictwa w terapii zajęciowej. Z powyższego wynika, że codzienne funkcjonowanie tych osób wiąże się z zapewnieniem im odpowiednich warunków i nie można tych warunków ograniczać w imię interesu publicznego, gdyż takie działanie może zagrażać egzystencji tej rodziny. Zakład wskazując, że dla takiej rodziny adekwatne są wydatki w przeliczeniu na osobę przewidziane dla dwuosobowego gospodarstwa pracowniczego, tj. 4.940,52 zł nie uzasadnił dlaczego uważa, że kwota ta zapewnia minimum socjalne dla rodziny Skarżącego, borykającej się z dodatkowymi problemami. Powszechnie wiadome jest, że osoby niepełnosprawne mają zwiększone potrzeby i dla zachowania określonej sprawności lub zatrzymania objawów choroby zmuszone są do ponoszenia wyższych kosztów utrzymania, w tym na leki, opiekę medyczną, rehabilitację, dostosowanie mieszkania, zakup sprzętu, środków higienicznych, zapewnienia transportu i innych wydatków ponoszonych w zależności od konkretnej jednostki chorobowej i możliwości finansowych i nie zawsze ich zasoby starczają na pokrycie wszystkich koniecznych wydatków. Skoro niepełnosprawność nie jest typowa dla gospodarstw domowych, to nie można uznać, ze wpisuje się zwykłe wydatki. Ocena tych okoliczności wymaga więc indywidualnego podejścia. Podobnie indywidualnego podejścia wymaga ocena "zbyt ciężkich skutków", jakie zapłata należności może wywołać dla rodziny Wnioskodawcy. Sama więc okoliczność, że dochody w gospodarstwie domowym Wnioskodawcy są wyższe od ww. kwoty minimum socjalnego w tej sprawie nie może stanowić wystarczającego uzasadnienia dla uznania braku wykazania zaistnienia przesłanki bez odniesienia się do szczególnej sytuacji powołanej i udokumentowanej przez Wnioskodawcę. Przy czym jeżeli Zakład ma wątpliwości co do tego, że rodzina Wnioskodawcy zmuszona jest do ponoszenia dodatkowych wydatków, to może w tym zakresie zwrócić się udokumentowanie tego faktu. Zakład nie jest zwolniony z konieczności wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W okolicznościach, gdy miał wątpliwości (które powinien był mieć) nic nie stało na przeszkodzie, żeby zwrócić się do Wnioskodawcy do wykazania: np. choroby żony, ponoszenia przez nią i syna wydatków na leczenie, rehabilitację i innych koniecznych kosztów utrzymania oraz innych istotnych w jego ocenie okoliczności. Skarżący w toku postępowania podnosił część z tych okoliczności, a pozostałe wynikały z uważnej lektury wniosku i dokumentów. W przypadku dalszych wątpliwości Zakład zwróci się do Skarżącego o wyjaśnienie tych kwestii w ponownym postępowaniu, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że decyzja nie została prawidłowo uzasadniona. Nie uwzględnia ona specyfiki ocenianego gospodarstwa domowego. Przede wszystkim tego, czy spłata zaległych składek nie spowoduje uszczerbku w zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych rodziny, w tym związanych z ochroną zdrowia. Ocena ta musi uwzględniać to, że zapłata składek może prowadzić do pogłębienia się problemów zdrowotnych członków rodziny. Tym samym w ponownie prowadzonym postepowaniu obowiązkiem Zakładu będzie rozważenie, czy zapłata należności nie doprowadzi do niekorzystnych skutków, bo właśnie taki stan z punktu widzenia interesu publicznego nie jest pożądany. Przy czym dokonując tej oceny Zakład zobligowany będzie uwzględnić niezbędne potrzeby życiowe tej konkretnej rodziny. Sąd zwraca uwagę na to, że podjęcie rozstrzygnięcia o umorzeniu należności wymaga by interes publiczny i interes zobowiązanego zostały należycie wyważone. Temu właśnie celowi służy analiza sytuacji materialnej i sytuacji życiowej zobowiązanego, uwzględniająca stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. Przy czym okoliczność braku innego zadłużenia poza wskazanymi składakami jeszcze nie świadczy o