I SA/Gd 805/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 3 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od środków transportowych postanawia: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. M. P. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 500 zł zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dorosłą córką. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie z pracy córki w kwocie 1400 zł, zasiłek z MOPSu żony wnioskodawcy w kwocie 520 zł oraz dochód z umowy zlecenia wnioskodawcy 1200 zł miesięcznie. Wnioskodawca posiada dom o pow. 170 m2 oraz samochód ciężarowy SCANIA z przyczepą o wartości 30.000 zł. Wskazał, że auto wykorzystywał do zarobku przy budowie stadionu w Gdańsku i Wrocławiu, gdzie miał problem z uzyskaniem zapłaty za pracę. Następnie wyjechał na Śląsk na budowę drogi i ponownie nie uzyskał wynagrodzenia za wykonana prace. Podjął zatrudnienie w Szwecji, ale firma upadła i również nie otrzymał zapłaty, toczy się sprawa przed sądem szwedzkim. Podjął prace w Polsce i również nie otrzymał zapłaty, czeka na rozpatrzenie tej sprawy przez Sąd. Wskazał, że córka z dniem 1 sierpnia 2014 r. utraciła pracę i bezskutecznie poszukuje zatrudnienia. Małżonka wnioskodawcy opiekuje się matką i pobiera z tego tytułu zasiłek z MOPS-u. Przedłożone na wezwanie referendarza dokumenty potwierdzają trudną sytuacje finansową rodziny, brak płynności i zaleganie z bieżącymi opłatami za media. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm.– tekst jednolity, powoływanej dalej jako P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu (referendarza) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca ubiega się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu Państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach wyjątkowych, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami (tak m.in. NSA w postanowieniu z 15 marca 2011r., sygn. akt II GZ 83/11 – Lex 783924). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia, nieporadne, czy dotknięte chorobą - generalnie wymagające wsparcia socjalnego ze środków publicznych. Dokonując oceny wniosku skarżącego stwierdzić należy, że jego sytuacja finansowa wymaga wsparcia, poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskodawca wraz z żoną i córką żyje z niewysokich dochodów, które nie wystarczają na zabezpieczenie podstawowych potrzeb rodziny. Okoliczności te skutkują stwierdzeniem, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.