I SA/Gd 744/21

WyrokWSA w Gdańsku2021-10-22

Skład orzekający: Joanna Zdzienicka - Wiśniewska, Elżbieta Rischka, Alicja Stępień

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania składek za maj 2020 r. z powodu niezłożenia deklaracji rozliczeniowej w ustawowym terminie, nie informując strony o skutkach braku złożenia dokumentów i nie wzywając do ich uzupełnienia?
Ratio decidendi
Organ rentowy błędnie umorzył postępowanie w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania składek, stosując art. 105 § 1 k.p.a. z powodu braku złożenia deklaracji rozliczeniowej w terminie. Organ nie wykazał, czy strona była zobowiązana do złożenia deklaracji, nie poinformował jej o skutkach braku złożenia dokumentów ani nie wezwał do ich uzupełnienia, naruszając tym samym przepisy k.p.a. dotyczące czynnego udziału strony w postępowaniu i obowiązku informowania o przesłankach mogących skutkować negatywnym rozstrzygnięciem.
Stan faktyczny
Pani B.P. wniosła o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS za marzec-maj 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) umorzył postępowanie w sprawie zwolnienia za maj 2020 r., uznając je za bezprzedmiotowe z powodu niezłożenia deklaracji rozliczeniowej DRA za ten miesiąc. Decyzja ta została utrzymana w mocy po ponownym rozpoznaniu sprawy. Skarżąca podniosła, że nie była świadoma wymogu złożenia deklaracji, a organ nie wezwał jej do uzupełnienia dokumentów. WSA uchylił obie decyzje ZUS.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 lipca 2020 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2021 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 lipca 2020 r. znak [...]. Wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2020 r. (data wpływu do organu) pani B.P. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec – maj 2020 r. Decyzją z dnia 9 lipca 2020 r. ZUS, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 31 zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) - dalej: "ustawa o COVID-19" umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 15 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. W uzasadnieniu, przywołując m. in. treść przepisu art. 31 zo ust. 1 ustawy o COVID-19, organ wyjaśnił, że w związku z dokonanymi ustaleniami, doszedł do przekonania, że w przedmiotowej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, albowiem strona nie złożyła deklaracji rozliczeniowej DRA za maj 2020 r. W rezultacie organ umorzył postępowanie. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 7 grudnia 2020 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z dnia 9 lipca 2020 r. odmawiające prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. W uzasadnieniu, przywołując m. in. treść art. 31 zq ust. 3 i 8 ustawy o COVID-19, organ wskazał, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31 zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba, że płatnik składek jest zwolniony z obowiązku ich składania. W przedmiotowej sprawie płatnik składek deklarację rozliczeniową złożył po ustawowym terminie. Organ zauważył jednocześnie, że w stosunku do należności za maj 2020 r. płatnik składek nie był zwolniony z obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowej. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pani B. P. wskazała, że we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wyjaśniła, że brakujące dokumenty zostały złożone wraz z prośbą o odstąpienie od kary z tytułu ich nieterminowego złożenia. Wskazała, że działalność gospodarczą w zakresie handlu detalicznego (sklepik) prowadzi od 1 grudnia 1991 r. i zawsze terminowo opłacała należne składki ZUS. Z nastaniem epidemii jej obroty z tytułu sprzedaży znacznie zmalały. Podniosła, że nie była świadoma, że jednym z warunkiem skorzystania z tarczy antykryzysowej była konieczność złożenia deklaracji rozliczeniowych za maj 2020 r. Podkreśliła także, że rozpatrując przedmiotowy wniosek organ nie wezwał jej do złożenia brakujących dokumentów. ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo podniósł, że płatnik złożył dokumenty rozliczeniowe dopiero w dniu 22 lipca 2020 r. , czyli po ustawowym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych orzeczeń z prawem. Zgodnie z art. 31 zo ust. 1 ustawy COVID, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Stosownie do art. 31zq ust. 1 ustawy COVID, za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. ZUS zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięczny należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 2 ustawy COVID). Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID). Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 4 ustawy COVID). ZUS informuje płatnika składek o zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2 (art. 31zq ust. 5 ustawy COVID). W przypadku płatnika składek, który utworzył profil informacyjny w systemie teleinformatycznym ZUS, informacja o której mowa w ust. 5, udostępniana jest wyłącznie na tym profilu (art. 31zq ust. 6 ustawy COVID). Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7 ustawy COVID). Od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 31 zq ust. 8 ustawy COVID). Z akt sprawy wynika, że w dniu 9 lipca 2020 r. w wydanej decyzji organ przyjął, że skarżąca nie złożyła stosownych dokumentów ZUS DRA w terminie do 30 czerwca 2020 r. Powyższe zostało uznane przez ZUS za wystąpienie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania z art. 105 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu, postępowanie ZUS było błędne, gdyż przepis art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, określa bowiem zasady, na jakich przyznane może zostać zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Wynika z niego, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Obowiązkiem ZUS jest rozpoznanie wniosku skarżącego i: - jeżeli skarżący spełnia przesłanki, uzasadniające zwolnienie go z obowiązku uiszczenia składek za przedmiotowe miesiące to organ winien wydać informację na podstawie art. 13 zq ust. 5 ustawy COVID, bądź - wydać decyzję o odmowie zwolnienia z obowiązku uiszczenia należnych składek za dane miesiące na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy COVID, w przypadku, gdy skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu ww. zwolnienia. Wyjaśnić należy, że art. 105 § 1 k.p.a, dotyczy sytuacji, gdy postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wówczas wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przepis ten ma zastosowanie w sytuacji, gdy wszczęte już postępowanie okazało się bezprzedmiotowe, tj. gdy, ogólnie ujmując, przestał istnieć przedmiot postępowania, tj. gdy w toku postępowania wystąpiła przeszkoda do rozpatrzenia sprawy mająca charakter trwały i nieusuwalny (na przykład wycofano wniosek). Niedopuszczalne jest orzeczenie o umorzeniu postępowania w sprawie z uwagi na bezprzedmiotowość, uzasadnione argumentami wskazującymi na niespełnienie warunków do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, czyli nieadekwatnie do zastosowanej podstawy prawnej (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 12/21). Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżona decyzją organ utrzymał w mocy decyzję z 9 lipca 2020 r. Należy dostrzec, że opis rozstrzygnięcia zawartego w decyzji utrzymanej w mocy nie odpowiada treści decyzji. Błędnie ustalono, że utrzymana w mocy decyzja zostało decyzja "odmawiająca prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek" Nie może być uznana za skuteczną próba sanowania wadliwości decyzji wydanej na podstawie art. 105 k.p.a. poprzez niezgodny ze stanem faktycznym opis treści rozstrzygnięcia. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko prawne wyżej prezentowane. Należy wziąć pod uwagę, że zakończone postępowanie przypadło na czas trwającego od 20 marca 2020 r. stanu epidemii (rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii – Dz. U. poz. 491), co wiązało się z licznymi powszechnymi ograniczeniami, również natury procesowej. Zdając sobie również sprawę z realiów rozpoznawania tego rodzaju wniosków, ich ogromnej liczby, ograniczeniach związanych z trwającym stanem epidemii, Sąd uznał, że nie mogą one uzasadniać niekorzystnych skutków jedynie dla jednej strony postępowania - skarżącego. Wskazać należy, iż do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. miały zastosowanie przepisy k.p.a. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien więc być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgodnie zaś z art. 77 § 4 zd. drugie k.p.a. fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Z kolei przepis art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. nakazuje, by decyzja administracyjna zawierała m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Ponadto odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 k.p.a. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę poprawności jej rozstrzygnięcia, w tym również przez Sąd, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści. ZUS obowiązany jest do wyjaśnienia, czy skarżąca nie był zwolniona z obowiązku przekazywania do ZUS dokumentów rozliczeniowych, względnie, że prawo to utracił. Organ nie wykazał na gruncie przepisów usus i w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy (dokumentację ubezpieczeniową płatnika), dlaczego tak przyjął. Zasady zwalniania z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych reguluje art. 47 u.s.u.s. Zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie. Przepis art. 47 ust. 2a u.s.u.s. przewiduje zwolnienie osób prowadzących pozarolniczą działalność, opłacających składki wyłącznie za siebie, z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej zadeklarowały do podstawy wymiaru składek: 1) na ubezpieczenia społeczne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, zaś w przypadku osób, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców - obowiązującej osoby z nimi współpracujące, z zastrzeżeniem ust. 2g; 2) na ubezpieczenie zdrowotne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru określonej w art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373, z późn. zm.), obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego, z zastrzeżeniem ust. 2c. W świetle ww. przepisów usus oraz wymogów uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji stwierdzić należy, iż ZUS nie wyjaśnił powodów, dla których przyjął, że skarżący nie był zwolniony z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r., w szczególności jako korzystający z ulgi "mały ZUS+". Nie jest rolą Sądu kontrolującego legalność decyzji wydanych w niniejszej sprawie rekonstrukcja procesu decyzyjnego organu. Sąd tym bardziej uchyla się od takiej oceny zważywszy, że nie pozwala na to przedstawiony materiał dowodowy. Przesłane przez ZUS Sądowi akta sprawy są na tyle niekompletne, iż nie sposób zbadać, czy prawidłowo przyjęto, że skarżący nie korzystał z prawa zwolnienia z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych w okresie za maj 2020 r., a w rezultacie - czy zastosowanie wobec niego znajdował wymóg określony w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 uzależnienia prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek od złożenia do 30 czerwca 2020 r. deklaracji rozliczeniowych za maj 2020 r. