I SA/Gd 74/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Romała /spr./ Sędziowie NSA Alicja Stępień NSA Małgorzata Tomaszewska Protokolant Elżbieta Cymanowska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. I SA/Gd 74/04 U z a s a d n i e n i e Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej – Z. Ł. Z uwagi na rozłożenie na raty płatności podatku, które nastąpiło decyzją z dnia [...]. Z. Ł. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie z wnioskami o umorzenie postępowania egzekucyjnego i obciążenie wierzyciela kosztami postępowania. Skoro w dniu [...] wydano postanowienie o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od spadku, to organ egzekucyjny nie mógł wystawić tytułu wykonawczego i zająć rachunku bankowego skarżącej. Powiadomienie o zajęciu rachunku zostało wystawione 28 października 2003r., podczas gdy 27 października 2003r. Prezydent Miasta powiadomił skarżącego i organ podatkowy o zgodzie na rozłożenie na raty zapłaty podatku od spadku. Skoro nie zaszły powody do wszczęcia postępowania egzekucyjnego to postanowienie o zawieszeniu tego postępowania nie powinno być wydane. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji i oddalił zażalenie. Rozłożenie na raty spłaty zaległości podatkowej skutkowało obowiązkiem zawieszenia postępowania. Do czasu rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej zaległość skarżącej była wymagalna i organ egzekucyjny był uprawniony do podjęcia postępowania egzekucyjnego. Na kontynuację egzekucji nie miało wpływu zawieszenie postępowania (postanowienie z [...]) w sprawie przyznania skarżącej ulgi (rat) w zapłacie podatku, do czasu uzyskania zgody organu gminy. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał także, że wniosek o umorzenie postępowania i obciążenie kosztami egzekucyjnymi wierzyciela stanowią przedmiot odrębnych postępowań. Z. Ł. wniosła skargę do sądu administracyjnego o uchylenie powyższej decyzji. Zdaniem skarżącej zawieszenie postępowania postanowieniem z [...] powinno skutkować tym, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie mógł wszczynać postępowania egzekucyjnego. Tymczasem organ ten w dniu 16 października 2003r. doręczył skarżącej upomnienie, a dnia 3 listopada 2003r. doręczył jej tytuł wykonawczy. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, przedstawiając szeroko stan faktyczny całokształtu spraw dotyczących skarżącej. Naczelnik Urzędu Skarbowego – jako organ podatkowy – decyzją Nr [...] z dnia [...] ustalił Z. Ł. zaległość w podatku od spadków i darowizn w kwocie 79.131,90 zł. Decyzja ta została doręczona stronie dnia 22.09.2003r. Termin płatności podatku wynosił 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Z. Ł. dokonała częściowej zapłaty należnej kwoty podatku (w dniu 30.09.2003r. w wysokości 9.131,90 zł) pozostała zaś kwota należności (w wysokości 70.000 zł) z dniem 07.10.2003r. stała się zaległością podatkową. W związku z przedmiotową zaległością wierzyciel wystawił upomnienie przedegzekucyjne z dnia 10.10.2003r., wzywające podatniczkę do dobrowolnego uregulowania brakującej kwoty podatku w terminie 7 dni, licząc od dnia doręczenia wezwania. Ponieważ upomnienie doręczono stronie dnia 16.10.2003r., a w terminie do dnia 23.10.2003r. nie nastąpiła żadna wpłata na poczet powstałej zaległości podatkowej Urząd Skarbowy wystawił tytuł wykonawczy. Następnie tytuł wykonawczy został przekazany do realizacji organowi egzekucyjnemu Urzędu Skarbowego (tj. w dniu 27.10.2003r.). Na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego dokonano zajęcia rachunku bankowego Z. Ł. – zawiadomieniem o zajęciu z dnia 28.10.2003r. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone do właściwego oddziału banku dnia 30.10.2003r., w tym też dniu nastąpiło skuteczne wszczęcie egzekucji administracyjnej. Natomiast opis zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Pani Z. Ł. dnia 03.11.2003r. Z. Ł. pismem z dnia 06.10.2003r. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego (wierzyciela) o rozłożenie na raty powstałej należności podatkowej z tytułu otrzymanego spadku. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie z dnia [...], którym zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie do czasu uzyskania rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, to jest do czasu uzyskania wypowiedzi Prezydenta Miasta. Zawieszenie postępowania w sprawie przyznania stronie ulgi w zapłacie podatku pozostawało bez wpływu na tok postępowania egzekucyjnego, bowiem co do zasady zawieszeniu uległ tok postępowania administracyjnego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku strony o udzielenie rat (a tym samym uległ wstrzymaniu termin procesowy do załatwienia sprawy) nie zaś realizacja obowiązku wynikającego z decyzji organu podatkowego. Skuteczne wszczęcie egzekucji nastąpiło dnia 30.10.2003r., a właściwe rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania stronie ulgi w zapłacie podatku nastąpiło decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. Tak więc do czasu wydania przedmiotowej decyzji, zaległość podatkowa orzeczona decyzją wymiarową z dnia [...] była