I SA/Gd 754/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia skutków przybicia postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 5 grudnia 2008 r., uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 13 stycznia 2009 r., I. P. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawczynię prowadzi ona samodzielnie gospodarstwo domowe, nie uzyskuje żadnych dochodów, jest osobą bezrobotną (obecnie poszukuje pracy), utrzymuje się ze skromnych kwot otrzymywanych od rodziców na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, nie jest właścicielką żadnych nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że dysponuje kwotą otrzymaną w prezencie od rodziców, która przeznaczona jest na zakup ½ działki. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 23 stycznia 2009 r. (doręczonym w dniu 16 lutego 2009 r. – potwierdzenie odbioru) wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni: oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego w 2008 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (umów o dzieło, umów zlecenia, wystawionych rachunków, odpisu imiennej informacji o wysokości uzyskanych dochodów od byłego pracodawcy, itp.), oświadczenia, czy prowadzi działalność gospodarczą, jeżeli tak przedłożenia odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tego tytułu, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, oświadczenia w przedmiocie wysokości pomocy finansowej otrzymanej od rodziców, w tym wysokości kwoty wspomnianej w uzasadnieniu wniosku, oświadczenia w przedmiocie obecnie zarejestrowanych na nią pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych), oświadczenia, w jakiej części drugi ze skarżących w niniejszej sprawie, tj. A. S., ponosi koszty związane z utrzymaniem zajmowanego przez nich wspólnie mieszkania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni w piśmie z dnia 22 lutego 2009 r. oświadczyła, że w 2008 r. (tak jak i w 2007 r.) była osobą bezrobotną i nie uzyskała innych dochodów poza wynagrodzeniem z tytułu umów o dzieło w łącznej wysokości około 380 zł brutto, zeznania podatkowego za 2008 r. jeszcze nie złożyła, gdyż nie otrzymała rozliczeń podatku PIT od zleceniodawców, nie prowadzi i nigdy nie prowadziła działalności gospodarczej, nie posiada żadnych rachunków, kont i lokat dewizowych, od rodziców otrzymała ustną gwarancję darowizny na zakup ½ udziału w wysokości 23.260,75 zł, jest właścicielką samochodu osobowego [...], rok produkcji 1996, który bezskutecznie od kilku miesięcy usiłuje sprzedać za kwotę 1.500 zł, czynsz za mieszkanie kwaterunkowe w kwocie 102 zł opłaca A. S., opłaty za światło i gaz w wysokości 50-60 zł miesięcznie uiszcza zaś ze swojej renty C. S., u której wnioskodawczyni mieszka i którą się opiekuje, traktując ją jak własną babcię. Wnioskodawczyni wskazała ponadto, że nadal poszukuje pracy oraz że C. S. ma [...] lat, a wysokość otrzymywanej przez nią renty wynosi 723,17 zł. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że wnioskodawczyni zamieszkuje w jednym mieszkaniu razem z A. S. (który jest również skarżącym w niniejszej sprawie) oraz ze starszą osobą, którą – jak sama wskazała – opiekuje się i traktuje jak własną babcię. Wyżej wymienione osoby uiszczają wszelkie koszty związane z utrzymaniem mieszkania, w których wnioskodawczyni nie partycypuje, jednakże pomimo to nie wskazała ich jako osób, z którymi wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe, ani nie wyjaśniła, dlaczego je pominęła, skoro ponoszą one za nią opłaty eksploatacyjne. Wnioskodawczyni od dłuższego czasu (tj. od roku 2007) jest osobą bezrobotną, aktualnie nie uzyskuje żadnych dochodów i nie posiada żadnych oszczędności, z których mogłaby finansować koszty utrzymania. Tym samym stwierdzić należy, że faktycznie znajduje się ona – przynajmniej w części – na utrzymaniu swoich rodziców, którzy przekazują jej pieniądze na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i którzy, jak oświadczyła, zgodzili się przekazać jej kwotę 23.260,75 zł na zakup udziału w nieruchomości. W tym miejscu wskazać należy, że opisane okoliczności faktyczne jak: nieponoszenie przez wnioskodawczynię żadnych kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego (czynszu i opłat za media), w którym zamieszkuje, brak dochodów i oszczędności oraz korzystanie z pomocy finansowej rodziców, nie pozwalają przyjąć, wbrew jej twierdzeniom, że prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe. Istotą odrębnego gospodarstwa jest bowiem samodzielne ponoszenie wszystkich kosztów związanych z utrzymaniem, w tym w szczególności ponoszenie wydatków związanych z czynszem i eksploatacją lokalu oraz wyżywieniem. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że przedłożony materiał dowodowy nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Nie zostało bowiem wyjaśnione, jakimi faktycznie środkami finansowymi ona dysponuje, ani jaka jest sytuacja majątkowa osób, z którymi prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Nadto wskazać należy, że koszty postępowania winny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika zaś, że wnioskodawczyni wraz z drugim skarżącym brała udział w licytacji publicznej nieruchomości, w której wspólnie zaoferowali najwyższą cenę, tj. kwotę 49.900 zł. Jak wskazali skarżący w piśmie z dnia 3 grudnia 2008 r., posiadają już dokładnie odliczoną kwotę wystarczającą do wpłaty pozostałej części ceny nabycia nieruchomości, którą wylicytowali. Wnioskodawczyni, jak podała w piśmie z dnia 22 lutego 2009 r., zamierza na ten cel przeznaczyć kwotę 23.260,75 zł otrzymaną od rodziców. Kwota ta jest wielokrotnie wyższa niż koszty postępowania w niniejszej sprawie, w szczególności wpis sądowy od skargi, określony zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału na kwotę 100 zł. Tym samym nie można przyjąć, że wnioskodawczyni, która nosi się z zamiarem nabycia udziału w nieruchomości oraz posiada środki finansowe na ten cel w kwocie 23.260,75 zł, nie jest w stanie uiścić wielokrotnie niższych kosztów postępowania sądowego, w tym wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 orzeczono jak w sentencji postanowienia.