I SA/Gd 805/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od środków transportowych 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz radcy prawnego K. J. kwotę brutto 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną do Sądu decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania p. M. P. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 20 września 2013 r., w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od środków transportowych w kwocie 9.735 złotych działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 67a § 1 pkt 3, § 2, art. 67b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2012 r., Nr 749 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdza, że zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu umorzenia zaległości podatkowych w podatku od środków transportowych w kwocie 9.735 złotych za lata 2010-2012. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, iż wyliczenia zrobione w uzasadnieniu decyzji dotyczące wydatków, które skarżący ponosi są zrobione nienależycie. Skarżący jest bezsilny w ubieganiu się o zarobione pieniądze. Skarżący nie widzi żadnej dobrej woli Urzędu. W związku z tym skarżący wnosi o ponowne rozpatrzenie jego prośby. Rozpatrując przedmiotową sprawę w związku z wniesionym odwołaniem Kolegium na wstępie podkreśliło, iż mający w sprawie zastosowanie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej przewiduje zasadę uznania administracyjnego co oznacza, że organ podatkowy może ale nie musi umorzyć zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dalej stwierdza, że kontrola decyzji uznaniowej sprowadza się do badania, czy postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami proceduralnymi i czy rozważono wszystkie zgłoszone okoliczności w sposób przekonywujący. Dokonując zaś oceny we wskazanym zakresie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło, że ustalając przesłanki umorzenia zaległości podatkowych, ustawodawca użył zwrotów niedookreślonych "ważny interes podatnika", lub "interes publiczny". W dalszej części uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało wyroki sądów administracyjnych ze wskazaniem okoliczności, które mogą uzasadniać umorzenie zaległości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że organ pierwszej instancji powinien w sposób wyczerpujący ustalić jaka jest faktyczna sytuacja materialna podatnika, czy ma on realne możliwości uregulowania zaległości podatkowej a poczynione ustalenia winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Z ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji wynika, iż skarżący wnioskiem z dnia 1 marca 2013 r. zwrócił się do organu pierwszej instancji o umorzenie podatku od środków transportowych za lata 2010-2012. Uzasadniając swój wniosek wskazał, iż wielokrotnie podejmował pracę, jednak każda z nich kończyła się niepowodzeniem z powodu braku zleceń, niewypłacalności lub nierzetelności wykonawcy. Ponadto w Polsce istnieje wiele podatków obciążających pracownika, ponadto Polski Rząd podpisuje umowy z firmami "krzakami", które wygrywają przetarg za pół ceny wynajmują wykonawców, a im nie płacą. Skarżący wskazał także, iż w styczniu zostało mu zajęte całe wynagrodzenie w wysokości 447,14 złotych. M. P. prowadzi działalność gospodarczą "A" zajmującą się transportem towarów. Jak wynika z pisma Urzędu z dnia 25 marca 2013 r. wobec M. P. wystawione zostały tytuły wykonawcze oraz zastosowano środki egzekucyjne. Skarżący złożył oświadczenie o sytuacji finansowej i rodzinnej, z którego wynika, iż zamieszkuje wraz z żoną B. P., dochód netto podatnika za ubiegły rok podatkowy wyniósł 990 złotych zaś średni miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł 495 złotych. Aktualny dochód netto za ostatni miesiąc podatnika wyniósł 1.181 złotych, zaś średni miesięczny dochód netto na osobę to kwota 590 złotych. Stałe miesięczne koszty utrzymania zajmowanego mieszkania podatnika wynoszą: eksploatacja - 270 zł (grunty, nieruchomości, śmieci, woda), energia - 240 zł, gaz 267 zł. Łącznie miesięczna suma opłat wynosi 777 złotych, natomiast inne stałe opłaty i zobowiązania to kwoty - 1.400 złotych (hipoteka) i 321 złotych (kredyt samochodowy). Skarżący dołączył także oświadczenie