I SA/Gd 796/16
WyrokWSA w Gdańsku2016-11-15
Skład orzekający: Alicja Stępień, Janina Guść, Marek Kraus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił powierzchnię kwalifikującą się do przyznania jednolitej płatności obszarowej, uwzględniając wyniki kontroli terenowej i zastosowane kody błędów, a także czy prawidłowo zastosował przepisy dotyczące pomniejszenia płatności oraz zwrotu dyscypliny finansowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły powierzchnię kwalifikującą się do przyznania jednolitej płatności obszarowej, opierając się na wynikach kontroli terenowej i zastosowanych przepisach dotyczących pomniejszeń. Raport z kontroli, jako dokument urzędowy, stanowił dowód, a zarzuty skarżącej dotyczące jego nierzetelności nie zostały udowodnione. Zastosowane procedury pomniejszenia płatności i zwrotu dyscypliny finansowej były zgodne z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i krajowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B. Sz. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przyznał skarżącej płatność po pomniejszeniu jej kwoty ze względu na stwierdzone nieprawidłowości w zakresie powierzchni działek rolnych oraz zastosowanie współczynnika korygującego i zwrotu dyscypliny finansowej. Skarżąca kwestionowała prawidłowość ustaleń organów, w szczególności dotyczące pomiarów powierzchni i zastosowanych przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 listopada 2016 r. sprawy ze skargi B. Sz. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 29 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. oddala skargę.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 29 kwietnia 2016 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 23) w zw. z art.10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 208 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania B.S. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 4 listopada 2015 r., w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przyznał B.S. jednolitą płatność obszarową w wysokości 8.541,50 zł, w tym środki unijne 8.541,50 zł, środki krajowe 0,00 zł, pomniejszonej o kwotę 585,42 zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowanie współczynnika korygującego oraz przyznał kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej, w wysokości 0,52 zł, w tym środki unijne 0,52 zł, środki krajowe 0,00 zł.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że B.S., działając jako rolnik, wystąpiła w dniu 12 maja 2014 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na rok 2014 do działek rolnych o łącznej powierzchni 10,34 ha. Do wniosku strona załączyła materiał graficzny, na którym zaznaczyła położenie działek rolnych zadeklarowanych we wniosku.
Dnia 28 sierpnia 2014 r. w gospodarstwie rolnym B.S. została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, wykonana przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego, której wyniki zawarto w raporcie Nr [...]. W wyniku przeprowadzonych czynności ustalono, iż powierzchnia stwierdzona działek rolnych A, B, C, D, E, EFG, H, IJ, K oraz Ł wyniosła odpowiednio 0,85 ha, 0,29 ha, 0,33 ha, 1,02 ha, 1,15 ha, 3,92 ha, 0,34 ha, 1,26 ha, 0,62 ha oraz 0,51 ha. W przypadku działek rolnych C, EFG, K, Ł powierzchnia stwierdzona była równa deklarowanej. Do działek rolnych A, D, E zastosowano kod DR13 - do działki rolnej B zastosowano kody: DR37, DR53, do działki rolnej EFG zastosowano kody: DR22, DR52, DR53, do działki rolnej H zastosowano kod DR 13+, natomiast do działki rolnej U zastosowano kody DR52, DR53.
Oznaczenia powyższych kodów przedstawiają się następująco:
• DR13-: zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej,
• DR13+: zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej,
• DR22: Działka rolna jest niespójna (błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych podstawowych/podrzędnych, nie sąsiadujących ze sobą, jako jedną działkę rolną),
• DR37: identyfikację granic działki rolnej przeprowadzono na podstawie danych GIS,
• DR52: stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania,
• DR53: stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania,
Kopia raportu została przekazana rolnikowi listem poleconym dnia 9 lutego 2015 r., natomiast oryginał raportu wpłynął do Biura Powiatowego dnia 13 lutego 2015 r.
Pismem z dnia 17 lutego 2015 r. B.S. wniosła zastrzeżenia do protokołu.
W odpowiedzi na pismo strony Kierownik Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR poinformował, iż ponownie przeanalizowano dokumentację z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie strony. W wyniku ponownej analizy dokumentacji pokontrolnej, w tym dokumentacji fotograficznej ustalono, iż kontrola została przeprowadzona prawidłowo. Nawiązując do prośby o przesłanie kompletnej dokumentacji, poinformowano, iż cała dokumentacja pokontrolna sprawy, w tym szkice oraz zdjęcia znajdują się do wglądu w Biurze Powiatowym ARiMR. Raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...] przesłany do strony był kompletny i został sporządzony w oparciu o obowiązującą Książkę Procedur oraz wytyczne zawarte w Instrukcji realizacji kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Wzór graficzny wersji papierowej raportu z czynności kontrolnych został zatwierdzony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi i zawiera wszystkie wymagane nagłówki kolumn natomiast opis znaczenia kodów pokontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni znajduje się w części końcowej raportu i stanowi integralną jego część. Wszystkie kontrole na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzane są w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności składanych zgodnie z zapisami art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. 2012 r., poz. 1164), art. 5, ust. 1, pkt 12 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173).
Odnosząc się do zarzutu, iż "materiał graficzny, ekrany urządzeń i mapy będące w posiadaniu przedstawicieli ARiMR były niewyraźne, niedokładne, nie szczegółowe" poinformowano, iż pracownicy Biura Kontroli na Miejscu dysponują nowoczesnym sprzętem geodezyjnym dopuszczonym pod względem prawnym przez Komisję Europejską. Wybór sprzętu pomiarowego, odbiorników GPS odbywa się z uwzględnieniem uwarunkowań występujących w terenie co do kształtu i wielkości mierzonej działki. Stosowany przez Inspektorów Terenowych sprzęt pomiarowy umożliwia realizację geodezyjnych pomiarów terenowych z wysoką dokładnością. Dokonane pomiary nakładane są na aktualne ortofotomapy cyfrowe opracowane na podstawie zobrazowań satelitarnych.
Ponadto poinformowano, iż wspomniane przez skarżącą obszary Natura 2000, to obszary objęte ochroną przyrody i wchodzą w skład płatności rolnośrodowiskowych. Inspektorzy Terenowi ARiMR pomierzyli w gospodarstwie strony wszystkie tereny użytkowane rolniczo zlokalizowane na działkach ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku obszarowym o przyznanie płatności na rok 2014. Pozostałe tereny w myśl przepisów regulujących przyznawanie płatności bezpośrednich, tj. ustawą z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie kwalifikują się jako tereny wchodzące w skład płatności bezpośrednich.
W myśl powyższego Biuro Kontroli na Miejscu podtrzymało pierwotne stanowisko co do faktu, iż kontrola na miejscu wykonana w gospodarstwie strony została przeprowadzona prawidłowo.