wymagalna, a organ egzekucyjny był uprawniony do podjęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 24.10.2003r., obejmującego tą zaległość. Z kolei skuteczne zastosowanie w dniu 30.10.2003r. przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego stanowiło podstawę do naliczenia kosztów egzekucyjnych (tj. opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za dokonane zajęcie wierzytelności). Po udzieleniu Z. Ł. przez organ podatkowy ulgi w zapłacie podatku, organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanej. Skargi Z. Ł. z dnia 20.01.2004r. są wynikiem połączenia przez skarżącą postępowania administracyjnego w sprawie przyznania stronie ulgi w zapłacie podatku z postępowaniem egzekucyjnym, bez względu na fakt, że dopiero decyzja organu podatkowego (wierzyciela) w sprawie przyznania stronie ulgi w zapłacie podatku daje podstawę (organowi egzekucyjnemu do zawieszenia już podjętego postępowania egzekucyjnego. Jeżeli przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.Nr 110, poz.968) stanowią inaczej w toku postępowania egzekucyjnego mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (zgodnie z dyspozycją art.18 tejże ustawy). W tym stanie sprawy bezprzedmiotowe było stanowisko skargi, aby w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym realizowane były postanowienia art.240 § 1 pkt 6, art.219 czy też 224 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.Nr 137, poz.926 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżąca w skargach dotyczących zawieszenia postępowania egzekucyjnego i określenia kosztów postępowania egzekucyjnego kwestionuje nie tyle merytoryczną prawidłowość tych rozstrzygnięć, ale wskazuje na niedopuszczalność ich wydania spowodowaną brakiem podstaw do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Stanowisko takie nie znajduje jednak racji w ustalonych okolicznościach sprawy i wynika z niezrozumienia jaki wpływ na toczące się postępowanie egzekucyjne wywiera postępowanie w sprawie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej. Postępowanie w tym przedmiocie jest postępowaniem podatkowym uregulowanym w art.48 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U.Nr 137, poz.926 ze zm.) a nie postępowaniem egzekucyjnym regulowanym ustawą z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz.968), do którego to postępowania nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej, ale stosownie do art.18 tej ustawy przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 czerwca 2000r. I SA/Gd 1052/98 (LEX nr 44387) toczące się postępowanie z wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne, ponieważ inny jest merytoryczny zakres tych postępowań i dopiero prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie rozłożenia należności na raty odniesie skutki w stosunku do postępowania egzekucyjnego. W niniejszym przypadku wpływ na postępowanie egzekucyjne wywarła dopiero decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] o rozłożenie na raty zapłaty podatku od spadku. Wydanie powyższej decyzji skutkowało wydaniem postanowienia z dnia [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art.56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w razie rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. Zatem wydanie kwestionowanego przez stronę postanowienia w trybie art.56 § 3 ww. ustawy było prawidłowe. Orzecznictwo NSA wielokrotnie (por. wyroki z 14 lipca 1998r. IV SA 1502/96 – LEX nr 43828 czy z dnia 6 grudnia 1996r. I SA/Lu 339/96 – LEX nr 29731) wskazywało, że organ egzekucyjny nie ma swobody wyboru odnośnie zawieszenia postępowania. O ile zajdą przyczyny do tego wymienione w art.56 ustawy organ ten ma obowiązek zawieszenia postępowania. Jednocześnie zawieszenie postępowania powoduje, że pozostają w mocy czynności egzekucyjne wcześniej dokonane (art.58 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Natomiast jak wcześniej wskazano, nie miało wpływu na przebieg postępowania egzekucyjnego wydane w dniu [...] postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie rozłożenia na raty zobowiązania podatkowego, jak i postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] (doręczone organowi podatkowemu w dniu 4 listopada 2003r.) o wyrażeniu zgody na rozłożenie należności na 12 rat. W szczególności – wbrew zapatrywaniu skarżącej – wyrażenie zgody na modyfikację terminu płatności należności podatkowych przez organ samorządu terytorialnego, nie ma charakteru wiążącego dla urzędu skarbowego, który mimo takiej zgody może jednak nie uwzględnić wniosku podatnika (por. J. Zubrzycki Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, Oficyna Wydawnicza Unimex, Wrocław 2003, str.214; B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Zobowiązanie podatkowe, Wyd. "Dom Organizatora", Toruń 1999r. str.181). Dlatego zgodne z prawem było doręczenie skarżącej upomnienia (16 października 2003r.) czy zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego i tytułu wykonawczego (3 listopada 2003r.). Mając powyższe na względzie należało skargę oddalić w oparciu o art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270). IP