I SA/Gd 788/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędzia WSA Marek Kraus, , , po rozpoznaniu w Wydziale w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi B.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 maja 2022 r. nr 2201-IEW.4268.10.2022/BK w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych oddala skargę Pismem z 24 maja 2021 r. B. W. zwróciła się do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku m.in. o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Uzasadniając powyższe skarżąca powołała się na okoliczność śmierci męża i pogorszenie sytuacji materialnej oraz na to, że jest w wieku emerytalnym, nie posiada majątku oraz że mieszka w użyczonym przez rodzinę lokalu wraz z teściową i bezrobotnym synem, który nie ma źródeł utrzymania, cierpi na schorzenia psychiczne i wymaga opieki. Do ww. wniosku skarżąca dołączyła m.in. oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym. Dnia 10 września 2021 r. postanowieniem nr 100300/71/2021-RED-7155, znak sprawy 100300/71 /73284/2021 Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku odmówił B. W. wnioskowanego umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 301,86 zł. Strona złożyła zażalenie na ww. postanowienie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, który postanowieniem z 5 listopada 2021 r. nr 2201-IEW.4268.5.2021/BK uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku w dniu 18 lutego 2022 r. wydał postanowienie (znak pisma 100300/71/2022-RED-1372, znak sprawy 100300/71/137108/2021), w którym odmówił skarżącej ulgi w spłacie. Dnia 27 maja 2022 r. - po rozpatrzeniu zażalenia strony Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wydał postanowienie nr 2201-IEW.4268.10.2022/BK utrzymujące w mocy ww. postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia przedmiotowych kosztów postępowania egzekucyjnego stwierdzono, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku działając jako organ egzekucyjny słusznie doszedł do wniosku, że nie zostały spełnione przesłanki ich umorzenia. Stan faktyczny w przedmiotowej przedstawiał się następująco: • do 14 stycznia 2021r. skarżąca podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom jako wspólnik spółki. W związku z nieopłacaniem składek na ubezpieczenie zdrowotne na koncie powstały zaległości, w związku z egzekucją których powstały przedmiotowe koszty egzekucyjne, • strona pobiera emeryturę z MSWiA w kwocie 3.685,83 zł netto miesięcznie, • gospodarstwo domowe prowadzi z synem, który dysponuje własnym dochodem w kwocie 220,00 zł oraz z teściową, która uzyskuje dochód w kwocie 2.307,51 zł. Zatem łączny dochód trzyosobowego gospodarstwa domowego stanowi kwota 6.213,34 zł netto miesięcznie. Natomiast stałe wydatki miesięczne związane z utrzymaniem ww. gospodarstwa domowego oraz innymi kosztami skarżąca określiła na łączną kwotę 3.480,00 zł, w tym: • 740,00 zł z tytułu miesięcznych opłat (czynsz bez opłat eksploatacyjnych), • 300,00 zł z tytułu opłat eksploatacyjnych, • 200,00 zł z tytułu kosztów związanych z leczeniem, • 700,00 zł "inne" wydatki, • 1.040,00 z tytułu spłaty kredytów w ratach, • 500,00 zł spłata w ratach zaległych składek w ZUS. Biorąc powyższe pod uwagę organ uznał, że nie sposób przyjąć że nie istnieją realne możliwości uregulowania przedmiotowych kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości 301,86 zł. Dochody gospodarstwa domowego wystarczają bowiem nie tylko na uregulowanie ww. kosztów egzekucyjnych, na pokrycie stałych wydatków na utrzymanie i spłatę w ratach posiadanych zadłużeń, ale także na pokrycie wydatków, na których ponoszenie nie wskazywała w tym postępowaniu, tj. np. na zakup żywności, środków czystości, odzieży i.t.p.. Zatem istnieją realne możliwości uregulowania przedmiotowych kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości 301,86 zł, a ich zapłata nie zachwieje podstawami egzystencji. W tej sytuacji umorzenie tych kosztów byłoby przedwczesne i sprzeczne z interesem publicznym. Jednocześnie wskazano, że w prowadzonym postępowaniu strona nie powołała się i nie wykazała ponoszenia nadzwyczajnych wydatków obciążających budżet domowy. Za takie nie można bowiem uznać wymienionych w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z 24 maja 2021 