Wskazano, że decyzją z dnia 27 lutego 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał B.S. jednolitą płatność obszarową na rok 2014 w wysokości 8.379,69 zł, po pomniejszeniu ze względu na wykryte nieprawidłowości oraz zastosowanie współczynnika korygującego, do powierzchni 9,96 ha oraz kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 0,52 zł.
W uzasadnieniu powyższej decyzji, organ pierwszej instancji wskazał, iż powierzchnia działek rolnych zadeklarowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 10,34 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona - 9,96 ha.
Organ wskazał, iż początkowa kwota jednolitej płatności obszarowej wynosiła 9.072,27 zł. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła 3,8153%. Zgodnie z art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, jeśli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana została pomniejszona o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę. W związku z powyższym początkowa kwota jednolitej płatności obszarowej została pomniejszona o kwotę w wysokości 692,26 zł.
Ponadto początkowa kwota jednolitej płatności obszarowej została pomniejszona ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego. W związku z art. 11 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014, w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego (jednolita płatność obszarowa, płatność do krów i owiec, specjalna płatność obszarowa do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych uprawianych w plonie głównym, płatność do tytoniu, płatność cukrowa, płatność do pomidorów oraz oddzielna płatność z tytułu owoców miękkich) w danym roku jest wyższa od równowartości 2 000,00 euro, przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21 grudnia 2006 r., str. 52, z późn. zm.), kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2 000,00 euro zmniejsza się w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 1,30221400%. Zgodnie z art. 79 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 współczynnik korygujący stosuje się do sumy płatności bezpośrednich przysługujących rolnikowi w danym roku po uwzględnieniu zmniejszeń płatności, o których mowa w art. 78 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, czyli po uwzględnieniu zmniejszeń z tytułu przedeklarowania powierzchni, złożenia wniosku lub zmiany do wniosku po terminie oraz zmniejszenia z tytułu niezgłoszenia wszystkich gruntów rolnych będących w posiadaniu rolnika na dzień 31 maja roku składania wniosku. Zgodnie z § 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 marca 2014 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2014 r., poz. 302 z późn. zm.), w przypadku stosowania współczynnika korygującego, każda płatność bezpośrednia (finansowana z budżetu wspólnotowego) jest zmniejszana proporcjonalnie do udziału tej płatności w całkowitej kwocie wszystkich płatności bezpośrednich. Mając na uwadze, że łączna kwota przyznanych stronie płatności bezpośrednich po zastosowaniu ewentualnych obniżek z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości wyniosła 8.380,01 zł, co przy kursie wymiany euro 4,1776 zł stanowiło kwotę 2005,94 euro, należało do kwoty stanowiącej nadwyżkę w wysokości 5,94 euro zastosować współczynnik korygujący w wysokości 1,30221400%. Całkowita kwota pomniejszenia wynikająca z zastosowania współczynnika korygującego wynosi 0,08 euro, z czego proporcjonalna kwota pomniejszenia przypadająca dla jednolitej płatności obszarowej wynosi 0,32 zł, co stanowi 0,08 euro.
Ponadto, w uzasadnieniu organ pierwszej instancji zaznaczył, iż Pani B.S. podlegała zwrotowi dyscypliny finansowej. Zgodnie z art. 26 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE z 20 grudnia 2013 r., L. 347 str. 549) w drodze odstępstwa od art. 169 ust. 3 rozporządzenia (UE Euratom) Nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) Nr 1605/2002 (Dz. U. L 298 z 26.10.2012 r., s. 1), państwa członkowskie zwracają środki przeniesione zgodnie z art. 169 ust. 3 rozporządzenia (UE Euratom) Nr 966/2012 odbiorcom końcowym, w odniesieniu do których w roku budżetowym, na który przeniesiono środki, zastosowano współczynnik korygujący. Zgodnie z postanowieniami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 oraz rozporządzenia (UE Euratom) nr 966/2012, zwrot powinien spełniać kryteria równego traktowania i być proporcjonalny do korekty dyscypliny finansowej.
Mając na uwadze, że w dniu 12 maja 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR strona złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2014 oraz kwoty przyznanych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego objęte zostały zmniejszeniem z tytułu dyscypliny finansowej zgodnie z art. 11 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym, do tego rozporządzenia, w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014, strona podlega zwrotowi dyscypliny finansowej za rok obrotowy 2014 na mocy art. 26 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 oraz § 14g rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 22, poz. 121, z późn. zm.).
Uwzględniając powyższe oraz mając na uwadze wyliczony na podstawie § 14g ust 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 22, poz. 121, z późn. zm.) wskaźnik zwrotu, stronie została przyznana płatność z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 0,52 zł.
Od powyższej decyzji M.S., będący pełnomocnikiem B.S., złożył odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR.
Decyzją z dnia 26 czerwca 2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił skarżona decyzję z dnia 27 lutego 2015 r., wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR winien przeprowadzić postępowanie w zakresie przyznania płatności do zgłoszonych przez stronę we wniosku z dnia 12 maja 2014 r. działek rolnych, uwzględniając wyniki ponownej weryfikacji powierzchni ewidencyjno - gospodarczej wykonanej przez organ wyższego stopnia, wyjaśnić kwestię niespójności działki rolnej EFG, a następnie wydać decyzję w sprawie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w tym także przez organ odwoławczy, oraz obowiązujące przepisy prawa.
Decyzję doręczono w dniu 2 lipca 2015 r..
W dniu 4 listopada 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 przyznając B.S. płatności na rok 2014 w wysokości 7.915,46 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1.001,96 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.
W uzasadnieniu powyższej decyzji, organ pierwszej instancji wskazał, iż powierzchnia działek rolnych zadeklarowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 10,34 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona 9,79 ha. Początkowa kwota jednolitej płatności obszarowej wynosiła 8.917,42 zł.
Organ wskazał, iż w/w kwota została pomniejszona ze względu na stwierdzone różnice pomiędzy powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności, a stwierdzoną, ustaloną w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2008, (WE) nr 247/2006, nr (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1982/2003 (Dz. Urz. (WE) L30 z 31 stycznia 2009 r.) wynosiła 5,618%. Zatem zgodnie z art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., płatność została pomniejszona o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę, czyli o kwotę 1.001,96 zł.
Decyzję doręczono w dniu 6 listopada 2015 r.
Od powyższej decyzji rolnik złożył odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. W piśmie strona stwierdziła, iż wobec braku odniesienia się do argumentacji i przepisów zawartych w poprzednim odwołaniu wnosi o ponowne rozpatrzenie spawy, przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i ponowną kontrolę powierzchni działek.