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 k.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19). Jak wynika z danych powszechnie dostępnych (komunikat ZUS z 29 kwietnia 2020r., dostępny na stronie internetowej www.zus.pl w zakładce "Aktualności"), ZUS od dnia 4 maja 2020 r. przywrócił standardową obsługę klientów w placówkach ZUS, zachęcając jedynie do załatwiania spraw w ZUS "bez wychodzenia z domu", przez elektroniczny portal Platformy Usług Elektronicznych. Zatem organ od 4 maja 2020 r. powinien był realizować w sprawie uregulowaną w art. 10 k.p.a. zasadę czynnego udziału strony w toku prowadzonego postępowania w sprawie. W ocenie Sądu zamieszczenie na stronie internetowej ZUS komunikatu, iż jednym z warunków zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do 30 czerwca 2020 r., chyba, że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania, nie wyczerpuje ciążącego na organie obowiązku indywidualnego, w konkretnej sprawie, poinformowania strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (por. wyrok WSA w Poznaniu z 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Po 306/21). Powyższe uchybienie organu świadczy równocześnie o naruszeniu obowiązku, którym mowa w art. 79a § 1 k.p.a., tj. wyjaśnienia stronie przed wydaniem decyzji przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przed wydaniem decyzji z 9 lipca 2020 r. i przed 30 czerwca 2020 r., ZUS nie wyjaśnił skarżącej skutków nieprzedłożenia deklaracji rozliczeniowych za okres marzec - maj 2020 r. W ocenie Sądu również przepis art. 77 § 4 k.p.a. zobowiązywał ZUS do zakomunikowania stronie faktów znanych organowi z urzędu, a które nie wymagają dowodu. Przepis ten stanowi, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Jeżeli więc ZUS - na podstawie posiadanych dokumentów ubezpieczeniowych - posiadał wiedzę, że skarżąca nie złożyła wymaganych deklaracji rozliczeniowych, a nie jest zwolniona z obowiązku ich składania, powinien był zakomunikować to stronie przed upływem ustawowego terminu określonego przepisem art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, tj. przed 30 czerwca 2020 r. Wykonanie przez organ powyższych obowiązków było o tyle istotne, że gdyby nastąpiło jeszcze przed upływem terminu, skarżąca miałaby szansę przed upływem ustawowego terminu przedstawić wymaganą dokumentację rozliczeniową spełniając wymóg określony w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19. Stwierdzić zatem trzeba, że naruszenie przez organ przepisów art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle powyższego niezbędnym okazuje się, z uwagi na powyższe braki, powtórzenie postępowania, celem wykazania i wyjaśnienia przez ZUS na podstawie jakich przepisów prawa i w oparciu o jakie dowody przyjął, że na skarżącej ciążył obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowych za maj 2020 r., którego ta nie wykonała. W warunkach niniejszej sprawy kwestia ta nie jest możliwa do rozstrzygnięcia zarówno ze względu na braki w przedstawionym materiale dowodowym, jak i niewyczerpujące uzasadnienia wydanych decyzji. Uzasadnienia prawne i faktyczne wydanych decyzji nie pomogły Sądowi stwierdzić, czy rzeczywiście, jak twierdzi organ, skarżąca nie był zwolniona z obowiązku przekazywania dokumentów i dlaczego. Organ nie wyjaśnił dlaczego i na podstawie jakich konkretnie przepisów prawa uznał, że skarżąca - jako osoba wykonująca działalność gospodarczą na mniejszą skalę nie była uprawniony do zwolnienia z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych. W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Nie jest zaś rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia oraz – jak już wyżej wyjaśniono – w uzupełnianiu postępowania dowodowego. Obowiązki te spoczywają na organie. Sąd nie może przy tym oprzeć się na wyjaśnieniach ZUS zaprezentowanych w odpowiedzi na skargę, bowiem nie mogą one stanowić uzupełnienia zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę, organ - kierując się normą określoną w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej określanej jako "p.p.s.a.") - uwzględni ocenę prawną i wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym uzasadnieniu wyroku. Organ uzupełni materiał dowodowy o dokumenty źródłowe (pełną dokumentację ubezpieczeniową płatnika za okres, którego sprawa dotyczy), co pozwoli na ustalenie, czy skarżąca zobowiązana była do składania deklaracji rozliczeniowych za maj 2020 r., a jeśli tak, czy uczyniła to w terminie określonym w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19. W związku z powyższym Sąd, z uwagi na naruszenie powołanych wyżej przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu z 9 lipca 2020 r.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło