I SA/Gd 803/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 29 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia 1. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, 2. przyznać skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. A. B. w zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 803/09 odrzucające skargę kasacyjną zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, bądź radcy prawnego. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF skarżący uzupełnił w dniu 28 września 2010 r. (data stempla pocztowego). Jednocześnie wnioskodawca ograniczył swoje żądanie wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Następnie w piśmie z dnia 13 października 2010 r. podtrzymał zawarty w zażaleniu wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W pierwszej kolejności rozpoznać należało złożony przez skarżącego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest odmowa umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że skarżący jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia. Przechodząc do rozpoznania wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika wskazać należy, że okoliczność, iż korzysta on z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych ma istotne znaczenie z punktu widzenia przesłanek, w świetle których należy dokonać oceny zasadności wniesionego przez stronę żądania. Z tego względu zastosowanie w niniejszej sprawie będą miały przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. O odpowiednim ich stosowaniu stanowi bowiem art. 262 p.p.s.a. Z przepisu art. 245 § 3 p.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przy czym ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww. (art. 246 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz córką, jedynym źródłem utrzymania rodziny są uzyskiwane przez wnioskodawcę dochody ze świadczonego doradztwa prawnego w wysokości około 1.000 zł brutto miesięcznie, małżonkowie nie posiadają jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości (mieszkanie o powierzchni 50 m2 zajmują na podstawie umowy najmu), oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jego małżonka nie pracuje zawodowo, gdyż opiekuje się chorym dzieckiem, na którego leczenie małżonkowie przeznaczyli wszystkie środki pochodzące ze sprzedaży składników majątku. Małżonkowie posiadają zadłużenie wobec ZUS w wysokości 26.000 zł, banków i osób fizycznych w kwocie około 20.000 zł oraz z tytułu zaległości podatkowych w wysokości około 21.000 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, które uznano za wiarygodne, stwierdzić należy, iż wnioskodawca wykazał, że poniesienie przez niego kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru spowoduje skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Za taką oceną przemawia w szczególności wysokość dochodów rodziny wnioskodawcy, brak zasobów pieniężnych, liczne zobowiązania finansowe, a także choroba jego córki. Z tych względów uznano, że wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.