Pismem z dnia 25 listopada 2015 r. organ pierwszej instancji, nie znajdując podstaw do uwzględnienia złożonego przez stronę odwołania stosownie do art. 132 Kodeksu postępowania administracyjnego, przekazał sprawę do rozpatrzenia przez Dyrektora ARiMR.
Rozpatrując odwołanie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, organ drugiej instancji wydał decyzję z dnia 29 kwietnia 2016 r., cytowaną na wstępie.
Po przywołaniu podanych przepisów prawa organ odwoławczy mając na uwadze, iż zgromadzony materiał dowodowy, jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki miał miejsce w roku 2014, w tym także w dniu 31 maja tego roku stwierdził, iż powierzchnia kwalifikująca się do jednolitej płatności obszarowej, uwzględniająca zaktualizowane powierzchnie ewidencyjno - gospodarcze (PEG) działek referencyjnych, przedstawia się następująco:
| | | | | |
|Oznaczenie działki rolnej |Oznaczenie działki |Aktualna powierzchnia |Deklaracja wnioskodawcy |Powierzchnia stwierdzona |
| |ewidencyjnej |ewidencyjno - gospodarcza |[ha| |przez organ odwoławczy, |
| | |(PEG) |haj | |uwzględniająca aktualny |
| | | | |PEG [ha| |
|A |464/31 |0,85 |0,84 |0,84 |
|B |79/2 |0,25 |0,29 |0,25 |
|C |360 |0,33 |0,33 |0,33 |
|D |272 |1,02 |1,00 |1,00 |
|EFG |99 |0,70 |0,81 |0,70 |
| |100 |0,91 |0,86 |0,91 |
| |101/2 |3,67 |2,25 |2,17 |
|H |101/2 | |0,57 |0,34 |
|E |101/2 | |1,00 |1,15 |
|U |205 |0,61 |0,63 |0,61 |
| |206 |0,59 |0,63 |0,59 |
|K |214 |0,62 |0,62 |0,62 |
|Ł |175 |0,51 |0,51 |0,51 |
|RAZEM |10,34 |10,02 |
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż wszystkich ustaleń organ dokonał w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy w tym m.in. wyjaśnienia państwa B. i M.S. złożone w dniu 3 lutego 2016 r. w Oddziale Regionalnym ARiMR, pismo Kierownika Biura Kontroli na Miejscu z dnia 1 kwietnia 2016 r., pismo Naczelnika Wydziału ds. GIS tut. Oddziału z dnia 22 kwietnia 2016 r., które jest odpowiedzią na pismo Naczelnika Wydziału Odwołań tut. Oddziału w przedmiocie weryfikacji powierzchni ewidencyjno - gospodarczej (PEG) działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku strony, protokołu z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniach 28 sierpnia 2014 r. wraz z jego korektą z dnia 1 kwietnia 2016 r. oraz korzystając z aktualnych danych uzyskanych z Systemu Identyfikacji Działek Rolnych (system - LPIS), w trakcie kontroli administracyjnej, z uwzględnieniem zakreśleń dokonanych przez stronę na załączniku graficznym złożonym wraz z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2014.
Wskazano, że powierzchnia maksymalnego obszaru kwalifikowanego, o którym mowa w art. 6 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wyznaczonego na działce referencyjnej, jest na podstawie art. 7 ust. 1a ustawy powierzchnia uprawnioną do płatności obszarowych. Zgodnie z art. 6 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., stosowany jest na poziomie działek referencyjnych takich jak działka katastralna lub na poziomie bloku produkcyjnego, co gwarantuje jednoznaczną identyfikację każdej działki referencyjnej (wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 1046/14). Definicja działki referencyjnej zamieszczona w art. 2 pkt 27 w/w rozporządzenia obejmuje wyznaczony obszar geograficzny, któremu przypisany jest niepowtarzalny numer identyfikacyjny zarejestrowany w GIS w systemie państwa członkowskiego, o którym mowa w art. 15 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r..
Z powyższego wynika, zdaniem organu, że nie można dokonać płatności do powierzchni wykraczających poza działkę referencyjną, której powierzchnia ma być wyznaczona przy wykorzystaniu technologii GIS opartej na obrazie ortofotomapy.
W świetle w/w dowodów Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR dokonał kompensacji w ramach grupy upraw z zastosowanymi kodami DR13+ i DR13-, czyli działki, których powierzchnia zmierzona była większa, niż deklarowana, zostały skompensowane z działkami, których powierzchnia zmierzona była mniejsza, niż deklarowana. Oznacza to, że powierzchnia wyłączeń z płatności uwzględniała również powierzchnie stwierdzone w trakcie kontroli na miejscu, które były większe, niż zadeklarowane. Zatem w odniesieniu do działek rolnych EFG, E i H położonych odpowiednio na działkach ewidencyjnych nr [...],[...] i [...] PEG organ stwierdził, iż obszar kwalifikowalny do przyznania jednolitej płatności obszarowej w/w działek wyniósł 5,27 ha, przy czym powierzchnie zmierzone działek rolnych wyniosły odpowiednio 3,78 ha, 1,15 ha i 0,34 ha.
W odniesieniu do działek ewidencyjnych nr [...],[...] i [...] organ ustalił, iż powierzchnia PEG w/w działek jest równa powierzchni zadeklarowanej we wniosku, zatem jest zgodna z żądaniem strony.
Odnosząc się do pozostałych działek, tj. [...],[...] i [...]wskazano, iż ustalona powierzchnia PEG jest mniejsza, niż ta zadeklarowana we wniosku zatem organ, nie może przyznać płatności do powierzchni większej niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art 6 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r..
Podkreślono, iż przy pomiarach w/w działek pomiarowi podlegały powierzchni faktycznie użytkowane rolniczo i utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień kontroli.
Wyjaśniono, iż powierzchnia PEG nie jest tożsama z definicją gruntu rolnego utrzymywanego zgodnie z normami, co z kolei jest podstawowym ale nie jedynym warunkiem przyznania jednolitej płatności obszarowej zgodnie z brzmieniem art. 7 ust. 1 ustawy. Powierzchnia gruntów użytkowanych zgodnie z normami zawsze stanowi powierzchnię PEG, natomiast powierzchnia PEG niekoniecznie musi stanowić obszar użytkowany rolniczo w danym roku.
Organ wskazał, iż ortofotomapy wykonane w maju 2013 roku wskazują na to, że część gruntów, wykluczonych przez organ, była zadrzewiona i zakrzaczona, a tym samym nie była użytkowana rolniczo w roku 2014. Wszystkie nieprawidłowości, czyli powierzchnie, na których nie były spełnione normy oraz powierzchnie niekwalifikujące się do przyznania płatności zostały udokumentowane fotografiami wykonanymi podczas kontroli na miejscu, a w tym m. in. nr [...] i [...], a także nr [...]. Zaznaczono, iż obszar wykluczony z działek rolnych EFG i IJ, to obszar niekwalifikujący się do przyznania płatności i nie utrzymywany zgodnie z normami i wymogami wskazanymi w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z dnia 13 marca 2010 r., nr 39, poz. 211 ze zm.). Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt czy obszar pod drzewami został wykoszony, czy też nie.
