I SA/Gd 75/26

Dnia 3 czerwca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 kwietnia 2026 r. sygn. akt I SA/Gd 75/26 w sprawie ze skargi J.G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 19 listopada 2025 r., nr 2201-IEE.7192.2.319.2025.JM w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2026 r., wydanym w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę wniesioną przez J.G. (dalej jako "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 19 listopada 2025 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Odpis sentencji wyroku doręczono Skarżącemu w dniu 14 maja 2026 r. (ZPO – k.49 akt sądowych). Pismem nadanym w Urzędzie Pocztowym 22 maja 2026 r. Skarżący wniósł o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku i jednocześnie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2026 r. tut. Sąd, działając na podstawie art. 141 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił sporządzenia uzasadnienie ww. wyroku, albowiem uznał, że w rozpoznawanej sprawie sentencja wyroku została doręczona Skarżącemu w dniu 14 maja 2026 r. W związku z powyższym, siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie wyroku z uzasadnieniem, upływał z dniem 21 maja 2026 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku w dniu 22 maja 2026 r. (o czym świadczy pieczęć na kopercie wskazująca datę nadania pisma w urzędzie pocztowym), co oznacza, że wniosek ten – jako złożony po terminie – jest bezskuteczny, ze wszystkimi wskazanymi powyżej implikacjami. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Skarżący wskazał, że uchybienie terminowi nastąpiło z powodu konieczności sprawowania całodobowej opieki w dniach od 18 do 21 maja 2026 r. nad 87. letnią matką, która posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i cierpi na dolegliwości kardiologiczne. Do wniosku Skarżący dołączył skierowanie do laboratorium z dnia 20 maja 2026 r. i orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należy, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I tut. Sądu z dnia 28 kwietnia 2026 r. odpis sentencji wyroku wraz z pouczeniem o sposobie i terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wysłano do Skarżącego na wskazany adres do korespondencji. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 49 akt sądowych) wynika, że korespondencję doręczono Skarżącemu w dniu 14 maja 2026 r. Prawidłowość doręczenia sentencji wyroku i zawiadomienia Skarżącego o terminie o sposobie i terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie budzi wątpliwości, o czym świadczy również stosowny zapis na ZPO. Pismem nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu 22 maja 2026 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wskazując w uzasadnieniu, że do uchybienia terminowi doszło z powodu konieczności sprawowania całodobowej opieki w dniach od 18 do 21 maja 2026 r. nad 87. letnią matką, która posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, cierpi na dolegliwości kardiologiczne i gorzej się poczuła, co wymagało interwencji lekarskiej. Stosownie do art. 86 i art. 87 p.p.s.a. uchybiony termin można przywrócić, jeżeli spełnione zostaną następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek taki zostanie wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, równocześnie ze złożeniem wniosku strona dokona czynności, dla której określony był termin, we wniosku uprawdopodobnione zostaną okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane przesłanki były spełnione łącznie, w przeciwnym razie następuje odmowa przywrócenia terminu, bądź też, w przypadku wniosku spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego, odrzucenie. Przywrócenie terminu następuje jedynie, gdy strona uprawdopodobni, że nie dokonała czynności bez własnej winy. Natomiast zgodnie z ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem, o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a więc jeżeli dochowała ona należytej staranności (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 roku, V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059, wyrok NSA z dnia 11 lutego 2003 roku, II SA 4162/01, Mon. Praw. 2003, nr 8, s. 340). Kryterium braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., II OZ 179/12, LEX nr 1138241). Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (wyr. NSA z dnia 4 czerwca 2002 roku, II SA/Ka 1977/00, niepublikowany). W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu nie można uznać, że Skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku, a tym samym dochowanie należytej staranności. Należy przede wszystkim podkreślić, że zgodnie z oświadczeniem zawartym we wniosku o przywrócenie terminu, Skarżący wskazał, że chorująca matka wymagała całodobowej opieki w dniach od 18 do 21 maja 2026 r. Podkreślenia wymaga, że odpis sentencji wyroku doręczono Skarżącemu 14 maja 2026 r. Powyższe zdaniem Sądu świadczy o niedochowaniu przez stronę należytej staranności. Skarżący miał bowiem 4 dni na złożenie przedmiotowego wniosku przed wystąpieniem incydentu kardiologicznego u chorującej matki i w żaden sposób nie wyjaśnił, co legło u podstaw tego zaniechania. Z przedłożonej kopii skierowania do laboratorium wynika również, że wizyta w poradni kardiologicznej odbyła się w dniu 20 maja 2026 r. o godz. 9.07. Ponadto w rozpoznaniu fizykalnym kardiolog wskazał na "ogólny dobry" stan pacjentki. Sąd nie kwestionuje stanu zdrowia matki Skarżącego, ani tego, że wymagała ona opieki, jednakże Skarżący nie uprawdopodobnił, że wymagana była całodobowa opieka nad chorą w całym okresie od 14 do 21 maja 2026 r. (gdy płynął już termin do wniesienia wniosku). We wniosku o przywrócenie terminu Skarżący podkreślił, że opiekę sprawował w dniach od 18 do 21 maja; nie wskazał również, czy brak było możliwości posłużenia się inną osobą, która stosowny wniosek mogła złożyć w imieniu Skarżącego. Podkreślić należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonywający zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie strona nie uprawdopodobniła okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi miało charakter niezawiniony. Z treści złożonego wniosku wynika, że Skarżący braku swojej winy upatruje w złym stanie zdrowia matki z uwagi na chorobę kardiologiczną. Na okoliczność wskazywaną we wniosku Skarżący przedstawił jedynie skierowanie z 20 maja 2026 r. Sąd rozpoznając złożony wniosek stanął na stanowisku, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy choroba matki Skarżącego nie stanowiła niemożliwej do przezwyciężenia przeszkody w dokonaniu czynności postępowania. Należy mieć bowiem na uwadze, że doręczenie sentencji miało miejsce w dniu 14 maja, gorsze samopoczucie matki nastąpiło 18 maja, natomiast konsultację lekarską przeprowadzono 20 maja, a termin upływał z dniem 21 maja 2026 r. Zatem chronologia zdarzeń nie potwierdza, by Skarżący uprawdopodobnił brak win w uchybieniu terminu, albowiem sam fakt, iż jego matka choruje na niewydolność serca nie stał na przeszkodzie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Jeszcze raz należy podkreślić, że do uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu nie wystarczy samo udowodnienie choroby, lecz udowodnienie, że mimo dochowania wszelkiej staranności, nie było się w stanie wypełnić znamion przewidzianych w art. 87 § 2 p.p.s.a. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. W niniejszej sprawie nie można stwierdzić, aby strona uczyniła zadość wszystkim przesłankom koniecznym do uznania za zasadne przywrócenie terminu. W ocenie Sądu, Skarżący, mimo obciążenia matki chorobami kardiologicznymi, mógł podjąć działania zmierzające do zachowania przewidzianego terminu, tym bardziej, że z dokumentów wynika, że Skarżący sentencję wyroku odebrał w dniu 15 maja, natomiast wizytę lekarską przeprowadzono w dniu 20 maja 2026 r. Skoro Skarżący nie wskazał, co legło u podstaw niezłożenia wniosku w dniach poprzedzających wizytę u kardiologa, nie można przyjąć, że uprawdopodobnione zostało, iż niedochowanie terminu do dokonania czynności postępowania nastąpiło bez winy strony. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 788/22 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl), że nie każda choroba czy dolegliwość uzasadnia uwzględnienie prośby o przywrócenie terminu, skarżący musi bowiem uprawdopodobnić, że dla zachowania terminu dolegliwości te były okolicznością nie do przezwyciężenia mimo dopełnienia regułom należytej staranności, czego w niniejszej sprawie Skarżący nie uprawdopodobnił. Ponieważ niedochowanie przez stronę terminu do wniesienia wniosku nie było następstwem okoliczności od niej niezależnych, lecz jest konsekwencją niedostatecznej staranności w prowadzeniu sprawy, uznać należy, iż nie zachodzą ważne powody do przywrócenia uchybionego terminu. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu, wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. W ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że Skarżący nie był w stanie złożyć w terminie przedmiotowego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W związku z tym uznać należało, że Skarżący nie dochował należytej staranności oraz nie uprawdopodobnił braku winy w niedopełnieniu obowiązku. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności w ocenie Sądu nie zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 87 p.p.s.a., tzn. strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.