I SA/Gd 750/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 13 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 20 kwietnia 2018 r. nr 2205-SEE -1.711.1579.2018-1. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku A.D. na podstawie wystawionego przez wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 9 maja 2017 r., obejmującego zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 rok. Podstawę prawną dochodzonego obowiązku stanowiła decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 5 lipca 2016 r. w przedmiocie określenia w/w wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu uzyskanego w 2010 r. z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych nabytych lub wybudowanych w latach 2007-2008 w kwocie 102.976,00 zł, której postanowieniem nr [...] z dnia 3 października 2016 r. nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Ww. decyzję pełnomocnikowi A.D. doręczono w dniu 5 lipca 2016 r., zaś postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności w dniu 5 października 2016 r.. Odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego zobowiązanej doręczono w dniu 19 października 2017 r.. Pismem z dnia 20 października 2017 r. (sprecyzowanym pismem z dnia 27 listopada 2017 r.) A.D. wniosła - z zachowaniem ustawowego terminu - zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 9 maja 2017 r.. Jako ich podstawę ww. wskazała brak wymagalności obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 tej ustawy). Ww. wniosła również o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do czasu zakończenia postępowania sądowego dotyczącego decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] r.. Pismem nr [...] z dnia 27 grudnia 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował A.D. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego rozpoznania zarzutów. Jednocześnie pismem nr [...] z dnia 27 grudnia 2017 r., organ egzekucyjny przekazał - na zasadzie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji -wniesione zarzuty do wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego, celem zajęcia stanowiska. Wierzyciel w ostatecznym postanowieniu nr [...] z dnia 4 stycznia 2018 r. zajął stanowisko w sprawie zgłoszonych przez skarżącą zarzutów braku wymagalności obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia, uznając je za nieuzasadnione. Dodatkowo, w wydanym rozstrzygnięciu wierzyciel poinformował A.D., że pismem z dnia 15 grudnia 2017 r. wystąpił do organu egzekucyjnego o odstąpienie od wszczęcia egzekucji ze stanowiącej własność nieruchomości, położonej w miejscowości N., do czasu prawomocnego zakończenia postępowania dotyczącego decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 5 lipca 2016 r.. Organ egzekucyjny - po uzyskaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela - postanowieniem nr [...] z dnia 20 kwietnia 2018 r., uznał za nieuzasadnione zarzuty braku wymagalności obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia, zgłoszone w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 9 maja 2017 r.. Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego, pismem z dnia 27 kwietnia 2018 r. A.D. złożyła zażalenie, w którym zarzuciła wydanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów: - art. 123, art. 124, art. 125, art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 7, art. 17, art. 18 i art. 19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; W zażaleniu wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wszystkich zgłoszonych przez nią zarzutów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez skarżony organ, ponieważ konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy tj. czy postanowienie wierzyciela stało się ostateczne, ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, przeprowadzenie dowodu z akt sprawy, w której wierzyciel wydał postanowienie nr [...] z dnia 4 stycznia 2018 r. na okoliczność, że to postanowienie nie zostało jej nigdy prawidłowo doręczone. Postanowieniem nr [...] z dnia 13 czerwca 2018 r. - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 20 kwietnia 2018 r. w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 9 maja 2017 r.. W uzasadnieniu organ uznał bezpodstawność zgłoszonych zarzutów. Stwierdził też, że postanowienie z dnia 4 stycznia 2018 r. skarżąca otrzymała 27 lutego 2018 r. i nie wniosła od niego zażalenia. Pismem z dnia 20 lipca 2018 r. A.D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie organu z dnia 13 czerwca 2018 r., zarzuciła skarżonemu rozstrzygnięciu: 1. wydanie go z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2. wydanie go z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 3. naruszenie norm postępowania: - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art 144 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy nie było podstaw do utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia, - art. 34 § 2 w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i w zw. z art. 141 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez pozbawienie skarżącej prawa do wniesienia zażalenia na postanowienie na które przysługuje zażalenie; - art. 39 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej za prawomocne postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 4 stycznia 2018 r., które nigdy nie zostało skarżącej prawidłowo doręczone; - art 141 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie, że termin do wniesienia zażalenia na postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela, biegnie od dnia wydania kopii dokumentu z akt, a nie od dnia doręczenia postanowienia, na które przysługuje zażalenie; - art 10 § 1, art. 75 § 1, art 77 § 1 oraz art. 