Organy Agencji mają obowiązek weryfikacji poprawności zidentyfikowania działek rolnych w systemie LPIS. Z treści art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. można wywieść wniosek, że kontrola danego rolnika stanowi okazję do weryfikacji, o której mowa w tym przepisie. Zatem istnieje nie tylko możliwość, ale i obowiązek dokonania ponownego ustalenia powierzchni ewidencyjno - gospodarczej konkretnych działek rolnych w granicach działek ewidencyjnych. Nie budzi wątpliwości, że na wielu działkach rolnych występują obszary, które wpływają na wielkość powierzchni kwalifikującej się do płatności, tak przy granicach działek jak i wewnątrz. Rozmiar tych obszarów może ulegać zmianie na przestrzeni lat, np. na skutek ekspansji roślinności leśnej na granicy działki sąsiadującej z lasem, poszerzenia zbiornika wody czy skupiska drzew czy krzewów znajdującego się wewnątrz itp., a także na zaniechaniu użytkowania rolniczego.
Dodatkowo wskazano, iż zgodnie z art. 9a ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r., poz. 86):
1. System identyfikacji działek rolnych zawiera:
1) wektorowe granice oraz powierzchnię:
a) maksymalnego kwalifikowalnego obszaru, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a) i b) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014, str. 48), zwanego dalej: rozporządzeniem nr 640/2014",
b) obszarów, o których mowa w art. 5 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 640/2014;
1a) informacje, o których mowa w art. 5 ust. 2 lit. d) rozporządzenia nr 640/2014;
2) identyfikatory działek ewidencyjnych zawarte w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego.
2. Do prowadzenia systemu, o którym mowa w ust. 1, wykorzystuje się w szczególności:
1) ortofotomapy cyfrowe sporządzane zgodnie z przepisami Prawa geodezyjnego
kartograficznego;
2) dane z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego;
3) dane z wniosków o przyznanie płatności;
4) wyniki kontroli na miejscu, o których mowa w rozporządzeniu nr 640/2014 i rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającym zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014 r., str. 69).
Powyższe oznacza, iż system identyfikacji działek rolnych jest uzupełniany m.in o wyniki z kontroli na miejscu, a wartość powierzchni ewidencyjno - gospodarczej jest aktualizowana o wyniki uzyskane podczas weryfikacji na miejscu.
Posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu ściśle wiąże się z produkcją rolną, zatem konieczne jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Takie rozumienie posiadania połączonego z faktycznym użytkowaniem gruntów rolnych wiąże się z celem dopłat, czyli dofinansowaniem do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Zatem aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem gruntów rolnych, ale należy je przede wszystkim rolniczo użytkować, zachowując zasady ich utrzymania w należytym stanie.
Odnosząc się do zarzutów strony wskazanych w piśmie odwoławczym, tj. wniosku strony w zakresie zastosowania względem niej przepisów art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., wyjaśniono, iż organ nie znajduje podstaw do odstąpienia od sankcji przewidzianych w w/w artykule, zgodnie z którym zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy.
W pierwszej kolejności stwierdzono, że strona nie złożyła wniosku zgodnego ze stanem faktycznym, gdyż wnioskowała o przyznanie płatności do obszarów niekwalifikujących się do płatności, w szczególności zadrzewionych i zakrzaczonych.
Ponadto fakt, iż strona złożyła wnioski o wycinkę drzew z jej gruntów do Urzędu Gminy i zgody na tę wycinkę nie otrzymała, nie może być podstawą uznania, że nieprawidłowości nie wynikają z jej winy, a w rezultacie do zastosowania wobec niej w/w odstąpienia. Skarżąca we wniosku w sekcji IX. Oświadczenia i zobowiązania oświadczyła, iż znane są jej zasady przyznawania płatności oraz zobowiązała się do utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.
W niniejszej sprawie strona nie złożyła wniosku, w zakresie powierzchni użytkowanej rolniczo, zgodnego ze stanem faktycznym i nie można stwierdzić, iż nieprawidłowości nie wynikają z jej winy. Strona do płatności zadeklarowała tereny zadrzewione i zakrzaczone, które nie kwalifikują się do płatności, co potwierdzają zdjęcia fotograficzne sporządzone podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 28 sierpnia 2014 r. oraz ortofotomapy wykonane w maju 2013 roku.
Wyjaśniono, iż zgodnie z przepisami unijnymi, ortofotomapy uaktualniane są co 3 lata.
Materiał geograficzny przekazywany rolnikowi wraz z wnioskiem spersonalizowanym oraz załączoną do wniosku spersonalizowanego informacją dotycząca działek deklarowanych do płatności ma charakter informacyjny i nie stanowi o rzeczywistej powierzchni gruntu kwalifikującego się do płatności w danym roku, gdyż dane w niej przedstawione opierają się na wartościach z poprzednich kampanii.
Rolnik ubiegając się o płatności obszarowe zobowiązany jest do podania rzeczywistego obszaru uprawianego zgodnie z normami i wymogami, a taką wiedzę winna posiadać osoba ubiegająca się o płatności. Obowiązek ten wynika wprost z art. 12 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., który obliguje rolnika do naniesienia poprawek we wniosku spersonalizowanym, a także do podania zaktualizowanej powierzchni działki rolnej bądź wskazania nowych granic działki referencyjnej.
W odniesieniu do wniosku strony o odniesienie się do przepisów art. 34 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r., art. 17 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy oraz § 1, 4 i 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z dnia 13 marca 2010 r., nr 39, poz. 211 ze zm.), przytoczono brzmienie art. 34 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r:
1. Powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne.
Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej. Maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,00 ha.
2. Można uwzględniać całkowitą powierzchnię działki rolnej, pod warunkiem, że jest ona w pełni użytkowana zgodnie z normami zwyczajowymi danego państwa członkowskiego lub regionu. W innych przypadkach uwzględnia się powierzchnię faktycznie użytkowaną.
