I SA/Gd 774/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 września 2016 r. sprawy ze skargi B.O., P.O. i R.O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 10 maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 maja 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 oraz art. 236 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.), po rozpoznaniu zażalenia B. O., R. O. i P. O. na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 19 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania: W dniu 4 września 2015 r. Prezydent Miasta wydał wobec K. O. decyzję ustalającą podatek od nieruchomości za 2012 r. za nieruchomość położoną w G., przy ul. [...]. Powyższa decyzja została odebrana w dniu 22 września 2015 r. przez E. O., już po dacie zgonu K. O., który zmarł w dniu 15 września 2015 r. Organ uznał, że decyzja ustalająca podatek od nieruchomości na rok 2012 nie została skutecznie doręczona stronie i nie weszła do obrotu prawnego. Postanowieniem z 19 października 2015r. Prezydent Miasta działając na podstawie art. 201 § 1 pkt 1 oraz art. 216 O.p. w związku z postępowaniem podatkowym w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości na rok 2012 i w związku ze śmiercią strony postępowania K. O. zawiesił postępowanie do czasu ustalenia jego spadkobierców. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli pozostali współwłaściciele nieruchomości. Wskazali, że postępowanie powinno zostać umorzone, albowiem nie ma możliwości doręczenia decyzji ustalającej zobowiązanie za rok 2012 podatnikowi, który zmarł. Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło argumentów żalących się stwierdzając, że zgon K. O. niewątpliwie miał miejsce w czasie, kiedy toczyło się postępowanie podatkowe dotyczące podatku od nieruchomości za rok 2012. Nieruchomość była przedmiotem współwłasności, a podatnik zmarł między sporządzeniem decyzji a jej doręczeniem. W ocenie Kolegium postępowanie w przedmiocie zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2012 nie stało się bezprzedmiotowe z momentem śmierci jednego z jej współwłaścicieli, albowiem cały czas możliwe i dopuszczalne prawnie jest ustalenie wysokości zobowiązania względem innych osób. Prawo podatkowe przewiduje możliwość wydania decyzji ustalającej w terminie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 68 § 1 O.p ). Innymi słowy, jeżeli ma miejsce zgon strony i ma on miejsce w toku postępowania, organ podatkowy zawiesza postępowanie z mocy art. 201 § 1 pkt 1 O.p. Tylko w sytuacji, kiedy postępowanie byłoby bezprzedmiotowe, zawieszenie nie wchodzi w grę. Sytuacja taka nie ma jednak miejsca, albowiem konkretyzacji obowiązku podatkowego za rok 2012 nie sprzeciwiają się w sposób ewidentny względny prawne i faktyczne, które skutkowałyby przyjęciem bezprzedmiotowości postępowania. W związku z powyższym Kolegium uznało, że zawieszenie postępowania było prawidłowe, a jego umorzenie z uwagi na zgon jednego z podatników w przypadku współwłasności nieruchomości byłby przedwczesny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – B. O., R. O. oraz P. O. wnieśli o uchylenie powyższego postanowienia i ustalenie, że postępowanie powinno zostać umorzone z uwagi na jego bezprzedmiotowość, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie: - art. 201 § 1 pkt 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego; - art. 68 § 2 pkt 1 O.p. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy mógłby on mieć ewentualne zastosowanie względem podatku dotyczącego roku 2010 r. ( a nie roku 2012 (dwa lata po nabyciu nieruchomości); | - art. 120 i 121 § 1 O.p. poprzez ich niezastosowanie i podawanie w pismach dwóch konkurencyjnych podstaw prawnych (art. 68 § 2 pkt 1 O.p. i art. 68 § 2 pkt 2 O.p.), przez co strona nie wie co tak naprawdę jest podstawą działań organu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) - zwanej w dalszej części "P.p.s.a" - stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi. Posiadając tak określony zakres swojej kognicji Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co byłoby podstawą wyeliminowania go z obrotu prawnego. Jak wynika z akt postępowania Prezydent Miasta w dniu 4 września 2015r. wydał decyzję określającą K. O. wysokość podatku od nieruchomości położonej w G. przy ul. [...]. Powyższa decyzja nie weszła do obrotu prawnego, albowiem przed jej doręczeniem podatnik w dniu 15 września 2015r. zmarł. Kolejno, organ I instancji zawiesił postępowanie w sprawie do czasu ustalenia spadkobierców podatnika, które to postanowienie pozostawiono w aktach sprawy. W związku z informacją wynikającą z aktu dziedziczenia ( Rep. [...] ) z dnia 22 października 2015r. po K. O. spadek nabyli wprost: żona zmarłego B. O. oraz synowie R. i P. O. Z tego powodu organ doręczył spadkobiercom odpis postanowienia w trybie art. 201 § 2 i 2a O.p. Istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ I instancji zamiast zawieszenia postępowania powinien je umorzyć jako bezprzedmiotowe, skoro zdaniem skarżących podatek od nieruchomości można było ustalić poprzez doręczenie decyzji osobie, która w 2012r. była jeszcze właścicielem nieruchomości, i to nie później niż w ciągu trzech lat, zaś obecnie obie te przesłanki są niemożliwe do spełnienia. Wbrew stanowisku skarżących, śmierć strony w trakcie postępowania podatkowego zobowiązywała organ I instancji do zawieszenia postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 1 O.p. Przepis ten stanowi, że organ podatkowy zawiesza postępowanie w razie śmierci strony, jeżeli postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Nie pozostawia on organom podatkowym swobody wyboru co dalszego losu postępowania. Zawieszenie w razie śmierci strony następuje z urzędu i jest obligatoryjne. Jedyną okoliczność jaką ma w takiej sytuacji rozpatrzeć organ jest bezprzedmiotowość postępowania. Z bezprzedmiotowością postępowania w przypadku śmierci strony w toku postępowania podatkowego mamy do czynienia w szczególności, gdy sprawa dotyczy osobistych i niezbywalnych praw i obowiązków strony (podatnika), np. kwestii nadania numeru identyfikacji podatkowej. Niewątpliwie sprawa o ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości nie należy do tej kategorii spraw. Przypisanie obowiązku zapłaty należności decyzją ustalającą kwotę zobowiązania w podatku od nieruchomości nie jest prawem osobistym, lecz majątkowym, co oznacza, że śmierć osoby w trakcie postępowania podatkowego, rodzi określone obowiązki po stronie organu prowadzącego postępowanie. Należy mieć bowiem na uwadze, że zgodnie z art. 102 § 2 O.p. w razie śmierci strony w toku postępowania w sprawach dotyczących prawa lub obowiązków wymienionych w art. 97 w miejsce dotychczasowej strony wstępują jej spadkobiercy. Stosownie do treści art. 97 § 1 O.p. spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 2 , przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Wobec powyższego stwierdzić należy, że dopiero po ustaleniu spadkobierców w postępowaniu spadkowym, niniejsze postępowanie podatkowe winno być kontynuowane. Jak stanowi bowiem art. 205a § 1 pkt 1 O.p. organ podatkowy podejmuje postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności w razie śmierci strony - po zgłoszeniu się lub po ustaleniu spadkobierców zmarłego albo po ustanowieniu, w trybie określonym odrębnymi przepisami, kuratora spadku. Spadkobiercy winni zostać wtedy powiadomieni przez organ o stanie sprawy (art. 103 § 1 O.p.). W tych okolicznościach Sąd uznał, że organy wyraźnie wskazały, z jakiego powodu wynikała konieczność zawieszenia postępowania w sprawie oraz jakie okoliczności stoją na przeszkodzie jego umorzeniu jako bezprzedmiotowego. Jak wskazano powyżej granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Tymczasem skarżący w zarzutach skargi podnoszą okoliczności w istocie wykraczające poza zakres związania Sądu tymi granicami. Kwestie bowiem wynikające z przepisów art. 68 § 2 pkt. 1 i art. 68 § 2 pkt. 2 O.p. ( przedawnienie prawa do wydania decyzji podatkowej ) nie dotyczą i nie mogą dotyczyć okoliczności związanych z obligatoryjnym zawieszeniem postępowania z powodu śmierci strony postępowania podatkowego. Tym samym, Sąd nie podzielił zarzutów skargi odnośnie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 120 O.p. uznając, że w rozpoznawanej sprawie organy orzekały zgodnie z zasadą legalizmu i w sposób odpowiadający wymogom art. 121 § 1 O.p. Z tych też względów Sąd, nie znajdując podstaw do wzruszenia badanego postanowienia, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.