I SA/Gd 771/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2011r.na posiedzeniu niejawnym wniosku F. T.o przyznanie prawa pomocy w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 czerwca 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. postanawia: odmówić przyznania F.T. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Wnioskiem z dnia 3 grudnia 2010r. F. T. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wskazał, iż przepisy nakładają obowiązek podpisania skargi kasacyjnej przez zawodowych prawników. Zaś wobec konieczności zapłaty w 2009r. płatności w ZUS firma skarżącego posiada zadłużenie w bankach i u osób prywatnych. Skarżący wskazał, iż w chwili obecnej nie posiada majątku pozwalającego na zapłatę kosztów procesu i ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Skarżący wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną. Wskazał, iż żadnego majątku nie posiada. Podał, iż żona jest inwalidką I grupy i otrzymuje świadczenie w wysokości 1200 zł, zaś skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga dochód w wysokości 1000 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, iż spłaca raty do ZUS w kwocie po 2600 zł oraz bieżące składki, co miesięcznie wynosi 5.664,95 zł. Realizuje także zobowiązania kredytowe w wysokości po 2100 zł miesięcznie. Jego obecne zadłużenie kredytowe wynosi 46 000 zł. W związku z powziętymi wątpliwościami co do sytuacji finansowej skarżącego referendarz zobowiązał go do nadesłania szeregu dokumentów źródłowych: zeznania podatkowego skarżącego i jego żony złożonego za rok 2009, bądź też zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości wszystkich dochodów osiągniętych w roku 2009, wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, obrazujących historię (wpływy, wpłat, przelewy) i salda tych rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, przedłożenia dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami oraz wyciągów z rachunków prowadzonych dla potrzeb wykonywanej działalności gospodarczej sporządzonych za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonywanych na nich operacji, oświadczenia w przedmiocie miejsca zamieszkania skarżącego, do kogo należy nieruchomość, jakie są miesięczne koszty jej utrzymania wraz z kopiami rachunków potwierdzających tę wysokość (opłaty za czynsz, gaz, energię elektryczną, wodę, inne), dokumentów potwierdzającego wysokość otrzymywanej renty przez żonę; oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę i jego żonę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wnioskodawcy i wysokości miesięcznych spłat. Wykonując zobowiązanie skarżący przedstawił kserokopię zeznania podatkowego za 2009r. małżonki, z analizy którego wynika, iż osiągnęła ona przychód z tytułu świadczenia rentowego w wysokości 20 312,12 zł oraz 21 600 zł z tytułu działalności wykonywanej osobiście. Z zeznania podatkowego skarżącego wynika, iż w 2009r. osiągnął przychód z tytułu emerytury w wysokości 24 873,90 zł oraz z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 237 469,96 zł. Z przedłożonego zeznania podatkowego wynika, iż rozliczenia skarżącego z US dokonał doradca podatkowy. Z analizy wyciągu z rachunku bankowego W. T. wynika, iż osiąga ona dochód z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł, z tytułu umowy zlecenia w wysokości 989,06 zł oraz świadczenia ZUS w wysokości 1.696,03 zł miesięcznie. Miesięcznie dochód żony skarżącego stanowi kwotę 2.838,09 zł netto. Z analizy rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego wynika, iż w dniu 17 września 2010r. uzyskał w banku PKO Bank Polski kredyt w wysokości 32 tys. zł, z czego kwota 20.810 zł została przekazana na poczet rachunku obsługującego prowadzoną przez skarżącego działalność w formie [...] oraz kwota 10 tys. została przelana na konto K. T.