W przypadku regionów, w których niektóre obiekty, takie jak żywopłoty, rowy oraz mury, tradycyjnie stanowią element dobrej kultury rolnej upraw lub użytkowania ziemi, państwa członkowskie mogą uznać, że powierzchnię, którą te obiekty zajmują, zalicza się do powierzchni w pełni użytkowanej, pod warunkiem jednak, że jej szerokość nie przekracza łącznej szerokości określonej przez państwa członkowskie. Szerokość ta musi odpowiadać tradycyjnej w danym regionie szerokości obiektów i nie może przekraczać 2 metrów. Jeżeli jednak zgodnie z art. 30 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia (WE) nr 796/2004 i przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia państwa członkowskie zawiadomią Komisję, że szerokość ta przekracza 2 m, wówczas mogą ją stosować.
3. Wszelkie obiekty, o których mowa w aktach wymienionych w załączniku II do rozporządzenia (WE) nr 73/2009, lub które mogą stanowić element dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, o której mowa w art. 6 i załączniku III do wymienionego rozporządzenia, zalicza się do całkowitej powierzchni działki rolnej.
4. Bez uszczerbku dla przepisów art. 34 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, działka rolna, na której znajdują się drzewa, uważana jest za obszar kwalifikowalny do celów systemów pomocy obszarowej, pod warunkiem, że działalność rolnicza lub planowana produkcja może odbywać się w podobny sposób jak na działkach bez drzew na podobnej powierzchni.
5. Jeśli obszar jest we wspólnym użyciu, właściwe organy przyznają go poszczególnym rolnikom proporcjonalnie do jego użytkowania lub prawa do jego użytkowania.
6. Kwalifikowalność działek rolnych do pomocy sprawdza się za pomocą wszelkich odpowiednich środków. W tym celu, w uzasadnionych przypadkach wymaga się dodatkowych dowodów.
Art. 17 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy stanowi, iż minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia minimalne normy, uwzględniając art. 6 rozporządzenia nr 73/2009 oraz załącznik III do tego rozporządzenia, a także biorąc pod uwagę warunki glebowe i klimatyczne, istniejące systemy gospodarowania, wykorzystanie gruntów rolnych, metody upraw i strukturę gospodarstw rolnych, jak również art. 34 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009. Natomiast § 1, 4 i 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z dnia 13 marca 2010 r., nr 39, poz. 211 ze zm.), wydanego na mocy powyższej ustawy stanowią, iż:
§ 1 ust. 1. Grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli:
1) w przypadku gruntów ornych - jest prowadzona na nich uprawa roślin lub ugorowanie, przy czym dla pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa ten sam gatunek rośliny może być uprawiany na tej samej powierzchni w ramach działki ewidencyjnej nie dłużej niż 3 lata;
2) w przypadku łąk i pastwisk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania:
a) płatności dla obszarów NATURA 2000 oraz związanych z wdrażaniem Ramowej Dyrektywy Wodnej,
b) program rolnośrodowiskowy,
- okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym określonym w tych przepisach;
3) (uchylony);
4) w przypadku łąk i pastwisk innych niż wymienione w pkt 2, na których znajdują się:
a) murawy kserotermiczne (6210), zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (6410) lub
b) siedliska gatunków motyli: przeplatki aurinia (1065), czerwończyka nieparka (1060), czerwończyka fioletka (4038), modraszka nausitous (6179), modraszka telejus (6177), lub
c) siedliska gatunków ptaków: błotniaka łąkowego (Circus pygargus), wodniczki (Acrocephalus paludicola),
- okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 października, pod warunkiem, że rolnik w terminie do dnia 9 czerwca danego roku złoży oświadczenie o występowaniu na łące lub pastwisku danego siedliska do właściwego w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów i wsparcia specjalnego kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez tę Agencję, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw;
5) w przypadku trwałych użytków zielonych z wyjątkiem łąk i pastwisk wymienionych w pkt 2 i 4 - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw.
1. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dopuszcza się uprawę pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa na tej samej powierzchni w ramach działki ewidencyjnej przez:
1) 4 lata, pod warunkiem że:
a) najpóźniej przed rozpoczęciem uprawy tej rośliny w czwartym roku zostanie wykonany zabieg:
- przyorania słomy lub międzyplonów lub obornika w ilości co najmniej 10 ton na hektar albo
- wymieszania słomy z glebą lub wymieszania międzyplonów z glebą, lub są prowadzone uprawy międzyplonów,
b) rolnik złoży oświadczenie o zamiarze wykonania zabiegu określonego w lit. a) do właściwego w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów i wsparcia specjalnego kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez tę Agencję, w terminie do dnia 9 czerwca roku:
- poprzedzającego rok, w którym zamierza wykonać taki zabieg wiosną,
- w którym zamierza wykonać taki zabieg jesienią;
2) 5 lat, pod warunkiem że:
a) zostaną spełnione warunki, o których mowa w pkt 1,
b) po zakończeniu zbiorów w czwartym roku, lecz przed rozpoczęciem uprawy tej rośliny w piątym roku zostaną wykonane czynności, o których mowa w pkt 1 lit. a),
c) rolnik złoży oświadczenie o zamiarze wykonania zabiegu określonego w pkt 1 lit. a) do właściwego w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów i wsparcia specjalnego kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez tę Agencję, w terminie do dnia 9 czerwca roku:
- poprzedzającego rok, w którym zamierza wykonać taki zabieg wiosną,
- w którym zamierza wykonać taki zabieg jesienią.
2. W przypadku gruntów ornych położonych na stokach o nachyleniu powyżej 20° gruntów tych:
1) nie wykorzystuje się pod uprawę roślin wymagających utrzymywania redlin wzdłuż stoku;
2) nie utrzymuje się jako ugór czarny.
3. Na gruntach ornych, o których mowa w ust. 3, wykorzystywanych pod uprawę roślin wieloletnich:
1) utrzymuje się okrywę roślinną lub ściółkę w międzyrzędziach albo
2) uprawę prowadzi się metodą tarasową.
4. Powierzchnię stanowiącą co najmniej 40% gruntów ornych, położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, pozostawia się pod okrywą roślinną co najmniej od dnia 1 grudnia do dnia 15 lutego.
5. Wykaz obszarów zagrożonych erozją wodną jest określony w załączniku do rozporządzenia. § 4. Grunty rolne, o których mowa w § 1, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem:
1) drzew i krzewów:
a) niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody,
b) mających znaczenie dla ochrony wód i gleb,
c) niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną;
2) gruntów, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 2-4 oraz ust. 3, które mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar.
§ 5. Powierzchnię gruntów rolnych, na której znajdują się:
1) oczka wodne, w rozumieniu przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych, o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m2 w obrębie działki rolnej,
2) rowy, nieutwardzone drogi dojazdowe wydzielone w obrębie działek rolnych, pasy zadrzewień, żywopłoty, ściany tarasów, których szerokość w obrębie działki rolnej nie przekracza 2 m i które nie stanowią odrębnej działki ewidencyjnej
- uznaje się za utrzymywaną zgodnie z normami.
