I SA/Gd 762/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. T. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 762/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę R. T. na wyżej opisane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...]. R. T. wnioskiem z dnia 3 marca 2009 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, w którym oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, siostrą i jej małoletnim synem, źródłem utrzymania rodziny są osiągane przez wnioskodawcę dochody z gospodarstwa rolnego w wysokości 1 500 zł miesięcznie oraz wypłacana każdemu z rodziców emerytura w łącznej kwocie 1 354 zł miesięcznie, majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni 96 m2, mieszkanie o powierzchni 16 m2, zabudowania gospodarskie (obora) o powierzchni 400 m2, nieruchomość rolna o obszarze 5,65 ha oraz samochód osobowy marki Volkswagen Golf rok produkcji 1980, ciągnik C-912 rok produkcji 1989 i sprzęt pomocniczy. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jednocześnie ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww., przy czym nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy (art. 246 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 13 marca 2009 r. skarżący zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o dochodach uzyskanych przez wnioskodawcę oraz pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rodziców i siostrę za rok 2008, bądź też odpisów: zeznań podatkowych, rocznego obliczenia podatku przez płatnika lub informacji o dochodach uzyskanych za ten rok, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę, jego rodziców i siostrę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, bądź też oświadczeń złożonych przez każdą z wymienionych osób o ich nieposiadaniu, (3) zaświadczenia z urzędu gminy, urzędu skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych przez wnioskodawcę z gospodarstwa rolnego w ciągu ostatnich trzech miesięcy, (4) dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez rodziców wnioskodawcy miesięcznych dochodów z tytułu emerytur, (5) oświadczenia w przedmiocie nieosiągania przez siostrę wnioskodawcy jakichkolwiek dochodów (w tym także alimentów na rzecz małoletniego dziecka); w sytuacji gdy jest ona osoba bezrobotną – dokumentu potwierdzającego status osoby bezrobotnej (np. decyzja/zaświadczenie z urzędu pracy); jeżeli zaś osiąga dochody – podania ich źródła oraz miesięcznej wysokości brutto i netto, (6) oświadczenia złożonego przez wnioskodawcę w przedmiocie płatności przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, tj. czy wnioskodawca ubiegał się o przyznanie płatności bezpośrednich za rok 2008; jeśli tak – zobowiązać do nadesłania odpisu decyzji o przyznaniu bądź odmowie przyznania dopłat wraz z oświadczeniem czy dopłaty zostały przekazane oraz dołączenia stosownych dokumentów w tym zakresie, (7) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych wydatków związanych z miesięcznymi kosztami utrzymania (opłaty za energię elektryczną, gaz, wywóz nieczystości itp.), (8) oświadczenia skarżącego w przedmiocie aktualnej wartości posiadanych pojazdów mechanicznych i sprzętu rolniczego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał: roczne obliczenie podatku obojga rodziców przez KRUS za rok 2008 (PIT-40A), w których wykazano przychody z tytułu emerytury w wysokości 9 522,90 zł i 9 220,50 zł, zaświadczenie z urzędu gminy z dnia 30 marca 2009 r. o rocznych dochodach osiąganych przez wnioskodawcę z gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,63 ha w wysokości 15 765,33 zł, zaświadczenie z banku spółdzielczego z dnia 27 marca 2009 r., z którego wynika, że wpływy na rachunku rodziców w okresie od 1 grudnia 2008 r. do 28 lutego 2009 r. wynosiły 10 339,96 zł, decyzję z dnia 4 lutego 2009 r. w sprawie przyznania wnioskodawcy jednolitej płatności obszarowej na rok 2008 w wysokości 1 780,36 zł, zaświadczenie gminnego ośrodka pomocy społecznej z dnia 30 marca 2009 r. stwierdzające, że siostra wnioskodawcy nie otrzymuje świadczeń rodzinnych na dziecko, dodatkowe oświadczenie siostry o nieposiadaniu rachunku bankowego i nieosiąganiu dochodów, a także oświadczenie w przedmiocie wartości posiadanych pojazdów mechanicznych, tj. samochodu osobowego marki Volkswagen Golf I (200 zł), ciągnika marki Ursus 912 (12 000 zł) i kombajnu zbożowego (40 000 zł) oraz miesięcznej wysokości kosztów utrzymania, które wynoszą 1 127 zł, a do których zaliczył opłaty za energię elektryczną (1 088,31 zł za okres 4 miesięcy), gaz (45 zł), wodę (166 zł za 2 miesiące), telefon (108 zł), wywóz śmieci (34 zł za 3 miesiące), abonament RTV (34 za 2 miesiące), podatek rolny (178 zł za kwartał), składki odprowadzane do KRUS (538 zł kwartalnie za dwie osoby), spłatę odsetek od kredytu (450 zł kwartalnie) i alimenty (200 zł). Z powyższego wynika, że skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku w sposób, który pozwoliłby na dokonanie rzetelnej i pełnej analizy jego możliwości płatniczych, zaś przedłożone dokumenty nie potwierdzają trudnej sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny. Wskazać bowiem należy, że skarżący zobowiązany został do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i pozostałych członków rodziny rachunków bankowych wraz z historią dokonanych operacji. Z przedłożonych dokumentów wynika, że zarówno skarżący, jak i pozostający z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rodzice są posiadaczami tego rodzaju rachunków. Jednakże wnioskodawca nie przedłożył wymaganych wyciągów z kont. Z tego też powodu nie można przyjąć, że nie posiada on środków, które mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Za taką oceną przemawia także okoliczność, że w okresie od 1 grudnia 2008 r. do 28 lutego 2009 r. na rachunek bankowy rodziców skarżącego wpłynęły środki pieniężne o znacznej wartości 10 339,96 zł. Skarżący nie przedłożył również dokumentów, które potwierdzałyby wysokość ponoszonych miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania. O ile zadeklarowane wydatki dotyczące bieżących opłat za energię elektryczną, gaz, wodę itp. nie budzą zastrzeżeń, stanowią bowiem koszty każdego gospodarstwa domowego, o tyle kwoty rat kredytu oraz alimentów winny zostać przez wnioskodawcę udokumentowane. Tym bardziej, że okoliczności te nie były wcześniej podnoszone przez skarżącego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym uznano, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, gdyż nie wyjaśnił istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, czym uniemożliwił dokonanie pełnej ich oceny. Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.