I SA/Gd 75/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała /spr./ Sędziowie NSA Alicja Stępień NSA Małgorzata Tomaszewska Protokolant Elżbieta Cymanowska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 100,00 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. postanowienia opisane w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane. I SA/Gd 75/04 U z a s a d n i e n i e Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] określił skarżącej – Z. Ł. wysokość kosztów egzekucyjnych na kwotę 4.203,10 zł. Z. Ł. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie albowiem organ egzekucyjny w dniu [...] zawiesił postępowanie z urzędu. Tym samym nie powinien w tym czasie wszczynać postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji i oddalił zażalenie. Organ odwoławczy zauważył, że argumenty strony nie dotyczyły prawidłowości naliczenia kosztów egzekucyjnych, lecz zasadności ich naliczenia. Wbrew stanowisku skarżącej postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte prawidłowo, a koszty powstały w wyniku zastosowanego środka egzekucyjnego (zajęcia rachunku bankowego). Wydanie z urzędu przedmiotowego postanowienia wynikało ze złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ może umorzyć jedynie koszty ustalone co do wysokości. Z. Ł. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o uchylenie ww. postanowienia. Skarżąca nie kwestionuje wysokości ustalonych kosztów, ale wobec zawieszenia postępowania, bezzasadne było wszczęcie czynności egzekucyjnych. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wszczęcie egzekucji do majątku skarżącej nastąpiło dnia 30 października 2003r. W dniu 5 listopada 2003r. nastąpiło zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Stało się tak na skutek wydania w tym dniu postanowienia ustalającego ratalną spłatę zobowiązania podatkowego. Skoro pomiędzy tymi datami organ skutecznie zastosował środek egzekucyjny, to przysługiwało jemu prawo do obciążenia zobowiązanej obowiązkiem uiszczenia stosownych opłat. Odrębną kwestią było zawieszenie postępowania w przedmiocie przyznania stronie ulgi w zapłacie podatku. Nastąpiło ono postanowieniem z dnia [...] do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Zawieszenie to dotyczyło postępowania administracyjnego o udzielenie rat, a nie obowiązku wynikającego z decyzji ustalającej kwotę należnego podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarżąca w skargach dotyczących zawieszenia postępowania egzekucyjnego i określenia kosztów postępowania egzekucyjnego kwestionuje nie tyle merytoryczną prawidłowość tych rozstrzygnięć, ale wskazuje na niedopuszczalność ich wydania spowodowaną brakiem podstaw do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Stanowisko takie nie znajduje jednak racji w ustalonych okolicznościach sprawy i wynika z niezrozumienia jaki wpływ na toczące się postępowanie egzekucyjne wywiera postępowanie w sprawie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej. Postępowanie w tym przedmiocie jest postępowaniem podatkowym uregulowanym w art.48 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U.Nr 137, poz.926 ze zm.) a nie postępowaniem egzekucyjnym regulowanym ustawą z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz.968), do którego to postępowania nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej, ale stosownie do art.18 tej ustawy przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 czerwca 2000r. I SA/Gd 1052/98 /LEX nr 44387/ toczące się postępowanie z wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne, ponieważ inny jest merytoryczny zakres tych postępowań i dopiero prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie rozłożenia należności na raty odniesie skutki w stosunku do postępowania egzekucyjnego. Pomimo tego zaskarżone postanowienie nie było zgodne z prawem. Stosownie do art.64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Organ nie może, nawet przywołując racjonalną argumentację, stworzyć sobie pozaustawową podstawę do wydania postępowania. Podstawową zasadą postępowania administracyjnego jest działanie organów na podstawie przepisów prawa (art.6 K.p.a.). Naruszenie zasady legalizmu zabezpieczone jest sankcją w postaci nieważności aktu wydanego bez podstawy prawnej (art.156 § 1 K.p.a.). Nie może nasuwać wątpliwości, że w sprawie nie było żądania zobowiązanego o wydanie postanowienia w trybie art.64 § 7 cyt. wyżej ustawy. Nie było też podstaw do wydania takiego postanowienia z urzędu, albowiem koszty nie obciążały wierzyciela. Powyższe rozważania wynikają z obowiązku rozstrzygania sprawy bez związania zarzutami i wnioskami skargi (art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U.Nr 153, poz.1270). Ponadto co do zasady postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych może być wydane po zakończeniu egzekucji (por. Piotr Przybysz. Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji LEX Polonica Maxima), a nie w ramach postępowania zawieszonego, co do którego nie można orzec kto i w jakiej wysokości poniesie koszty tego postępowania. Mając powyższe na względzie należało stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia na podstawie art.145 § 1 pkt 2 cyt. wyżej ustawy oraz orzec w trybie art.152 ustawy i rozstrzygnąć o kosztach postępowania zgodnie z art.209 w zw. z art.200 ustawy. IP