I SA/Gd 754/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia skutków przybicia postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 5 grudnia 2008 r., uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 13 stycznia 2009 r., A. S. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, uzyskuje dochody z tytułu umowy o dzieło w kwocie 280 zł brutto miesięcznie, nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że dysponuje kwotą otrzymaną od rodziców, która przeznaczona jest na zakup ½ działki. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 23 stycznia 2009 r. (doręczonym w dniu 6 lutego 2009 r. – potwierdzenie odbioru) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni: oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego w 2008 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (umów o dzieło, umów zlecenia, wystawionych rachunków itp.), dokumentów potwierdzających źródła i aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych z prac dorywczych (umów zlecenia, umów o dzieło, rachunków), oświadczenia, czy prowadzi działalność gospodarczą, jeżeli tak przedłożenia odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) z tego tytułu za okres ostatnich trzech miesięcy, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, oświadczenia w przedmiocie wysokości kwoty otrzymanej od rodziców, wspomnianej w uzasadnieniu wniosku, oświadczenia w przedmiocie obecnie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych), oświadczenia, w jakiej części I. P. ponosi koszty związane z utrzymaniem zajmowanego przez nich wspólnie mieszkania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca w piśmie z dnia 13 lutego 2009 r. oświadczył, że w 2008 r. osiągnął dochody wykazane w załączonym odpisie PIT-11, natomiast obecną wysokość jego dochodów obrazują przedłożone dowody, tj. odpis umowy o dzieło i rachunku, nie prowadzi żadnej innej działalności i nie osiągnął żadnych innych dochodów ani w roku 2008 ani obecnie, nie posiada również żadnego konta bankowego ani zarejestrowanego pojazdu, od rodziców otrzyma połowę pozostałej do zapłaty kwoty za nieruchomość, tj. 23.260,75 zł, za czynsz płaci 102 zł miesięcznie. Z załączonego odpisu informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za 2008 r. (PIT-11) wynika, że wnioskodawca osiągnął za ten okres dochód w wysokości 910 zł, zaś odpisy umowy o dzieło z dnia 2 stycznia 2009 r. i wystawionego na jej podstawie rachunku poświadczają, iż w dniu 10 lutego 2009 r. wnioskodawcy wypłacono kwotę 318 zł. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że wnioskodawca zamieszkuje w jednym mieszkaniu razem z I. P. (która jest również skarżącą w niniejszej sprawie) oraz C. S., która – zgodnie z oświadczeniem I. P. z dnia 22 lutego 2009 r. – opłaca rachunki za media (gaz i prąd). Wnioskodawca nie wyjaśnił, dlaczego przemilczał fakt wspólnego zamieszkiwania w jednym mieszkaniu z ww. osobami, z których jedna uiszcza wszelkie opłaty eksploatacyjne związane z użytkowaniem tego mieszkania przez trzy osoby. Nie ustosunkował się również do pytania, w jakiej części koszty związane z utrzymaniem zajmowanego mieszkania ponosi I. P. Jak podał wnioskodawca, płaci on za czynsz kwotę 102 zł miesięcznie, jednakże pomimo wyraźnego wezwania nie przedłożył żadnego dokumentu na potwierdzenie tej okoliczności. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika zaś, że wnioskodawca wraz z I. P. brał udział w licytacji publicznej nieruchomości, w której wspólnie zaoferowali najwyższą cenę, tj. kwotę 49.900 zł. Jak wskazali skarżący w piśmie z dnia 3 grudnia 2008 r., posiadają już dokładnie odliczoną kwotę wystarczającą do wpłaty pozostałej części ceny nabycia nieruchomości, którą wylicytowali. Wnioskodawca podał w piśmie z dnia 13 lutego 2009 r., że zamierza na ten cel przeznaczyć kwotę 23.260,75 zł otrzymaną od rodziców. Powyższe ustalenia budzą poważne wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Przyjęcie twierdzeń wnioskodawcy oznaczałoby bowiem, że mieszkając w dużym mieście, utrzymuje się on za kwotę 216 zł miesięcznie (przy założeniu, że 102 zł przeznacza na czynsz), nie konsumuje oszczędności, bo ich nie posiada, nie korzysta z pomocy opieki społecznej, a otrzymane od rodziców pieniądze w kwocie wielokrotnie przekraczającej jego roczny dochód jest w stanie w całości przeznaczyć na zakup nieruchomości. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od podania wyczerpujących informacji i złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W tym miejscu należy wskazać, że przeznaczona przez wnioskodawcę na zakup udziału w nieruchomości kwota jest wielokrotnie wyższa niż koszty postępowania w niniejszej sprawie, w szczególności wpis sądowy od skargi, określony zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału na kwotę 100 zł. Tym samym nie można przyjąć, że wnioskodawca, który nosi się z zamiarem nabycia udziału w nieruchomości oraz posiada środki finansowe na ten cel w kwocie 23.260,75 zł, nie jest w stanie uiścić wielokrotnie niższych kosztów postępowania sądowego, w tym wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Koszty postępowania winny być bowiem ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Mając powyższe na uwadze, uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 orzeczono jak w sentencji postanowienia.