I SA/Gd 747/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. J. K. w zażaleniu z dnia 28 grudnia 2009 r. (data stempla pocztowego) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 listopada 2009 r., sygn. akt 747/09 oddalające wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego zwrócił się o zwolnienie od kosztów tego postępowania. Skarżący na rozprawie w dniu 21 stycznia 2010 r. wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF skarżący uzupełnił w dniu 25 stycznia 2010 r. (data stempla pocztowego). Jednocześnie sprecyzował swoje żądanie wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on sam gospodarstwo domowe, nie osiąga stałego dochodu, okresowo uzyskiwane środki (bez podania ich kwoty) przeznacza w całości na leczenie psychiatryczne, poza domem o powierzchni 110 m2 i nieruchomością rolną o powierzchni około 25 ha nie posiada innego majątku, w tym oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro. Do wniosku dołączył kopie: zaświadczenia lekarskiego z dnia 5 stycznia 2010 r., z którego wynika, że od 2007 r. leczy się psychiatrycznie, zaświadczenia komendanta komisariatu Policji z dnia 20 października 2009 r. oraz zaświadczenia komendanta jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej z dnia 4 listopada 2009 r. o mającym miejsce w dniu 13 października 2009 r. pożarze w gospodarstwie skarżącego, w którym zniszczeniu uległa stodoła wraz ze znajdującymi się w niej płodami rolnymi (około 60 ton siana oraz słoma), zaświadczenia z KRUS z dnia 25 stycznia 2010 r. o zaległościach z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników w kwocie 18.734,90 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jednocześnie ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww., przy czym nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy (art. 246 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 28 stycznia 2010 r. (doręczonym stronie w dniu 15 lutego 2010 r.) wnioskodawca zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów i oświadczeń: (1) wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych oraz rachunków prowadzonych dla potrzeb działalności gospodarczej, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu, (2) oświadczenia, czy w związku z posiadaniem nieruchomości rolnej prowadzi gospodarstwo rolne; jeśli tak – przedłożenia zaświadczenia z urzędu gminy o wysokości dochodów osiągniętych z tego tytułu, (3) oświadczenia w przedmiocie wysokości przysługujących dopłat bezpośrednich przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i daty ich przekazania na rachunek bankowy oraz przedłożenia stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów decyzji przyznających dopłaty), (4) dokumentów potwierdzających okoliczność, że aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej opodatkowanej ryczałtem ewidencjonowanym (decyzja o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, zaświadczenie o zawieszeniu wykonywania działalności); jeżeli nie wyrejestrował, bądź też nie zawiesił działalności – dokumentów sporządzonych na podstawie prowadzonej ewidencji, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tego tytułu przychodu, (5) w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów – oświadczenia, czy otrzymuje pomoc finansową (jeśli tak to w jakiej wysokości) lub rzeczową, w tym także od członków rodziny, (6) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych wydatków związanych z miesięcznymi kosztami utrzymania (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz nieczystości, telefon, odpłatne leczenie, zakup leków, inne), (7) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). W odpowiedzi na powyższe zarządzenie wnioskodawca nadesłał zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego z dnia 19 lutego 2010 r. o nieprowadzeniu od 2005 r. działalności gospodarczej i nieskładaniu w tym okresie zeznań podatkowych o wysokości uzyskanego przychodu i dochodu, kopię zwolnienia lekarskiego z tytułu niezdolności do pracy w okresie od 9 lutego do 15 marca 2010 r. oraz kopię postanowienia z dnia 15 grudnia 2009 r. o umorzeniu dochodzenia w sprawie pożaru. Oświadczył również, że na rachunkach bankowych nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych, a z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego otrzymuje dopłaty bezpośrednie – kwotę około 500 zł na miesiąc, którą przeznacza na leczenie. Wprawdzie wnioskodawca nie przedstawił wszystkich wymaganych dokumentów, jednakże analiza przedłożonego materiału, a także znajdującego się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy pozwala uznać, że skarżący nie ma możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Za taką oceną przemawia okoliczność, że aktualnie nie posiada on stałego źródła utrzymania, zaś dochody zadeklarowane w kwocie około 500 zł miesięcznie z tytułu dopłat bezpośrednich bez wątpienia nie pozwalają na zaspokojenie nawet podstawowych potrzeb. Nie bez znaczenia jest, że z uwagi na prowadzoną egzekucję wnioskodawca nie może swobodnie dysponować jedynym swoim majątkiem, tj. nieruchomością (siedliskiem), która podlega zajęciu, a której wartość oszacowana została przez rzeczoznawcę majątkowego na kwotę 675.200 zł (k. 82 akt administracyjnych). Zauważyć przy tym należy, że na przedmiotowej nieruchomości ustanowione zostały hipoteki nie tylko na rzecz naczelnika urzędu skarbowego (łączna kwota zaległości podatkowych wnioskodawcy w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych oraz podatku od towarów i usług wynosi 134.190,70 zł – k. 81 akt administracyjnych), ale także gminy, KRUS, banku oraz osoby fizycznej (k. 85 akt administracyjnych). Z tych względów uznano, że wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.