I SA/Gd 768/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Zawiślińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 października 2013 r. sprawy ze skargi J.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary porządkowej 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz radcy prawnego A.C. kwotę brutto 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. NACZELNIK URZĘDU SKARBOWEGO DZIAŁAJĄC NA PODSTAWIE ART. 262 § 1 PKT 2 I § 5 USTAWY ORDYNACJA PODATKOWA POSTANOWIENIEM Z DNIA 10 STYCZNIA 2013 R. NAŁOŻYŁ NA J. S. KARĘ PORZĄDKOWĄ W WYSOKOŚCI 2.000,00 ZŁ. POSTANOWIENIE DORĘCZONE ZOSTAŁO W DNIU 17 STYCZNIA 2013 R. Pismem z dnia 24 stycznia J. S. w ustawowym terminie wniósł zażalenie na to postanowienie kwestionując nałożenie na niego grzywny. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 26 marca 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 10 stycznia 2013 r. W uzasadnieniu przypomniano, że w sprawie skarżącego toczyło się postępowanie podatkowe dotyczące zobowiązania w podatku VAT za grudzień 2003 r., za miesiące od stycznia do grudnia 2004 r., od stycznia do grudnia 2005 r., od stycznia do grudnia 2006 r., i od stycznia do marca 2007 r. Decyzje Dyrektora Izby Skarbowej dotyczące wymiaru podatku za te okresy zostały wyrokami WSA w Gdańsku z dnia 12 października 2011 r., uchylone (sygn. akt I SA/Gd 154/10 i I SA/Gd 155/10) z powodu niepełnego postępowania dowodowego. Realizując wytyczne zawarte w tych wyrokach Dyrektor Izby Skarbowej w dniu 17 lipca 2012 r., uchylił decyzje organu pierwszej instancji wskazując na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego przez ten organ. Wobec tego Naczelnik Urzędu Skarbowego w związku z prowadzonymi postępowaniami podatkowymi w sprawie prawidłowości rozliczeń z tytułu podatku od towarów i usług przed wydaniem postanowienia z dnia 10 stycznia 2013 r. o nałożeniu na J. S. kary porządkowej w wysokości 2.000,00 zł wystosował do niego niżej wymienione wezwania do dostarczenia w terminie 30 dni od daty otrzymania wezwań na adres organu pierwszej instancji zestawień i wyjaśnień wraz dokumentami źródłowymi: - nr PP1I 4400-300, 301, 302, 303, 34/12 z dnia 20 września 2012 r., - nr PP1I 4400-300, 301, 302, 303, 34/12 z dnia 8 listopada 2012 r. Wezwania, o których mowa wyżej zawierały pouczenie o skutkach prawnych niezastosowania się do tych wezwań. Materiał dowodowy wskazuje, że skarżący w wyznaczonym w wezwaniach, o których mowa wyżej terminie (30 dni) pomimo ich osobistego doręczenia nie dostarczył żądanych zestawień, wyjaśnień wraz z dokumentami źródłowymi, nie podał też przyczyn usprawiedliwiających niewywiązanie się z nałożonego obowiązku. Powyższe spowodowało, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 10 stycznia 2013 r. wydał postanowienie, którym nałożył na J. S. karę porządkową w wysokości 2.000,00 zł. Przedmiotowe postanowienie zawierało prawidłowe pouczenie strony o przysługującym na to rozstrzygnięcie