I SA/Gd 784/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skarg "A", T. S. i D. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I kwartał 2011 r. oraz orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki postanawia: przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPPr w dniu 27 października 2017 r., skarżąca "A" zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. W myśl art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W świetle powołanych uregulowań można przyznać osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie całkowitym tylko w sytuacji, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, oraz gdy nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazać należy, iż wnioskodawczyni jest spółką cywilną, która w świetle przepisu art. 243 § 1 p.p.s.a. jest podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, który winien być oceniany w świetle przesłanek wskazanych w art. 246 § 2 p.p.s.a., dotyczących poza osobami prawnymi także innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej (postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2007 r., sygn. akt II FZ 282/07 i II FZ 309/07). Jednakże dla oceny zasadności przyznania prawa pomocy spółce cywilnej istotne jest także to, że jej wspólnicy – w myśl art. 864 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) – są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania spółki. W sytuacji zatem, gdy spółka cywilna nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki określoną w powołanym wyżej przepisie, należy przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy wziąć również pod uwagę sytuację majątkową samych wspólników. Nieuzasadnione byłoby przyjęcie, że przy przyznaniu prawa pomocy spółce cywilnej, sytuacja majątkowa wspólników nie ma znaczenia w przypadku wskazywania na brak po stronie tej spółki dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych, jeżeli nie ulega wątpliwości, że wspólnicy odpowiedzialni są za zobowiązania tej spółki. Stawiałoby to wspólników spółki cywilnej w postępowaniu w zakresie przyznania prawa pomocy w korzystniejszej sytuacji niż w innych postepowaniach. Z oświadczenia spółki o jej majątku i dochodach oraz oświadczenia wspólnika spółki cywilnej D. S. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), jak również przedłożonych dokumentów źródłowych (dodatkowego oświadczenia z dnia 26 stycznia 2018 r., odpisów zaświadczeń od pracodawcy z dnia 2 lutego 2018 r., decyzji z dnia 28 listopada 2016 r. w przedmiocie zadłużenia względem ZUS, postanowienia z dnia 13 października 2016 r. w przedmiocie zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowych) wynika, że prowadzona przez spółkę działalność jest zawieszona, skarżąca spółka nie posiada majątku, w tym środków pieniężnych w gotówce lub na rachunku bankowym ani środków trwałych, jej wspólnicy – małżonkowie D. S. i T. S. – pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, mając na utrzymaniu jedno małoletnie dziecko. Każdy ze wspólników spółki osiąga dochód z wynagrodzenia za pracę w aktualnej wysokości 1.530 zł netto. Powyższe dochody są jedynym źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny. Wspólnicy skarżącej spółki nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, ich majątek stanowi udział w użytkowaniu wieczystym nieruchomości rolnej. Małżonkowie posiadają zadłużenie względem ZUS w kwocie 177.908,64 zł (stan na dzień 28 listopada 2016 r.), zaległości podatkowe w kwocie 76.229,37 zł orzeczone zaskarżoną decyzją, a także inne długi, dochodzone w ramach licznych egzekucji komorniczych, w ramach których zajęto ich rachunki bankowe. Do ich stałych wydatków zaliczyć należy m.in. koszty utrzymania mieszkania i opłat za media w kwocie 900 zł, leczenia w kwocie 200 zł oraz wydatki związane z nauką dziecka w wysokości 60 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym ani z rzecznikiem patentowym. Biorąc pod uwagę ustalone okoliczności faktyczne, w szczególności zawieszenie przez spółkę prowadzonej działalności, a w konsekwencji nieuzyskiwanie przychodów, oraz brak majątku, jak również sytuację finansową jej wspólników, uznano, iż skarżąca spółka wykazała, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.