W świetle wyżej powołanych przepisów organ wyjaśnił, iż grunty rolne nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem jednak drzew i krzewów niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami ustawy o ochronie przyrody, mających znaczenie dla ochrony wód i gleb, niepływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a w przypadku gruntów rolnych będących łąkami i pastwiskami, które mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar. W kontekście powyższego skoro na kontrolowanym gruncie rolnym stwierdzono obszerne zachwaszczenie, zakrzaczenie oraz wieloletnie samosiejki to bezsprzecznie należy stwierdzić, że zadrzewienia te nie mieszczą się w kategorii wyjątków, o których mowa w wymienionym przepisie. Według organu żadnej części działki nie dotyczy którykolwiek z tych wyjątków. Organom ARiMR nic jak dotąd nie było wiadomo i nie jest wiadomo odnośnie do podlegania w/w obszaru przepisom ochrony przyrody (strona nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów mogących to potwierdzić).
W świetle zebranego materiału dowodowego, zdaniem organu odwoławczego, brak jest podstaw do uznania, że B.S. utrzymywała wszystkie grunty zadeklarowane we wniosku na rok 2014, zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy 2014.
Wskazano, iż celem kontroli na miejscu jest stwierdzenie stanu faktycznego na dzień jej przeprowadzenia i zweryfikowanie w ten sposób deklaracji rolnika ubiegającego się o przyznanie określonej pomocy. Kwestionowanie obecnie prawidłowości pomiarów dokonanych przez upoważnionych pracowników Agencji odpowiednio w tym zakresie przeszkolonych i kompetentnych jest bezskuteczne. Metoda pomiaru GPS jest metodą powszechnie przyjętą, spełniającą wymogi z art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r., w którym wskazano, że powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Zastosowana in concreto metoda odbywa się za pomocą urządzenia GPS posiadającego ważną homologację. Odnośnie zarzutów skarżącej dotyczących niedokładności samego urządzenia zauważono, że każde urządzenie pomiarowe cechuje się ograniczoną dokładnością, ale pomiary dokonywane przy pomocy GPS są jedną z najbardziej dokładnych technik. Stwierdzono jednak, że powyższe nie może dowodzić, że doszło do zaniżenia powierzchni kwalifikowanej działek na skutek niedokładności pomiarów, bowiem należy uwzględnić, że błąd tolerowany w powyższym zakresie mógł z takim samym prawdopodobieństwem prowadzić do nieznacznego zaniżenia jak i zawyżenia wyników pomiarów. Podkreślenia wymagało, że organ ma swobodę doboru rodzaju stosowanej metody pomiaru, o ile tylko gwarantuje ona zachowanie warunków określonych w cytowanym wyżej rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. i realizację celów kontroli. Wskazano, iż inspektorzy terenowi, którzy przeprowadzali czynności kontrole w gospodarstwie wnioskodawcy korzystali ze sprzętu GPS [...], dla którego szerokość strefy buforowej w 2014 roku wynosiła 1,00 m. Ponadto raport został sporządzony w sposób przewidziany prawem, przez kompetentne osoby w granicach ich kompetencji w przewidzianym trybie. W protokole kontroli wskazane zostały działki objęte kontrolą, metody przy wykorzystaniu, których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzenie powierzchni upraw oraz opis nieprawidłowości. Zawarte w protokole z czynności kontrolnych wyniki kontroli działek znajdują oparcie w dołączonym do protokołu materiale graficznym i dokumentacji fotograficznej. Jest on zatem spójny z dokumentacją fotograficzną, obejmującą ponumerowane zdjęcia z odniesieniami na mapie do poszczególnych działek z oznaczeniem miejsca i kierunku ich wykonania.
Nadmieniono, iż sporny raport z czynności kontrolnych z dnia 28 sierpnia 2014 r. został w dniu 1 kwietnia 2016 r. poprawiony w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] i położonej na niej działki rolnej B. Poprawiono w nim obwód działki, tolerancję pomiaru i powierzchnię stwierdzoną, które w pierwotnej wersji raportu wynosiły odpowiednio 558 m, 0,06 ha i 0,29 ha natomiast po ich korekcie wyniosły odpowiednio 312 m, 0,03 ha i 0,25 ha. W stosunku do w/w działki zastosowano kod nieprawidłowości DR49 i DR13+, które oznaczają, że do wyliczenia tolerancji pomiaru zastosowano wartość obwodu zewnętrznego oraz, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej. Kopia raportu z czynności kontrolnych została przekazana rolnikowi przesyłką poleconą w dniu 9 lutego 2015 r., natomiast kopia raportu z czynności kontrolnych po korektach została przekazana rolnikowi przesyłką poleconą w dniu 1 kwietnia 2016 r.
W oparciu o powyższe wysokość przyznanej płatności obliczono w sposób następujący:
Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 listopada 2014 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2014 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 1602), stawka jednolitej płatności obszarowej wynosi 910,87 zł na 1 ha gruntów rolnych.
Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikująca się do jednolitej płatności obszarowej wynosi 10,34 ha.
Powierzchnia stwierdzona działek rolnych kwalifikująca się do jednolitej płatności obszarowej wynosi 10,02 ha.
Początkowa kwota płatności wynosi 9 126,92 zł (10,02 ha x 910,87 zł/ha).
Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną 10,34 ha a stwierdzoną 10,02 ha wynosi 0,32 ha, co stanowi 3,20% powierzchni stwierdzonej.
Różnica procentowa została obliczona w następujący sposób:
[pic]
Zgodnie z art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru.
W rezultacie, w oparciu o w/w artykuł, początkowa kwota jednolitej płatności obszarowej została pomniejszona o kwotę w wysokości 582,96 zł (10,34 ha - 10,02 ha = 0,32 ha; 0,32 ha x 2 = 0,64 ha; 0,64 ha x 910,87 zł/ha = 582,96 zł), czyli kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.
Początkowa kwota płatności został również pomniejszona ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego.
W związku z art. 11 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014, w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego (jednolita płatność obszarowa, płatność do krów i owiec, specjalna płatność obszarowa do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych uprawianych w plonie głównym, płatność do tytoniu, płatność cukrowa, płatność do pomidorów oraz oddzielna płatność z tytułu owoców miękkich), w danym roku jest wyższa od równowartości 2 000,00 euro, przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21 grudnia 2006 r., str. 52 z późn. zm.) kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2 000,00 euro zmniejsza się w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 1,30221400%. Zgodnie z art. 79 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. współczynnik korygujący stosuje się do sumy płatności bezpośrednich przysługujących rolnikowi w danym roku po uwzględnieniu zmniejszeń płatności, o których mowa w art. 78 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., czyli po uwzględnieniu zmniejszeń z tytułu przedeklarowania powierzchni, złożenia wniosku lub zmiany do wniosku po terminie oraz zmniejszenia z tytułu niezgłoszenia wszystkich gruntów rolnych będących w posiadaniu rolnika na dzień 31 maja roku składania wniosku. Zgodnie z § 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 marca 2014 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2014 r., poz. 302 ze zm.) w przypadku stosowania współczynnika korygującego, każda płatność bezpośrednia (finansowana z budżetu wspólnotowego) jest zmniejszana proporcjonalnie do udziału tej płatności w całkowitej kwocie wszystkich płatności bezpośrednich. Mając na uwadze, że łączna kwota przyznanych płatności bezpośrednich po zastosowaniu ewentualnych obniżek z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości wynosi 8.543,96 zł, co przy kursie wymiany euro 4,1776 zł stanowi kwotę 2 045,18 euro, należało do kwoty stanowiącej nadwyżkę w wysokości 45,18 euro zastosować współczynnik korygujący w wysokości 1,30221400%. Całkowita kwota pomniejszenia wynikająca z zastosowania współczynnika korygującego wynosi 0,59 euro, z czego proporcjonalna kwota pomniejszenia przypadająca dla jednolitej płatności obszarowej wynosi 2,46 zł.
Zatem kwota przyznanej jednolitej płatności obszarowej po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń wynosi 8.541,50 zł (9.126,92 zł - 582,96 zł - 2,46 zł).
Zgodnie z art. 26 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE z 20 grudnia 2013 r., L. 347 str. 549) w drodze odstępstwa od art. 169 ust. 3 rozporządzenia (UE Euratom) Nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) Nr 1605/2002 (Dz. U. L 298 z 26 października 2012 r., s. 1), państwa członkowskie zwracają środki przeniesione zgodnie z art. 169 ust. 3 rozporządzenia (UE Euratom) Nr 966/2012 odbiorcom końcowym, w odniesieniu do których w roku budżetowym, na który przeniesiono środki, zastosowano współczynnik korygujący. Zgodnie z postanowieniami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 oraz rozporządzenia (UE Euratom) nr 966/2012, zwrot powinien spełniać kryteria równego traktowania i być proporcjonalny do korekty dyscypliny finansowej.
Zgodnie z punktem 19 preambuły ww. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013, art. 169 ust. 3 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012 przewiduje, że niezaangażowane środki odnoszące się do działań, o których mowa w art. 4 ust. 1 niniejszego rozporządzenia, mogą zostać przeniesione jedynie na następny rok budżetowy, a przeniesienie takie może skutkować dodatkową płatnością jedynie na rzecz odbiorców końcowych, którzy w poprzednim roku budżetowym byli objęci dostosowaniem płatności bezpośrednich, o którym mowa w art. 25 niniejszego rozporządzenia. W konsekwencji, w przypadku gdy środki są przenoszone na następny rok budżetowy, administracje krajowe musiałyby w jednym roku budżetowym dokonywać płatności na rzecz dwóch grup beneficjentów płatności bezpośrednich: z jednej strony - dokonując zwrotów z niewykorzystanej kwoty przeniesionej na podstawie dyscypliny budżetowej na rzecz rolników objętych dyscypliną budżetową w poprzednim roku budżetowym, a z drugiej strony - dokonując płatności bezpośrednich w roku budżetowym N na rzecz tych rolników, którzy o nie wystąpili. Aby uniknąć nałożenia na administracje krajowe nadmiernych obciążeń administracyjnych, należy przewidzieć odstępstwo od art. 169 ust. 3 akapit czwarty rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012, umożliwiając administracjom krajowym zwrot na rzecz rolników objętych dyscypliną finansową w roku N kwoty przeniesionej na rok budżetowy N, zamiast zwracać ją rolnikom objętym nią w roku N - 1.
Zgodnie pkt 5.2 dokumentu roboczego Komisji Europejskiej z dnia 8 maja 2014 r. nr AGRI R.1/2014/1582718 REV2, zwrot środków w roku obrotowym 2015 znajduje zastosowanie do odbiorców końcowych, którzy podlegają w roku budżetowym 2015 dyscyplinie finansowej. W związku z tym beneficjenci otrzymujący w roku budżetowym 2015 płatności bezpośrednie za rok 2014 w wysokości przekraczającej 2 000 euro będą podlegać dyscyplinie finansowej oraz zwrotowi środków z tytułu zastosowania współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich za rok 2013.
Zgodnie z art. 39 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013, bez uszczerbku dla szczególnych przepisów dotyczących deklaracji wydatków i dochodów związanych z interwencją publiczną, ustanowionych przez Komisję na podstawie art. 46 ust. 6 lit. a), rolniczy rok budżetowy obejmuje poniesione wydatki i uzyskane dochody zaksięgowane w budżecie funduszy przez agencje płatnicze w odniesieniu do roku budżetowego "N", rozpoczynającego się w dniu 16 października roku "N - 1" oraz kończącego się w dniu 15 października roku "N".
Mając na uwadze, że w dniu 15 maja 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR strona złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2014 oraz kwoty przyznanych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego objęte zostały zmniejszeniem z tytułu dyscypliny finansowej zgodnie z art. 11 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym, do tego rozporządzenia, w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014, strona podlega zwrotowi dyscypliny finansowej za rok obrotowy 2014 na mocy art. 26 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 oraz § 14g rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 22, poz. 121, z późn. zm.).
Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że decyzją z dnia 27 lutego 2015 r. przyznano stronie płatność za rok 2014, w tym jednolitą płatność obszarową na rok 2014 w wysokości 8.379,69 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności zgodnie z art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. o kwotę w wysokości 692,26 zł oraz o kwotę w wysokości 0,32 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, a także kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 0,52 zł. Powyższe płatności zostały przekazane na rachunek bankowy strony w dniu 17 marca 2015 r. W konsekwencji został spełniony warunek otrzymania przez stronę w roku budżetowym 2015 płatności bezpośrednich za rok 2014 w wysokości przekraczającej 2 000 euro, wobec której zastosowano współczynnik korygujący.
W rezultacie, z uwagi na fakt, iż niniejsza decyzja wydana została po zakończeniu roku budżetowego 2015, strona podlega zwrotowi dyscypliny finansowej w wysokości 0,52 zł, obliczonej dla kwot otrzymanych przez nią w roku 2015 i uwzględniającej wyliczony na podstawie § 14g) ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 22, poz. 121 ze zm.) wskaźnik zwrotu.
Mając powyższe na uwadze organ drugiej instancji uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 4 listopada 2015 r. w całości i przyznał przedmiotową płatność w wielkości określonej w decyzji z dnia 29 kwietnia 2016 r..