w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia zarówno zażaleniu do Dyrektora Izby Skarbowej za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego, (art. 262 § 5 ustawy Ordynacja podatkowa), jak również wniosku do organu podatkowego, który nałożył karę porządkową o uchylenie ww. postanowienia ze względu na usprawiedliwienie niestawiennictwa (art. 262 § 6 ustawy). Mając to na uwadze Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że argumenty zażalenia nie dają podstaw do uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji. W SKARDZE DO SĄDU UZUPEŁNIONEJ PISMEM PROCESOWYM J. S. WNOSZĄC O UCHYLENIE POSTANOWIENIA PODNIÓSŁ, ŻE ZE WZGLĘDU NA STAN ZDROWIA NIE MÓGŁ WYKONAĆ POLECEŃ OPISANYCH W WEZWANIACH Z 20 WRZEŚNIA 2012 R. I 8 LISTOPADA 2012 R. ODNOSZĄC SIĘ DO ZAKRESU WEZWAŃ WSKAZAŁ NA BEZPRZEDMIOTOWOŚĆ PROWADZENIA POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO PO WYDANIU WYROKÓW W SPRAWACH I SA/GD 154/10 I I SA/GD 155/10. PONADTO - PRZYPOMINAJĄC, ŻE NIE MUSI PRZEDSTAWIAĆ ORGANOWI DOWODÓW DZIAŁAJĄCYCH NA JEGO NIEKORZYŚĆ - PODNIÓSŁ, ŻE NIE MUSI PRZECHOWYWAĆ DOKUMENTÓW DOTYCZĄCYCH LAT 2004-2007. PRZYPOMNIAŁ TEŻ, ŻE BYŁ OSOBIŚCIE W URZĘDZIE SKARBOWYM W MARCU I LIPCU 2013 R. W ODPOWIEDZI NA SKARGĘ I W PIŚMIE PROCESOWYM DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ WNIÓSŁ O ODDALENIE SKARGI. WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W GDAŃSKU ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE: SKARGA NIE JEST ZASADNA. W PRZEDMIOTOWEJ SPRAWIE SPÓR POMIĘDZY SKARŻĄCYM A ORGANEM PODATKOWYM DOTYCZY KWESTII NAŁOŻENIA PRZEZ ORGAN NA SKARŻĄCEGO KARY PORZĄDKOWEJ. ZGODNIE Z ART. 262 § 1 USTAWY Z DNIA 29 SIERPNIA 1997 R. ORDYNACJA PODATKOWA (DZ. U. Z 2005 R. NR 8, POZ. 60 ZE ZM.) ZW. DALEJ ORDYNACJA PODATKOWA STRONA, PEŁNOMOCNIK STRONY, ŚWIADEK LUB BIEGŁY, KTÓRZY MIMO PRAWIDŁOWEGO WEZWANIA ORGANU PODATKOWEGO NIE STAWILI SIĘ OSOBIŚCIE BEZ UZASADNIONEJ PRZYCZYNY, MIMO ŻE BYLI DO TEGO ZOBOWIĄZANI LUB BEZZASADNIE ODMÓWILI ZŁOŻENIA WYJAŚNIEŃ, ZEZNAŃ, WYDANIA OPINII, OKAZANIA PRZEDMIOTU OGLĘDZIN LUB UDZIAŁU W INNEJ CZYNNOŚCI LUB BEZ ZEZWOLENIA TEGO ORGANU OPUŚCILI MIEJSCE PRZEPROWADZENIA CZYNNOŚCI PRZED JEJ ZAKOŃCZENIEM, MOGĄ ZOSTAĆ UKARANI KARĄ PORZĄDKOWĄ DO 2.600 ZŁ. KARĘ PORZĄDKOWĄ NAKŁADA SIĘ W FORMIE POSTANOWIENIA, NA KTÓRE SŁUŻY ZAŻALENIE (ART. 262 § 2 ORDYNACJI PODATKOWEJ). PRZEPIS TEN KORESPONDUJE Z ART. 155 ORDYNACJI PODATKOWEJ, ZGODNIE Z KTÓRYM ORGAN PODATKOWY MOŻE WEZWAĆ STRONĘ LUB INNE OSOBY DO ZŁOŻENIA WYJAŚNIEŃ, ZEZNAŃ LUB DOKONANIA OKREŚLONEJ CZYNNOŚCI OSOBIŚCIE, PRZEZ PEŁNOMOCNIKA LUB NA PIŚMIE, JEŻELI JEST TO NIEZBĘDNE DLA WYJAŚNIENIA STANU FAKTYCZNEGO LUB ROZSTRZYGNIĘCIA SPRAWY. O SPOSOBIE WYKONANIA OBOWIĄZKU DECYDUJE KAŻDORAZOWO ORGAN PODATKOWY, CO POWINNO WYNIKAĆ Z TREŚCI WEZWANIA. ORDYNACJA PODATKOWA NIE OKREŚLA WPROST CHARAKTERU PRAWNEGO WEZWANIA. PRZYJMUJE SIĘ, ŻE JEST TO CZYNNOŚĆ PROCESOWA POMOCNICZA, CECHUJĄCA SIĘ WŁADCZOŚCIĄ ORAZ JEDNOSTRONNOŚCIĄ. NAKŁADA