tym, że rodzina Skarżącego jest w stanie zaspokajać swoje potrzeby materialne, skoro w toku postępowania podnoszono, że z braku pieniędzy część wydatków (na zakup leków) za Wnioskodawcę ponosi brat z uwagi na niewystarczające środki. Przy ocenie ww. przesłanki umorzenia należności należy przede wszystkim rozważyć, czy odmowa nie doprowadzi do takiego pogorszenia sytuacji zobowiązanego, że nie będzie w stanie zaspakajać niezbędnych potrzeb życiowych i w konsekwencji korzystać z pomocy społecznej. Organ powinien też ponownie przeanalizować, czy trudności finansowe mają charakter trwały. Oceniając sytuację finansową i życiową winien realnie rozważyć, czy istnieje szansa na poprawę obecnej sytuacji, skoro Skarżący wskazuje, że od 10 lat jego sytuacja nie uległa poprawie, a od 2017 r. po raz 3 ubiega się o umorzenie należności. Zakład powinien zatem i w tym kontekście rozważyć, czy sytuacja rodziny rzeczywiście poprawiła się i ocenić ją w świetle przesłanek umorzenia. W ocenie Sądu także stanowisko organu w zakresie braku spełnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie zasługuje na aprobatę. Przepis ten umożliwia umorzenie składek nawet pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z dokumentów i oświadczeń Skarżącego wynika, że od dłuższego czasu jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, jest osobą niepełnosprawną, ponadto leczy się w centrum onkologicznym (do ostatniej kwestii Zakład się nie odniósł). Dodatkowo mimo swej niepełnosprawności Skarżący wraz z małżonką opiekują się dorosłym niepełnosprawnym synem, który został ubezwłasnowolniony całkowicie. W ocenie Zakładu obecna sytuacja zdrowotna nie wyklucza Skarżącego z rynku pracy, gdyż ten może podjąć pracę w warunkach chronionych. W ocenie Sądu, stanowisko Zakładu w tym zakresie zostało uzasadnione w sposób niewystarczający i sprzeczny z doświadczeniem życiowym. Organ przemilczał to, że Skarżący ma problemy w poruszaniu się, możliwości zarobkowe są więc mocno ograniczone, dodatkowo wskazuje problemy onkologiczne. Mimo rejestracji w urzędzie, nie otrzymuje ofert pracy. Otrzymał tylko jedną ofertę pracy, ale pracodawca nie zatrudnił go z uwagi na jego niepełnosprawność. Należało zatem przeanalizować, czy wskazywane przez Wnioskodawcę schorzenia, w tym inne choroby wymagające częstych wizyt lekarskich realnie pozwalają na podjęcie przez niego zatrudnienia, skoro nie otrzymuje on ofert pracy. Natomiast z pewnością w perspektywie czasu stan zdrowia Skarżącego nie poprawi się znacznie a istnieje też prawdopodobieństwo, że otrzyma orzeczenie o zaliczeniu go do znacznego stopnia niepełnosprawności. W konsekwencji tego obecnie sam brak orzeczenia o niezdolności do pracy nie oznacza jeszcze, że Skarżący jest do niej zdolny. Organ nie może niewykazania przesłanki łączyć z niczym niepopartą możliwością podjęcia pracy zarobkowej. Żadne ustalone w sprawie okoliczności nie wskazują na możliwość podjęcia pracy. Skarżący, ani jego rodzina ma wpływu na organizację spraw zawodowych i kłopoty finansowe. Sytuacja zdrowotna nie jest zależna od woli Skarżącego. Wnioskodawca poddaje się procedurom medycznym, jednak leczenie to nie jest na tyle skuteczne, żeby ten mógł sprawnie funkcjonować. Brak zatrudnienia nie wynika jedynie z chęci Skarżącego uniknięcia zapłaty składek, lecz wynika z obecnych trudności zdrowotnych, które należy uwzględnić. Natomiast Zakład nie wykazał, że w sytuacji, w jakiej znajduje się Skarżący, twierdzenie o możliwościach spłacenia zadłużenia jest realne i oparte na zasadzie logiki i doświadczenia życiowego. Rozstrzygnięcie Zakładu jest w tym zakresie dowolne i narusza art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. W realiach rozpoznawanej sprawy nie rozważono możliwości uwzględnienia słusznego interesu Skarżącego, dając