I SA/Gd 788/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 11 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 maja 2010 r., nr [..] w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe "A" Spółka z o. o. z siedzibą w G. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 1 marca 2011 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF T. G. zwrócił się do tutejszego Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (od wpisu sądowego). Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, pomiędzy małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, źródłem ich utrzymania są osiągane przez każdego z nich dochody ze stosunku pracy w łącznej wysokości 4 900 zł miesięcznie, przy czym wynagrodzenie wnioskodawcy wynosi 1 900 zł netto, żona wnioskodawcy posiada mieszkanie o powierzchni 50 m2 oraz niezabudowaną nieruchomość (wielkości nie podano), natomiast wnioskodawca posiada 1 408 udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości nominalnej 50 zł każdy (spółka nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej z uwagi na zaległości podatkowe), miesięczne wydatki związane z eksploatacją mieszkania wynoszą około 1 000 zł, nadto wnioskodawca spłaca kredyty i pożyczki hipoteczne udzielone mu przez banki w łącznej wysokości 890 000 zł. Pismem z dnia 6 lipca 2011 r. tutejszy Sąd zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów źródłowych: - odpisów zeznań podatkowych małżonków za rok 2010 (PIT – 28, PIT 36, PIT – 36L, PIT – 37, PIT – 38), bądź też w przypadku ich nie składania za 2010 r. stosowanych zaświadczeń w tym przedmiocie, - wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (wpływy, wpłaty, przelewy); w przypadku ich nieposiadania – oświadczenia złożonego przez każdego z małżonków w tym przedmiocie, - zaświadczenia od pracodawców wnioskodawcy i jego małżonki o wysokości ich średniego wynagrodzenia w kwocie brutto i netto za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z informacją, czy są z tych wynagrodzeń dokonywane potrącenia egzekucyjnej, a jeśli tak, to w jakiej wysokości, - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi kosztami utrzymania z okresu ostatnich trzech miesięcy (opłaty związane z eksploatacją mieszkania, za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, inne), - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), - dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów (pożyczek) bankowych oraz wysokość dokonywanych miesięcznych ich spłat. Jednocześnie poinformowano skarżącego, że skarżący nie jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. Wyjaśniono także, iż niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Z wymaganych dokumentów źródłowych skarżący przedłożył jedynie odpis złożonego przez niego zeznania podatkowego za 2010 r. oraz dowód obrazujący wysokość miesięcznych kosztów utrzymania mieszkania (opłat za energię elektryczną, gaz, usługi telekomunikacyjne i zaliczki wnoszone do wspólnoty mieszkaniowej na pokrycie kosztów zarządu i świadczeń indywidualnych. Wnioskodawca pomimo wyraźnego wezwania uchylił się od przedłożenia jakichkolwiek dokumentów obrazujących sytuację finansową jego małżonki, jak również nie przedłożył wszystkich dokumentów odnoszących się bezpośrednio do jego sytuacji, w szczególności wyciągów z prowadzonych dla niego rachunków bankowych albo oświadczenia o ich nieposiadaniu oraz zaświadczenia od pracodawcy o wysokości wynagrodzenia. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 788/10 Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, które wobec wniesienia sprzeciwu utraciło moc. W uzasadnieniu złożonego sprzeciwu T. G. wyjaśnił, że nie uchylał się od przedłożenia odpowiednich dokumentów obrazujących jego sytuację finansową, gdyż przedłożył zeznanie podatkowe za 2010 r. oraz dowody obrazujące wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (opłat za energię elektryczną, gaz, usługi telekomunikacyjne, zaliczki wnoszone do wspólnoty mieszkaniowej na pokrycie kosztów zarządu i świadczeń indywidualnych. Dodał, że złożone dokumenty obrazują jego sytuację w sposób wystarczający. Wyjaśnił, że nie mógł doręczyć reszty dokumentów z uwagi na krótki okres wskazany przez Sąd. Podał końcowo, że wobec trudnej sytuacji materialnej nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej jako P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek T. G. o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą skarżącego, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Odnosząc powyższe rozważania teoretyczne do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności Sąd pragnie wskazać, iż skarżący nie dokonał wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu postępowanie skarżącego, polegające na podawaniu nierzetelnych i nieprawdziwych informacji na temat swojej rzeczywistej sytuacji finansowej oraz uchyleniu się od przedłożenia części dokumentów skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Co więcej, skarżący nie skorzystał z możliwości uzupełniania brakującej części dokumentów, na podstawie których Sąd mógłby dogłębnie rozpatrzyć jego możliwości płatnicze, ograniczając się do powtórzenie w sprzeciwie z dnia 14 września 2011 r. swojej wcześniejszej argumentacji odnośnie trudnej sytuacji majątkowej bez poparcia twierdzeń innymi dowodami. Ze złożonego natomiast zeznania podatkowego za 2010 r. wynika, że wnioskodawca osiąga znaczne dochody w kwocie 157.532,57 zł z czego same należności ze stosunku pracy stanowiły kwotę 149.731,63 zł, co z pewnością umożliwia mu uiszczenie wpisu. Okoliczność tę potwierdza fakt uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł oraz fakt, iż poprzedni wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie został uwzględniony w wyniku czego wnioskodawca uiścił wpis od skargi w kwocie 500 zł. W związku z powyższym uznano, że T. G. nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, jako że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, przewidzianą dla osób, które są ubogie, w szczególności – na skutek wydarzeń losowych – pozbawione majątku i dochodów. Przedłożone dokumenty wskazują zaś, że wnioskodawca, posiadając stałe miesięczne dochody oraz inny majątek nie należy do takiej grupy osób. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.