NA OSOBY, DO KTÓRYCH JEST KIEROWANE OKREŚLONE OBOWIĄZKI, KTÓRYCH NIEWYKONANIE JEST SANKCJONOWANE POPRZEZ KARY PORZĄDKOWE (ART. 262 ORDYNACJI PODATKOWEJ) ORAZ PRZYMUS ADMINISTRACYJNY W ICH EGZEKWOWANIU. WIĄŻE SIĘ ZATEM Z WŁADCZĄ INGERENCJĄ W PRAWA OSÓB WZYWANYCH. Zatem, podkreślić należy, że to nie podmiot wzywany (w tym przypadku skarżący) jest dysponentem tego środka prawnego lecz organ będący gospodarzem postępowania i jeśli ten uznał, że wezwanie takiej treści jest w sprawie niezbędne, Strona winna na nie odpowiedzieć zachowując się stosownie do formy zakreślonej przez organ. Ma to bowiem bezpośredni związek z obowiązkami, które ustawodawca nałożył na organ prowadzący postępowanie. Jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego jest wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej zasada prawdy obiektywnej czy wynikająca z art. 187 § 1 cytowanej wyżej ustawy zasada zupełności postępowania dowodowego. Nie budzi wątpliwości, iż nakładają one na organ podatkowy obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Dążąc do wyjaśnienia stanu faktycznego, organ podatkowy ma więc obowiązek ustalić fakty istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego, które mogą mieć w sprawie zastosowanie i rozważyć dowody, które pozwolą na ustalenie tych faktów, a następnie przeprowadzić te dowody z urzędu ewentualnie inne dowody, które zostaną zawnioskowane przez stronę. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest jednak pogląd, że nałożone na organy podatkowe przepisem art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązki nie oznaczają jednak, że ciężar dowodu czy dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego spoczywa wyłącznie na organie podatkowym, zaś na stronie nie ciążą żadne obowiązki zarówno o charakterze procesowym, jak i materialnoprawnym. Owszem, to organ podatkowy jako prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrać dowody i ustalić stan faktyczny, nie oznacza to jednak, że strona postępowania nie ma obowiązku (z własnej inicjatywy, a tym bardziej na żądanie organu) przekazania dowodu, informacji lub wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy, a będących w jej posiadaniu. To właśnie w możliwości wezwania strony czy innej osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokumentów na podstawie art. 155 Ordynacji realizowany jest przez organ podatkowy obowiązek podjęcia wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Niewątpliwie w sytuacji, gdy podatnik w ogóle nie stosuje się do wezwania organu, organ podatkowy ma prawo podjąć dopuszczalne prawem kroki zmierzające do uzyskania od podatnika wyjaśnień. Takim dopuszczalnym środkiem dyscyplinującym jest przewidziana w art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej kara porządkowa. Środek ten ma na celu zdyscyplinowanie uczestników postępowania i stosowany jest aby wyegzekwować zachowanie, do którego dany podmiot jest zobowiązany. W okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy, przesłanki nałożenia kary porządkowej zostały spełnione w odniesieniu do ukaranego karą porządkową. Z akt wynika bowiem, że wezwania kierowane były do strony postępowania, którą niewątpliwie był J. S. Wezwania z dnia 20 września 2012 r. oraz z dnia 8 listopada 2012 r. zostały odebrane osobiście przez adresata tych wezwań. Naczelnik Urzędu Skarbowego na wykonanie obowiązku wynikającego z tych wezwań wyznaczył stronie termin 30 dni. Wezwania, o których mowa wyżej zawierały sformułowane na końcu wezwań pouczenie o konsekwencjach niezastosowania się do tych wezwań. Wezwanie strony do określonego zachowania się w postępowaniu podatkowym było podyktowane koniecznością wyjaśnienia konkretnego stanu faktycznego. Wezwania, o których mowa wyżej były prawidłowe, co oznacza, że w sprawie spełniony został podstawowy wymóg uprawniający organ do zastosowania wobec strony postępowania kary porządkowej. Wyjaśnienia, do których złożenia zobligowany został J. S., jako osoba posiadająca wiedzę w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, jak i dokumenty źródłowe mające z tą działalnością niezbędne były dla dalszego ukierunkowania postępowania dowodowego, które to organowi pierwszej instancji zlecił organ odwoławczy. Dyrektor Izby Skarbowej uchylając w dniu 17 lipca 2012 r. decyzje określające J. S. zobowiązanie w podatku od towarów i usług. Organ pierwszej instancji bez udziału strony nie mógł doprowadzić do niezbędnego w sprawie ustalenia stanu faktycznego, co z kolei wiąże się z niemożnością zakończenia postępowania podatkowego. NALEŻY ZAUWAŻYĆ, IŻ W NINIEJSZYM PRZYPADKU PRZY USTALANIU WYSOKOŚCI KARY PORZĄDKOWEJ WZIĘTO POD UWAGĘ ZARÓWNO RODZAJ, JAK I STOPIEŃ ZAWINIENIA ORAZ EWENTUALNE SKUTKI JAKIE POCIĄGAŁO ZA SOBĄ UCHYBIENIE WEZWANIU. TYM SAMYM, W ŚWIETLE CAŁOKSZTAŁTU OKOLICZNOŚCI SPRAWY WYMIAR KARY NAŁOŻONEJ NA J. S. ZASADNIE UZNANY ZOSTAŁ ZA SPRAWIEDLIWY I UZASADNIONY. ODNOSZĄC SIĘ DO ZARZUTÓW SKARŻĄCEGO SĄD UZNAŁ, ŻE W ŚWIETLE ANALIZY AKT SPRAWY CHYBIONY JEST ZARZUT CO DO BRAKU PODSTAW DO DALSZEGO PROWADZENIA POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO NA PODSTAWIE WSKAZANYCH POWYŻEJ WYROKÓW SĄDU W SPRAWIE ZOBOWIĄZANIA SKARŻĄCEGO W PODATKU VAT, JAK TEŻ CO DO JEGO PRZEDAWNIENIA - W TEJ KWESTII PRZYSŁUGUJĄ SKARŻĄCEMU STOSOWNE ŚRODKI ZASKARŻENIA W SPRAWIE PODATKOWEJ. TAKŻE TWIERDZENIA SKARŻĄCEGO CO DO OBOWIĄZKU PRZECHOWYWANIA DOKUMENTÓW NIE MOGĄ DOPROWADZIĆ DO UWZGLĘDNIENIA SKARGI. PODOBNIE OPISYWANY PRZEZ SKARŻĄCEGO STAN ZDROWIA NIE MOŻE ZMIENIĆ OCENY LEGALNOŚCI ZASKARŻONEGO POSTANOWIENIA ALBOWIEM WEZWANIA NIE ZOBOWIĄZYWAŁY DO OSOBISTEGO STAWIENNICTWA W ORGANIE. WSKAZUJĄC NA POWYŻSZE SĄD UZNAŁ, ŻE BRAK JEST UZASADNIONYCH PODSTAW DO UWZGLĘDNIENIA SKARGI. W ZWIĄZKU Z TYM SKARGA PODLEGAŁA ODDALENIU (ART. 151 P.P.S.A.). W WYROKU SĄD ORZEKŁ TAKŻE O KOSZTACH PEŁNOMOCNIKA Z URZĘDU, ZASĄDZAJĄC JE W KWOCIE ZAWIERAJĄCEJ 23% PODATKU VAT (ART. 250 P.P.S.A.). DSZ