w sposób niedopuszczalny prymat interesowi publicznemu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ zobowiązany będzie przed wydaniem decyzji zwrócić się o brakujący materiał dowodowy, a następnie dokonać oceny czy stan majątkowy i sytuacja życiowa Wnioskodawcy spełnia przesłanki do umorzenia należności. Poczynione ustalenia i powzięte oceny winny znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji. ZUS dodatkowo powinien zwrócić się do Skarżącego o udokumentowanie sytuacji zdrowotnej małżonki. Istotne jest to w kontekście podnoszonego złego stanu jej zdrowia, a więc i tego czy jest ona w stanie samodzielnie opiekować się synem. Trzeba zauważyć, że świadczenie pielęgnacyjne na syna mogło być przyznane na ojca lub matkę. Okoliczność, że zostało ono przyznane na matkę, jednocześnie nie wyklucza tego, że także i ojciec pomaga w opiece i także przez to nie może podjąć pracy zarobkowej, gdyż w miarę swoich sił i możliwości pomaga żonie w opiece nad niepełnosprawnym synem. Organ weźmie też pod uwagę, że małżonkowie są osobami starszymi i zmagają się z rożnymi chorobami, co również może wpłynąć na ograniczone możliwości zarobkowe. Organ nie rozważył tego, czy właśnie z uwagi na chorobę syna małżonkowie będą w przyszłości mogli podjąć pracę zarobkową. W konsekwencji czy i ta okoliczność nie wyklucza możliwości uzyskania dochodu pozwalającego na spłatę zaległości. Sytuacja rodziny musi uwzględniać także i obciążenie, które zdaniem Skarżącego, jest już przez niego nie do udźwignięcia bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny i o umorzenie którego w sprawie wnosi. Dlatego rzeczą organu było przeprowadzenie analizy, a w jej efekcie odpowiedź na pytanie, czy pozostawienie Skarżącego z zadłużeniem, o którym mowa we wniosku, nie wpłynie drastycznie na zmianę jego sytuacji materialnej, skoro ten nie posiada żadnego majątku i rozważy ponownie czy egzekucja będzie skuteczna z uwagi na ograniczenia, takie jak: brak majątku, brak perspektyw na podjęcie zatrudnienia, ograniczenia kwot i świadczeń wolnych od egzekucji, wpływu umowy o rozdzielności majątkowej małżonków na prowadzone postępowanie. Te kwestie także powinny być przez organ ponownie przeanalizowane, gdyż ustalenia w tym zakresie są istotne dla podjęcia właściwego rozstrzygnięcia. Podsumowując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy. Organ dokonał oceny ziszczenia się przesłanek umorzenia zaległości składkowych w oderwaniu od rzeczywistych celów, funkcji oraz faktycznych i prawnych podstaw przyznania takiej ulgi. W prowadzonym ponownie postępowaniu Zakład uwzględni przedstawioną powyżej wykładnię przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia o udzieleniu ulgi, jak też ocenę dotychczas przeprowadzonego postępowania i ustalonych faktów. Ponownie przeanalizuje zebrane dowody i informacje udzielone przez Skarżącego, weryfikując na ich podstawie ustalone fakty w oparciu o prawidłowo dekodowane warunki ustawowe przyznania wnioskowanej ulgi, przedstawiając następnie całość swych ustaleń i rozważań w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym w zgodzie z art. 107 k.p.a. W razie potrzeby, uzupełni stosownie materiał dowodowy sprawy. Końcowo Sąd wskazuje, że w swoich rozważaniach nie uwzględnił dokumentacji przedłożonej przez Skarżącego do oceny postępowania i oddalił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wnioski dowodowe, gdyż prowadzenie postępowania przez sądem jest ograniczone. Sąd przy tym informuje, że Skarżący ma możliwość i powinien przedłożyć Zakładowi dowody, które w jego ocenie mogą przyczynić się do pozytywnego rozpatrzenia wniosku, skoro zasadniczy ciężar wykazania spełnienia przesłanek spoczywa na stronie ubiegającej się o ulgę. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.