I SA/Gd 781/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Zuzanna Baca, po rozpoznaniu w dniu 8 października 2004 sprawy ze skargi W. P. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 30 marca 2001 Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności wspólnika za zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 2.729,50 (słownie: dwa tysiące siedemset dwadzieścia dziewięć 50/100 ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 2. zaskarżona decyzja nie może być wykonana. I S.A./Gd 781/01 UZASADNIENIE Urząd Skarbowy postanowieniem z dnia 20 października 2000 roku Nr [...]wszczął wobec W. P. postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej - wspólnika spółki cywilnej "A" – za zaległości podatkowe tej spółki w podatku VAT za grudzień 1994 roku i luty 1995 roku. Jak wynika z akt sprawy zaległości "A" s.c. powstały na skutek nie wywiązania się z obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług. Spółka nie wpłaciła podatku, wykazanego w deklaracjach VAT-7 za miesiące: grudzień 1994r. i luty 1995r. Po przeprowadzeniu postępowania Urząd Skarbowy w dniu 22 listopada 2000 roku wydał decyzję Nr [...] którą orzekł osobistą odpowiedzialność wspólnika W. P. za zobowiązania podatkowe spółki cywilnej "A" w kwocie 16 477,20 zł. Podstawą prawną podjętej przez organ pierwszej instancji decyzji był art. 40 ust. 1-3 i art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 roku o zobowiązaniach podatkowych (t.j. Dz.U. Nr 108, poz. 416 z 1993r. późn. zm.). W ocenie urzędu skarbowego nie przedstawiono argumentów, które dawałyby podstawę do odstąpienia od orzeczenia odpowiedzialności podatkowej ze względu na zasady współżycia społecznego lub inne ważne względy społeczno gospodarcze. Na decyzję organu pierwszej instancji pełnomocnik strony wniósł odwołanie z dnia 6 grudnia 2000 roku, w którym wniósł o uchylenie decyzji. Przedstawił w nim dwie grupy argumentów dotyczących: wysokości zobowiązania i odmowy odstąpienia od orzekania odpowiedzialności za zobowiązania spółki. W pierwszej podniósł, że urząd skarbowy wydał decyzje w sprawie wymiaru spółce cywilnej "A" podatku VAT za miesiące grudzień 1994r. oraz luty 1995r. łącznie na kwotę 6 822,48zł czyli w kwocie znacznie niższej niż w decyzji o orzeczeniu odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Ponadto zwrócił uwagę na dokonywane wpłaty oraz uzyskane egzekucyjnie środki, które zostały, zdaniem strony, nieprawidłowo zarachowane na koncie spółki. W drugiej grupie argumentów wskazano na błędną ocenę przesłanek wynikających z art. 40 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Izba Skarbowa po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 30 marca 2001 roku Nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano, że podniesione przez stronę argumenty dotyczą okresu od stycznia do listopada 1994 roku, które były przedmiotem odrębnych postępowań zakończonych wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Sąd uchylił decyzje wydane w stosunku do spółki "A" w przedmiocie podatku od towarów i usług za wyżej wymienione miesiące 1994 roku, co spowodowało, że urząd skarbowy przyjął za prawidłowe rozliczenie podatku zawarte w deklaracji VAT-7. Według organu podatkowego II instancji ewentualne błędy w zarachowaniu dokonywanych przez stronę wpłat mogą mieć wpływ na rozliczenia innych zobowiązań niż tych, które są objęte niniejszym postępowaniem. Izba Skarbowa wskazała, że bezspornym jest fakt istnienia zaległości w podatku VAT w kwotach wskazanych w deklaracjach. Stwierdzono, że w postępowaniu dotyczącym orzekania o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe osób trzecich nie rozstrzyga się już kwestii związanych z ustaleniem istnienia obowiązku podatkowego oraz wysokością zobowiązania podatkowego. Organ drugiej instancji nie podzielił także argumentów strony co do istnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność osoby trzeciej w trybie art. 40 ust 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Na powyższą decyzję pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę z dnia 2 maja 2001 roku wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił w niej brak ustosunkowania się przez Izbę Skarbową do argumentów przedstawionych w odwołaniu a dotyczących wysokości kwoty za którą ma odpowiadać strona. W szczególności wskazano ponownie na fakt rozbieżności pomiędzy kwotą wynikającą z decyzji dotyczącej wysokości zobowiązania spółki a kwotą wynikającą z decyzji o orzeczeniu odpowiedzialności za to zobowiązanie. Podniesiono także brak ustosunkowania się przez organ pierwszej instancji do znacznej części argumentów odnośnie odmowy odstąpienia od orzekania odpowiedzialności za zobowiązania spółki, ograniczając się jedynie do aktualnej sytuacji zarobkowej skarżącego. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi. Podtrzymała w niej swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153/02, poz. 1271 z późn. zm. )sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153/02, poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na jej uwzględnienie. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 roku o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. Z 1993 roku Nr 108, poz. 486 z późn. zm.), jeżeli z przepisów prawa wynika obowiązek wykonania zobowiązania podatkowego bez uprzedniego doręczenia decyzji, zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą zaistnienia okoliczności, z którymi przepisy prawa łączą powstanie takiego zobowiązania. W myśl ust. 3 tegoż artykułu w razie niewykonania przez podatnika zobowiązania podatkowego mimo zaistnienia okoliczności, o których mowa w ust. 2, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość tego zobowiązania. W rozpatrywanej sprawie w stosunku do osoby trzeciej prowadzono postępowanie w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zobowiązania spółki cywilnej w podatku VAT wynikające z deklaracji złożonych przez spółkę za grudzień 1994 roku oraz luty 1995 roku. Nie ulega zatem wątpliwości, że w przypadku braku wpłat zadeklarowanych przez spółkę, na organie podatkowym ciążył obowiązek wydania decyzji na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Jak wynika z akt sprawy, decyzje te zostały wydane w dniu 23 sierpnia 1995 roku. Decyzją nr [...]Urząd Skarbowy stwierdził niewykonanie zobowiązania w podatku VAT przez spółkę cywilną "A" za grudzień 1994 roku w kwocie 434,20zł, a decyzją nr [...]stwierdził niewykonanie zobowiązania podatkowego w tym podatku za luty 1995 rok w kwocie 6 338,28zł. Pomimo kwestionowania przez stronę i jej pełnomocnika wysokości należnego od spółki podatku VAT, organy podatkowe nie wyjaśniły dlaczego przyjęły kwoty zaległości z deklaracji a nie decyzji administracyjnych. Decyzje wydane w trybie art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych określały wysokość zobowiązania i stanowiły podstawę prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W stanie prawnym pod rządami ustawy o zobowiązaniach podatkowych stanowią one także jedyną podstawę do ewentualnego wszczęcia postępowania w zakresie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe. Z akt sprawy nie wynika aby decyzje te zostały uchylone, a jeśli stały się ostateczne, stanowią podstawę do określenia kwoty zobowiązania spółki. Sąd w pełni podziela pogląd zaprezentowany przez organy podatkowe, że w postępowaniu w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe nie rozstrzyga się kwestii związanych z wysokością czy istnieniem zobowiązania podatkowego. Należy przez to rozumieć, iż w tym postępowaniu nie prowadzi się już sporu merytorycznego odnoszącego się do kwoty zaległości podatkowej. W rozpatrywanej sprawie spór dotyczy jednak tego, co jest podstawą określenia zaległości spółki, za którą ma odpowiadać osoba trzecia. Z pewnością z uwagi na brzmienie art. 5 ustawy o zobowiązaniach podatkowych musi nią być decyzja organu podatkowego, nie może być nią natomiast deklaracja spółki cywilnej. Z akt sprawy wynika, że decyzje takie zostały wydane, określają one jednak inną kwotę zaległości (zobowiązania) niż wskazano to w decyzji o orzeczeniu o odpowiedzialności podatnika za zobowiązania spółki. Ze względu na uchylenie decyzji organu drugiej instancji i konieczności przeprowadzenia ponownego postępowania, nie ustosunkowano się do kwestii odstąpienia od orzekania o odpowiedzialności w trybie art. 40 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Organy podatkowe będą bowiem zobowiązane do ponownej analizy tego zagadnienia uwzględniając aktualny stan faktyczny strony skarżącej. Sąd, biorąc pod uwagę art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) nie będąc związany zarzutami skargi, zwraca także uwagę na inną okoliczność powodującą konieczność uchylenia decyzji. Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami za wszystkie zobowiązania spółki i wspólników związane z działalnością spółki. Solidarność wspólników dotyczy zatem płatności podatku już ustalonego prawomocnie, który może być egzekwowany od jednego lub wszystkich wspólników, bowiem każdy z nich odpowiada za zaległości całym swoim majątkiem. Dlatego postępowanie mające na celu ustalenie kwoty podatku należnego Skarbowi Państwa winno odbywać się z udziałem wszystkich wspólników spółki cywilnej (wyrok I S.A./Po 1369/97 z 25.08.1998r.). W rozpatrywanej sprawie postępowanie toczyło się natomiast w stosunku do jednego z dwóch wspólników co stanowiło naruszenie art. 47 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) uchylił zaskarżoną decyzję. Ponadto Sąd orzekł w trybie art. 152 ustawy o wykonalności decyzji, a o kosztach postępowania orzekł zgodnie z art. 200 w zw. z art.209 cytowanej ustawy.