r. miesięcznych wydatków związanych z opłatami za czynsz (740,00 zł), opłaty eksploatacyjne (300,00 zł), leczenie (200,00 zł) i "inne"(700,00 zł), tj. w łącznej wysokości 1.940,00 zł. Są to bowiem zwykłe koszty związane z utrzymaniem. Również powoływanie się w tym postępowaniu na okoliczność spłaty kredytów w ratach po 1.040,00 zł miesięcznie nie jest - w ocenie organu - tożsame z udowodnieniem zaistnienia w niniejszej sprawie okoliczności ważnego interesu zobowiązanego w rozumieniu ww. ustawy. Podejmując dobrowolnie decyzję o zaciągnięciu ww. kredytów, skarżąca winna liczyć się z koniecznością ich spłaty. Ponadto pozostające do strony dyspozycji stałe środki umożliwiają spłatę ww. zobowiązań, czego strona nie kwestionuje. Także złożenie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o rozłożenie na raty zapłaty należności z tytułu zaległych składek "po 500,00 zł miesięcznie" i uwzględnienie ww. wniosku przez organ, wskazuje na realne możliwości płatnicze i uzasadnia stanowisko o odmowie wnioskowanego umorzenia przedmiotowych kosztów. Wnioskowane umorzenie jest bowiem zastrzeżone do sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu np. na znikome źródło dochodów na utrzymanie, nie jest możliwa zapłata przez osobę zobowiązaną zaległego zobowiązania. Taka sytuacja nie zachodzi w przedmiotowej sprawie. Wskazywane problemy ze zdrowiem również nie stanowią wystarczającej przesłanki do umorzenie przedmiotowych kosztów. Z argumentów i dokumentacji medycznej wynika, że od 2002 r. strona leczy się psychiatrycznie (epizod depresji łagodny) oraz że w gospodarstwie domowym są ponoszone wydatki na leczenie w wysokości 200,00 zł miesięcznie. Przedstawione okoliczności nie mogą zostać uznane za wystarczające do udzielenia najdalej idącej ulgi jaką jest wnioskowane umorzenie. Fakt występowania problemów zdrowotnych nie stanowi bowiem sam w sobie przesłanki umorzenia przedmiotowych kosztów egzekucyjnych, szczególnie w sytuacji, gdy skarżąca - jako zobowiązana dysponuje dostatecznym stałym miesięcznym dochodem, który zabezpiecza potrzebę leczenia. Bez wpływu na sposób rozstrzygnięcia pozostaje także okoliczność śmierci męża. Jakkolwiek bowiem ww. sytuacja stanowi nadzwyczajny przypadek losowy i ma wpływ na sytuację osobistą i materialną, to jednak nie może przemawiać za przyjęciem, że w obecnym stanie faktycznym wyegzekwowanie przedmiotowych kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 301,86 zł skutkowałoby wyraźne dostrzegalnymi, negatywnymi konsekwencjami dla niej i jej rodziny. Uznano też, że wbrew subiektywnej ocenie, konieczność sprawowania opieki nad 85 letnią - teściową, nie stanowi okoliczności nadzwyczajnej. Opieka nad członkami rodziny - chociaż bardzo pożądana ze względów społecznych - nie jest szczególną okolicznością uzasadniającą wnioskowane umorzenie w drodze wyjątku. Ta sytuacja rodzinna nie potwierdza bowiem, że skarżąca nie jest w stanie uregulowań przedmiotowych kosztów egzekucyjnych w wysokości 301,86 zł. Na taką samą ocenę zasługuje wskazywana okoliczność sprawowania opieki nad synem, który uległ w 2013 r. wypadkowi. Z przedstawionego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 11 grudnia 2019 r. wynika bowiem, że Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności istniejący stan zdrowia syna zaliczył (z tytułu upośledzenia narządu ruchu) do stopnia niepełnosprawności umiarkowanego. Z ww. orzeczenia wynika także m.in., że syn (37 lat) nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby oraz że może podejmować zatrudnienie w warunkach pracy chronionej. Jednocześnie w Krajowym Rejestrze Sądowym widnieje zapis, że wspólnikiem C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka komandytowa jest również syn skarżącej. W kontekście powyższego w pełni uprawnione jest stwierdzenie, że stan zdrowia syna nie uniemożliwia mu podjęcia zatrudnienia, czy prowadzenia działalności, a w konsekwencji uzyskiwania dodatkowych środków finansowych. Tym samym organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki umorzenia przedmiotowych kosztów egzekucyjnych, tj. ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. W skardze do WSA strona wydanemu w dniu 27 maja 2022 r.rozstrzygnięciu zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze wniesiono: 1) o zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i umorzenie należności z tytułu zaległych opłat egzekucyjnych; 2) o zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zwrotu niesłusznie pobranych opłat egzekucyjnych na konto bankowe skarżącej. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 64e § 1, § 2, § 4 pkt 2 u.p.e.a.: § 1. Organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. § 2. Koszty egzekucyjne mogą być umorzone na wniosek zobowiązanego jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. § 4 pkt 2. Organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela prowadzących działalność gospodarczą, może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne, jeżeli umorzenie stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis. Mając na uwadze wskazane przepisy prawa Sąd wskazuje, że w niniejszym postępowaniu o umorzenie kosztów egzekucyjnych nie mogą odnieść wskazanego w skardze skutku zarzuty dotyczące zasadności pobrania opłat egzekucyjnych. Należy bowiem mieć na uwadze, że postępowanie wszczęte na wniosek skarżącej o umorzenie kosztów egzekucyjnych nie jest płaszczyzną do kontroli postępowania egzekucyjnego i oceny zasadności pobierania przez organ egzekucyjny opłat za czynności w egzekucji należności pieniężnych. Odnosząc się natomiast do sprawy i oceny zasadności odmowy umorzenia przedmiotowych kosztów postępowania egzekucyjnego należy, że organ podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie ustalił, że: • łączny dochód trzyosobowego gospodarstwa domowego skarżącej stanowi kwota 6.213,34 zł netto miesięcznie, • stałe wydatki miesięczne związane z utrzymaniem ww. gospodarstwa domowego oraz innymi kosztami skarżąca określiła na łączną kwotę 3.480,00 zł. Zatem uzasadniony jest pogląd, że istnieją realne możliwości uregulowania przez skarżącą przedmiotowych kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości 301,86 zł. Dochody gospodarstwa domowego wystarczają bowiem nie tylko na uregulowanie ww. kosztów egzekucyjnych, na pokrycie stałych wydatków na utrzymanie i spłatę w ratach posiadanych zadłużeń, ale także na pokrycie wydatków, na których ponoszenie nie wskazywała w tym postępowaniu. Sąd w tej sytuacji stwierdza, że zapłata kosztów nie zachwieje podstawami egzystencji skarżącej i jej rodziny. W tej sytuacji umorzenie tych kosztów byłoby przedwczesne i sprzeczne z interesem publicznym. Jednocześnie istotne jest to, na co zwrócono uwagę w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że w prowadzonym postępowaniu skarżąca nie powołała się i nie wykazała ponoszenia nadzwyczajnych wydatków obciążających budżet domowy. Co do decyzji o zaciągnięciu kredytów, to potrzeba ich spłaty nie może wyprzedzać zapłaty kosztów egzekucyjnych. Wskazywane przez skarżącą problemy ze zdrowiem również nie stanowią wystarczającej przesłanki do umorzenia przedmiotowych kosztów. Z argumentów i dokumentacji medycznej skarżącej wynika, że od 2002r. leczy się psychiatrycznie (epizod depresji łagodny) oraz że w jej gospodarstwie domowym są ponoszone wydatki na leczenie w wysokości 200,00 zł miesięcznie. Fakt występowania problemów zdrowotnych nie stanowi sam w sobie przesłanki umorzenia przedmiotowych kosztów egzekucyjnych, szczególnie w sytuacji, gdy skarżąca dysponuje dostatecznym stałym miesięcznym dochodem, który zabezpiecza potrzebę jej leczenia. Także konieczność sprawowania opieki nad 85 letnią teściową, nie stanowi okoliczności nadzwyczajnej przesądzającej, że nie jest w stanie uregulowań przedmiotowych kosztów egzekucyjnych w wysokości 301,86 zł. Na taką samą ocenę zasługuje wskazywana przez skarżącą okoliczność sprawowania opieki nad synem, który uległ w 2013 r. wypadkowi. Z akt sprawy wynika bowiem, że stan zdrowia syna skarżącej (37 lat) nie uniemożliwia mu podjęcia zatrudnienia, czy prowadzenia działalności, a w konsekwencji uzyskiwania dodatkowych środków finansowych. Tym samym w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki umorzenia przedmiotowych kosztów egzekucyjnych, tj. ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. Powyższe sprawia, że argumentacja skargi nie doprowadziła do skutecznego wzruszenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. W tej sytuacji skargę oddalono (art. 151 p.p.s.a.).