Strona wniosła skargę do sądu administracyjnego. Zakwestionowała w niej ustalenia dokonane przez organy, jak też zastosowaną procedurę.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że na podstawie art. 61 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1551 ze zm.) utraciła moc ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o tym samym tytule.
Jednakże, zgodnie z art. 60 ust. 2 ww. ustawy z dnia 5 lutego 2015 r., do płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, wsparcia specjalnego, płatności do upraw roślin energetycznych oraz pomocy do plantacji trwałych w rozumieniu ustawy wymienionej w art. 61, a także do postępowań w sprawach dotyczących tych płatności, wsparcia lub pomocy:
1) wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy,
2) zakończonych ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy
- stosuje się przepisy dotychczasowe.
Z uwagi na to, że postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia 12 maja 2014 r. nie zostało zakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie ww. ustawy z dnia 5 lutego 2015 r., tj. przed dniem 15 marca 2015 r., w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy o płatnościach z 2007 r. wraz z przepisami wykonawczymi do tej ustawy.
Odnosząc się do zarzutu, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem - jak należy wnosić z treści skargi - zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.), poprzez nieudostępnienie całości dowodów należy podkreślić, że art. 3 ustawy o płatnościach wprowadza istotne modyfikacje zasad procedowania w stosunku do reguł przewidzianych w k.p.a., czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Modyfikacje te osłabiają pozycję procesową strony postępowania.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Ustęp 2 ww. artykułu stanowi z kolei, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3).
A zatem, art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach wyraźnie zastrzega pierwszeństwo zasad i warunków określonych przepisami prawa unijnego. Ponadto w ust. 2 art. 3 wprowadzono odstępstwa od zasad ogólnych k.p.a., wskazując m.in., że organ udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.
Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 241/12, LEX nr 1337138).
W związku z powyższym należy również wskazać, że art. 9 k.p.a. (statuujący zasadę informowania stron) ma w tego rodzaju sprawach ograniczone zastosowanie. Powołany wyżej przepis art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach stanowi, że organ udziela stronom niezbędnych pouczeń "na ich żądanie". Dodać również należy, że według art. 3 ust. 2 pkt 4 tej ustawy zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu też następuje tylko na żądanie strony, a według art. 3 ust. 3 tej ustawy "ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne".
Oceniając zarzut skarżącej dotyczący nierzetelności dokonanych pomiarów należy wskazać, że protokół (raport) z czynności kontrolnych ma moc prawną dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 k.p.a., gdyż został sporządzony przez uprawniony do tego organ i w przepisanej formie, w zakresie poruczonych jemu z mocy prawa zadań wskazanych w zakresie działania tego organu. Nie ma podstaw, aby inaczej kwalifikować raport z czynności kontrolnych.
Sporządzony raport, jako dokument urzędowy, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.). K.p.a. przyjmuje domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało w dokumencie stwierdzone, poświadczone i zaświadczone przez upoważniony podmiot, który wystawił dokument. Nie przewiduje natomiast wyraźnie domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego, co jednakże nie przeszkadza doktrynie w formułowaniu trafnego poglądu, że takie domniemanie służy dokumentom urzędowym (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 1996, s. 362). Przepis art. 76 § 3 k.p.a. dopuszcza obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści (osnowie) takiego dokumentu. Nie wyklucza to przeprowadzenia dowodu zaprzeczającego autentyczności dokumentu. Oba domniemania mogą być obalone wszelkimi środkami dowodowymi. Strona, która zaprzecza prawdziwości (autentyczności) dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością, powinna tę okoliczność udowodnić (por. art. 252 k.p.c.).
Zgodnie z art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach, w przypadku gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń zawartych w raporcie, osobie, która go sporządziła.
Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego niniejszej sprawy stwierdzić należy, zastrzeżenia strony do doręczonego jej raportu z kontroli, zostały przez organ rozważone, czego dowodem jest zaskarżona decyzja. Obecne twierdzenia skarżącej stanowią jedynie polemikę z ustaleniami organu, których nie może podważyć twierdzenie co do zmiany powierzchni działek.
Zdaniem Sądu sam fakt zmian w tym zakresie nie świadczy o wadliwości decyzji, skoro zmiany uzasadniono w sposób wyczerpujący.
Oceniając ustalenia poczynione przez organy administracji należy stwierdzić, że znajdują one podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym i zostały dokonane w granicach swobodnej oceny dowodów, jaka należy do kompetencji tych organów.
W opinii Sądu, zaskarżona decyzja została prawidłowo uzasadniona i zawiera zarówno pełne uzasadnienie faktyczne jak i prawne. W swojej decyzji Dyrektor opisał stan faktyczny sprawy w sposób wyczerpujący, odniósł się do wszystkich istotnych w sprawie kwestii, a prawne uzasadnienie decyzji spełnia wymogi stawiane przez art. 107 § 3 k.p.a..
W takiej sytuacji Sąd uznał, że organ prawidłowo w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz wyniki kontroli na miejscu ustalił, że w sprawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych skarżącej, wystąpiły nieprawidłowości skutkujące stwierdzeniem zawyżenia powierzchni deklarowanej działek rolnych w stosunku do powierzchni stwierdzonej. Powyższa okoliczność skutkowała w oparciu o art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 zmniejszeniem początkowej kwoty wnioskowanych płatności o kwoty przypadające na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną.
W ocenie Sądu, w toku prowadzonego postępowania w sposób wszechstronny zbadano sprawę i zgromadzono wystarczający dla ustaleń materiał dowodowy, w szczególności w postaci protokołu z kontroli na miejscu wraz z jego korektą, wyjaśnień B. i M.S. złożonych w dniu 3 lutego 2016 r., pisma Kierownika Biura Kontroli Na Miejscu z dnia 1 kwietnia 2016 r., pisma Naczelnika Wydziału ds. GIS z dnia 22 kwietnia 2016 r., a także danych z Systemu Identyfikacji Działek Rolnych (system LPIS) i zakreśleń dokonanych przez stronę na załączniku graficznym złożonym wraz z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2014, a którą to dokumentację organ w pełni i rzetelnie przeanalizował tak, aby następnie podjąć właściwe, oparte na ustalonym stanie faktycznym rozstrzygnięcie.
Podsumowując, zdaniem Sądu organy administracji w zakresie wystarczającym dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy przeprowadziły postępowanie dowodowe, którego wyniki bez przekroczenia granic ustawowych poddały rzetelnej analizie i ocenie, wyciągając logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione wnioski.
Mając powyższe na uwadze, a także wspomnianą wyżej, a wynikającą z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – zasadę, Sąd uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.
W tej sytuacji orzeczono w myśl art. 151 p.p.s.a..
DSz
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło