I SA/Gd 763/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 marca 2025 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2024 r., sygn. akt SKO Gd/7149/23 w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki oddala skargę. Dnia 22 listopada 2023 r. Prezydent Miasta Gdańska wydał decyzję, którą orzekł o odpowiedzialności T.W. jako członka zarządu spółki z o.o. E. - za jej zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za 2020 r. w kwocie 38.529 zł (należność główna), z tytułu odsetek od zaległości podatkowej w kwocie 15.645 zł (na dzień wydania decyzji - tj. 22 listopada 2023 r.). W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że egzekucja prowadzona wobec spółki E. okazała się bezskuteczna, zajęcie rachunku bankowego nie przyniosło spodziewanych efektów z uwagi na brak środków i zbieg egzekucji z innymi wierzycielami. Egzekucja z prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] również nie doprowadziła do zaspokojenia wierzyciela z uwagi na wielość innych roszczeń korzystających z pierwszeństwa. Z decyzją tą nie zgodził się T.W., który składając odwołanie zaznaczył, że nigdy nie było jego celem lekceważenie organów państwa polskiego, a powstanie zaległości wynikało z trudności rynkowych o charakterze obiektywnym. Skarżący wyjaśnił jaki był profil działalności przedsiębiorstwa, jakie problemy uniemożliwiły mu dalszy rozwój i jakie podjęto próby wyjścia z trudnej sytuacji w jakiej przedsiębiorstwo się znalazło. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z 12 lipca 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, że odwołanie nie jest zasadne. Konkludując decyzję organu pierwszej instancji organ, po przytoczeniu przepisów prawa wskazał, że w niniejszej sprawie istnienie przesłanek pozytywnych orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu jest bezsporne. Jak wynika z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego od roku 2010 r. przez cały czas funkcjonowania Spółki funkcję jedynego członka zarządu nieprzerwanie sprawował skarżący. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika również, że egzekucja prowadzona wobec Spółki okazała się bezskuteczna - organ egzekucyjny zbadał sytuację majątkową Spółki i podejmował próby zaspokojenia wierzytelności z posiadanego przez Spółkę majątku - z rachunków bankowych jak i prawa wieczystego użytkowania gruntu - działki nr [...] (wraz z budynkiem). Z uwagi na wielość wierzycieli i zbieg prowadzonych egzekucji, zaspokojenie roszczeń z majątku Spółki okazało się niemożliwe. Kolegium zwróciło uwagę na art. 25 d ust. 7 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, zgodnie z którym wierzyciel (w tym Skarb Państwa) wystawia tytuł wykonawczy przeciwko Skarbowi Państwa, który stanowi podstawę do kontynuowania postępowania egzekucyjnego wobec podmiotu wykreślonego z Rejestru. Tym samym wydaje się możliwe częściowe zaspokojenie roszczeń z nabytego ex lege prawa użytkowania wieczystego działki nr [...]. Odnosząc się do przesłanek negatywnych odpowiedzialności członka zarządu, to Kolegium podtrzymało uwagi, o braku obowiązku organu pierwszej instancji badania ich z urzędu. Jednak w momencie gdy zostaną one podniesione przez stronę postępowania, konkretyzuje się powinność ich zbadania z jednoczesnym zastrzeżeniem, że ciężar dowodu spoczywa na członku zarządu. W niniejszym postępowaniu skarżący nie przywołał żadnej przesłanki, która zwalniałaby go z odpowiedzialności. Kolegium rozumie i ubolewa nad faktem, że Spółka świadcząca usługi na najwyższym poziomie, wytwarzająca produkty bardzo dobrej jakości, wskutek sytuacji rynkowej popadła w zadłużenie i w konsekwencji jej działalność została zakończona. Powyższe, w tym obiektywne okoliczności, które miały wpływ na kondycję finansową Spółki i jej możliwości zaspokajania zobowiązań, pozostają bez wpływu na zakres odpowiedzialności skarżącego. Mając na uwadze powyższe orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona zaskarżyła w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 116 § 1 ex ante ustawy z dn. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U.2023.2383) - dalej "ustawa O.p." przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w następstwie błędnego ustalenia, że egzekucja z majątku Spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, podczas gdy do majątku Spółki, a podatnika podatku od nieruchomości należała niewątpliwie nieruchomość zabudowana budynkiem stacji transformatorowej - prawo użytkowania wieczystego działki nr [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta w III Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku numer KW [...], z którego egzekucja mogła być przeprowadzona, a nadto wykreślenie spółki "E." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS [...]; spółka wykreślona z KRS dnia 9 sierpnia 2022 r.; uprawomocnienie 8 września 2022 r.) nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 25a ust. 2, art. 25c i art. 25 d ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U.2024.979); 2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 116 § 1 pkt 2 O.p. przez zaniechanie zastosowania tego przepisu polegające na tym, że tak organ drugiej instancji, jak i organ pierwszej instancji - oba te organy miały i mają pełną wiedzę, że przed wykreśleniem Spółki z Rejestru przysługiwało jej prawo użytkowania wieczystego działki numer [...], zabudowanej budynkiem stacji transformatorowej, które ex lege z dniem wykreślenia spółki z Rejestru nabył Skarb Państwa, a z tego prawa (mienia) Spółki a obecnie mienia Skarbu Państwa egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w podatku od nieruchomości w znacznej części, a zatem, nie musiałem by uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki wskazywać jej mienia, gdyż wierzycielowi podatkowemu znane było to mienie. Podnosząc powyższe zrzuty strona wniosła o uchylenie wydanych decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 108 § 1 O.p., o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji. Stosownie zaś do treści art. 116 § 1 i 2 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu i jest niezależna od tego, czy zaległości, których z powodu braku majątku spółki nie można wyegzekwować, powstały z przyczyn zawinionych czy też niezawinionych od członka zarządu. Z brzmienia przepisu wynika, że na organie podatkowym ciąży obowiązek wykazania, że osoba której chce przypasać odpowiedzialność za zaległości podatkowe, była członkiem zarządu spółki w okresie, o którym mowa powyżej oraz tego, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, iż o ile udowodnienie okoliczności pełnienia przez określoną osobę obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego (które przerodziło się w dochodzona zaległość podatkową) oraz okoliczności bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce ciąży na organie podatkowym prowadzącym postępowanie w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności, o tyle ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności egzoneracyjnej spoczywa na członku zarządu. Zatem w orzeczeniu o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzona zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, gdyż ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. W niniejszej sprawie istnienie przesłanek pozytywnych orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu jest bezsporne. Jak wynika z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego od roku 2010 r. przez cały czas funkcjonowania Spółki funkcję jedynego członka zarządu nieprzerwanie sprawował skarżący. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika również, że egzekucja prowadzona wobec Spółki okazała się bezskuteczna - organ egzekucyjny zbadał sytuację majątkową Spółki i podejmował próby zaspokojenia wierzytelności z posiadanego przez Spółkę majątku - z rachunków bankowych jak i prawa wieczystego użytkowania gruntu - działki nr [...] (wraz z budynkiem). Jak wynika z akt sprawy, z uwagi na wielość wierzycieli i zbieg prowadzonych egzekucji, zaspokojenie roszczeń z majątku Spółki okazało się niemożliwe. Skarżący podnosi, że bowiem przed wykreśleniem Spółki z Rejestru istniał majątek Spółki m.in. obejmujący prawo użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego budynkiem stanowiącym odrębny przedmiot prawa własności (działka numer [...], KW [...]) wierzyciel podatkowy (organ pierwszej instancji) winien był, również do tego mienia skierować egzekucję czego jednak nie uczynił. Wskazuje także, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tym przedmiocie milczy, nie wyjaśnia w żaden sposób, dlaczego wierzyciel podatkowy (Prezydent Miasta Gdańsk) uznał, że egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna w sytuacji, gdy istniał majątek Spółki obejmujący przedmiotowe prawo użytkowania wieczystego zabudowanego budynkiem stacji transformatorowej, jak też, że wskazywane mienie Spółki przed jej wykreśleniem z Rejestru z powodzeniem, z uwagi na wartość tego majątku, pozwoliłoby zaspokoić zaległość podatkową wraz z pozostałymi należnościami, o których mowa w przepisie art. 107 § 2 O.p.. Odnosząc się do tego Sąd wskazuje, ze okoliczność ta nie podważa zaskarżonej decyzji. Jest oczywiste, że gdyby doszło do skutecznej egzekucji z prawa użytkowania wieczystego wskazanej działki, uzyskana kwota z pewnością by zmniejszyła kwotę wynikającą z zaskarżonej decyzji. Jednakże - co wynika także ze skargi - nastąpić by to mogło na skutek skomplikowanej procedury. Tymczasem w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności osoby trzeciej uwzględnieniu podlegają możliwości egzekwowania należności bezspornych i oczywistych. Waloru takiego, co też podkreśla skarżący, majątek wskazany dotychczas nie ma. Co nie oznacza jednak, że skarżący - gdyby skutek przez niego oczekiwany w przyszłości wystąpił - nie mógł skorzystać z przysługujących mu roszczeń regresowych. Mając to na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu prowadzącym do jej uchylenia. W tej sytuacji skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.