-J. Skarżący otrzymuje emeryturę w kwocie 1.695,12 zł netto. Ponadto na rachunkach bankowych skarżącego i jego żony dokonywane są wpłaty gotówkowe i wypłaty gotówkowe, saldo obu rachunku na przestrzeni trzech przedstawionych miesięcy pozostaje ujemne. Przedstawiony wyciąg z rachunku prawdopodobnie prowadzonego dla działalności gospodarczej jest całkowicie nieczytelny, nie wiadomo z jakiego banku pochodzi, poza tym nie przedstawia okresu trzech miesięcy, jak było wskazane w wezwaniu. Z przedstawionej struktury przychodu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej wynika, iż we wrześniu 2010r. osiągnął dochód w wysokości 2945,04 zł, w październiku 2010r. 2057,70 zł, w listopadzie 2024, 47 zł. Skarżący nie złożył oświadczenia w przedmiocie miejsca zamieszkania ani do kogo należy nieruchomość. Przedstawił fakturę za gaz na kwotę 1253,97 zł za okres 21.01-24.05.2010r.; fakturę na energię elektryczną na kwotę 194,14 zł płatną do 25.10.2010r., kolejną na kwotę 222,80 zł płatną do 02.08.2010r. Skarżący oświadczył, iż wraz z żoną posiadają dwa samochody osobowe Fiat Albea rok prod. 2004 o wartości 12 tys. zł oraz VW rok. prod. 1995 o wartości 3,800 zł. Skarżący przedstawił harmonogram spłaty kredytu w LUKAS Bank na kwotę 924,24 zł miesięcznie w okresie od 13 września 2008 do 13 sierpnia 2011r. Skarżący posiada także umowę o kartę kredytową w PKO BP SA z limitem kredytowym w wysokości 4 tys. zł. Kredyt w wysokości 32 tys. zł udzielony przez PKO BP SA jest spłacany w 72 miesięcznych ratach po 586,88 zł. Skarżący posiada także zadłużenie wobec ZUS i na mocy umowy o rozłożeniu kwoty zadłużenia na raty zobowiązany jest w lutym 2011r. uiścić kwotę 2629 zł. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Rozpatrując złożony wniosek należy mieć na uwadze wskazany przez skarżącego jego zakres i jednocześnie podkreślić, że przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego uzależnione jest od wykazania, że wnioskujący nie będzie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" (patrz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. II OZ 322/08). Podobny pogląd został wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r. (sygn. I GZ 147/08), gdzie stwierdzono: "Ciężar dowodu, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy". Prezentowany w orzecznictwie pogląd co do ciężaru dowodu w kwestii przyznania pomocy prawnej jest także ugruntowany w doktrynie: "Zgodnie z art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia - gdy wykaże - wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania" (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009 r., s. 694 i n.). Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Wypada więc zaakcentować, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z referendarzem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez referendarza ocenę wniosku o prawo pomocy. Należy w tym miejscu podkreślić, że wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej powstały na gruncie zestawienia okoliczności, które skarżący deklaruje w niniejszym postępowaniu z dokumentacją źródłową nadesłaną przez niego w sprawie. Trzeba tutaj zaakcentować, że na etapie składania wniosku skarżący nie przedstawił, iż osiąga dochód z tytułu emerytury oraz iż jego żona osiąga dochód nie tylko ze świadczenia rentowego ( i to w wyższej wysokości niż deklarowana) a także z tytułu umowy zlecenia. Z pewnością są to także dochody regularne. Ponadto skarżący milczeniem pominął okoliczności miejsca zamieszkiwania i kwestii do kogo należy przedmiotowa nieruchomość. Nie zostały przedstawione żadne okoliczności które świadczyłyby o nadmiernych wydatkach obciążających skarżącego i jego żonę. Tymczasem dochód dwuosobowej rodziny wynosi – przy założeniu iż z prowadzonej działalności skarżący osiąga miesięcznie kwotę 2 tys. zł – 6533,21 zł miesięcznie. Nie można zatem przyjąć, że skarżący nie będzie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sadowych. W tym miejscu wyjaśnić należy wnioskodawcy, iż rozpoznając prawo pomocy brane są pod uwagę wyłącznie wydatki niezbędne dla utrzymania, do których nie można zaliczyć zobowiązań pieniężnych z tytułu zaciągniętych kredytów. Nie można przyjąć jakoby takie zobowiązania skarżącego miały charakter priorytetowy przed kosztami sądowymi, czy też wydatkami jakie ewentualnie będzie chciał przeznaczyć na zastępstwo procesowe. Jak to już prezentowano w orzecznictwie, strona która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. (v. postanowienie s. apel. z 9 lipca 1992 r., sygn. I ACz 393/92 publ. Wokanda 93 2/32). Wnioskodawca winien zatem, jeżeli dysponuje jakimikolwiek zasobami majątkowymi, partycypować w kosztach sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z wyłuszczonych wyżej względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.