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieprzeprowadzenie dowodów na kwestionowaną przeze skarżącą w zażaleniu okoliczność, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 4 stycznia 2018 r. nie uprawomocniło się; - art 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędną ocenę materiału dowodowego, ocenę na podstawie jedynie części, a nie całokształtu dowodów, czy dana okoliczność została udowodniona; - art. 8 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez prowadzenie postępowania w sposób ograniczający zaufanie do organów; W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości z uwagi na fakt, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, a postanowienie zostało wydane bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia z uwagi na naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wniosła także o: - przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego B.L. z Okręgowej Izby Radców Prawnych pełnomocnikiem z urzędu; - zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego; - przeprowadzenie dowodu z akt sprawy, w której Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie nr [...] z dnia 4 stycznia 2018 r. na okoliczność, że to postanowienie nigdy nie zostało prawidłowo doręczone i nie stało się ostateczne w toku instancji oraz na okoliczność, że Naczelnik Urzędu Skarbowego źle zaadresował przesyłkę, która zaginęła i nie została nigdy doręczona; - zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego do nadesłania akt sprawy do Sądu; - przeprowadzenie na powyższe okoliczności dowodów z dokumentów załączonych do niniejszej skargi i do zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 20 kwietnia 2018 r.. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - podtrzymał swoje stanowisko, zajęte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu niewiążące. Zgodnie z § 4 art. 34 ustawy organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. Na postanowienie wierzyciela wydane w sytuacji art. 34 § 1 ustawy, zgodnie z art. 34 § 2 oraz art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tronie służy zażalenie do organu wyższej instancji. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła do organu egzekucyjnego zarzuty oparte na treści art. 33 § 1 pkt 2 i 7 ustawy u.p.e.a.. Z tej przyczyny organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się do wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego o wypowiedź w związku z zarzutami złożonymi przez skarżącą. Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2018 r. wierzyciel uznał zarzuty za nieuzasadnione. Jak wynika z akt sprawy, wierzyciel wysłał wskazane postanowienie na adres w G. ul. Z., który to adres - zgodnie z wcześniejszymi informacjami skarżącej - nie tylko nie był właściwy do dokonania doręczenia postanowienia (zob. k. 7, 9 akt sądowych i k. 98, 108, 126, 156 i inne akt administracyjnych), jak też - co ustalono bezspornie - wskazany adres przesyłka zawierająca postanowienie nie została doręczona (k. 11 akt sądowych). Z akt sprawy wynika także, że skarżąca otrzymała w dniu 27 lutego 2018 r. w siedzibie organu kserokopię przedmiotowego postanowienia wierzyciela (k. 168 a.a. i k. 7 akt sądowych). Organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu z dnia 13 czerwca 2018 r. stwierdził, że powyższe czyni zadość obowiązkowi doręczenia orzeczenia, o którym mowa w art. 109 § 1 k.p.a. i skoro skarżąca nie wniosła zażalenia na postanowienie z 4 stycznia 2018 r., postanowienie w przedmiocie wypowiedzi wierzyciela stało się ostateczne i mogło być podstawą do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów. W ocenie Sądu, z powyższym zgodzić się nie można. Z dokumentów sprawy wynika jednoznacznie, że organ w dniu 27 lutego 2018 r. doręczył skarżącej kserokopię postanowienia z 4 stycznia 2018 r. (k. 168 a.a. i k. 7 akt sądowych), a nie - jak wymaga tego przepis art. 109 § 1 k.p.a. - postanowienie - jako doniosłe w skutkach pismo procesowe. Nie ulega wątpliwości, że nie można uznać za prawidłową realizację obowiązku nałożonego na organ w drodze art. 109 § 1 k.p.a., poprzez doręczenie stronie kserokopii rozstrzygnięcia. W tej sytuacji Sąd uznał, że rację należy przyznać skarżącej, że organy egzekucyjne przedwcześnie rozpatrzyły zasadność zgłoszonych zarzutów, nastąpiło to bowiem przed uzyskaniem przez nie ostatecznej wypowiedzi wierzyciela. Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienia organów pierwszej i drugiej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. i dlatego orzeczono o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 135 p.p.s.a. i w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.. DSz