o nieruchomościach i prawach majątkowych (ORD-HZ), z którego wynika, iż jego obciążenia to kredyt hipoteczny w wysokości 400.000 złotych. Skarżący jest też właścicielem samochodu "X" o szacunkowej wartości 30.000 złotych oraz naczepy - wywrotki "Y" o szacunkowej wartości 15.000 złotych. Skarżący złożył także zeznanie PIT-36 za rok 2012, którego wynika, iż wraz z małżonką osiągnął dochód w wysokości 13.005,37 złotych. Natomiast w 2012 r. z pozarolniczej działalności gospodarczej skarżący osiągnął dochód w wysokości 4.194,03 zł (PIT/B). Z PIT-11 dostarczanych przez podatnika wynika także, iż w 2012 roku osiągnął dochody w wysokości 3.701,34 złotych i 5.110,00 zł. W 2010 r. podatnik wraz z małżonką osiągnął dochód w wysokości 13.981.89 złotych (PIT-36), natomiast z PIT/B wynika, iż w 2010 r. podatnik z pozarolniczej działalności gospodarczej osiągnął dochód 10.435,59 złotych. Natomiast z PIT-11 wynika, iż w 2010 roku podatnik osiągnął dochód w wysokości 3.546,30 złotych. Skarżący przedstawił też: fakturę z "E" SA na kwotę 502,06 złotych z terminem płatności 25 kwietnia 2013 r., wezwanie do zapłaty wystawione przez Urząd Miejski z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2009-2012 na łączną kwotę 3.113,98 złotych, fakturę VAT za energię, z której wynika, iż opłata za okres od 20 kwietnia 2012 r. do 25 października 2012 r. wynosi 11.357,42 zł brutto, nakaz zapłaty sygn.. akt [...], z którego wynika, iż skarżący ma zapłacić kwotę 721,00 złotych należności głównej "B" SA. fakturę VAT za gaz, z której wynika zadłużenie skarżącego na dzień 25 kwietnia 2013 roku w wysokości 1.066,89 złotych oraz bieżąca kwota do zapłaty za 2 miesiące w wysokości 707,19 złotych. Ponadto skarżący dostarczył fakturę VAT za ścieki i wodę z dnia 10 kwietnia 2013 opiewająca na kwotę 349,63 złote oraz fakturę VAT wystawioną przez "S" SA na kwotę 450,40 złotych, wezwanie do zapłaty z "P" o przeterminowanym zadłużeniu na koncie skarżącego w wysokości 482,21 złotych oraz o zadłużeniu na innym koncie wysokości 632.06 EUR. W aktach znajduje się także wyszczególnienie transakcji skarżącego na innym koncie, na którym saldo rachunków depozytowych wynosi 0.00 złotych oraz wezwanie do zapłaty, z którego wynika, iż na powyższym kocie utrzymuje się niedozwolone przekroczenie salda w wysokości 125,98 złotych. Skarżący prowadzi też sprawę w sadzie o zapłatę mu przez szwedzkiego kontrahenta faktury VAT na kwotę 12.750,00 złotych. Skarżący skierował także wezwanie do zapłaty do "M" Sp. z o.o. o zapłatę mu kwoty 19.836,00 złotych. Skarżący złożył też informację związaną z ubieganiem o pomoc de minimis, w której oświadczył, iż nie odnotowuje rosnących strat, obroty wnioskodawcy maleją, zwiększeniu ulegają zapasy wnioskodawcy lub niewykorzystany potencjał, wnioskodawca nie ma nadwyżek produkcji, nie zmniejszają się przepływy finansowe, nie zwiększa się suma zadłużenia wnioskodawcy natomiast rosną kwoty odsetek od zobowiązań wnioskodawcy, wartość aktywów netto wnioskodawcy nie zmniejsza się. Skarżący wskazał także, iż niewywiązywanie się z warunków przez kontrahentów powoduje trudności finansowe skarżącego. Skarżący otrzymał też pomoc de minimis w wysokości 6.151,00 złotych z tytułu umorzenia mu podatku od środków transportowych przez Prezydenta Miasta. Skarżący wskazał także, iż ze środków zaoszczędzonych w przypadku umorzenia podatków zamierza kupić nową naczepę. Skarżący złożył także P1T-36 za rok 2011, z którego wynika, iż wraz z żoną osiągnął dochód 6.981,00 złotych, PIT/B w którym dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej został określony na kwotę 0,00 złotych. Kolegium stwierdza, iż organ pierwszej instancji w niniejszym postępowaniu zapewnił stronie możliwość czynnego w nim udziału w tym także wypowiedzenia się w sprawie zabranego materiału dowodowego (zawiadomienie z dnia 23 sierpnia 2013 roku). Na podstawie akt organu pierwszej instancji, w tym także zaskarżonej decyzji Kolegium stwierdza, iż organ pierwszej instancji w sposób szczegółowy zapoznał się z sytuacją rodzinną i majątkową skarżącego i swoje ustalenia zawarł w treści zaskarżonej decyzji. Na podstawie przedłożonych dokumentów dotyczącej trudnej sytuacji finansowej stwierdził, iż podatnik nie wykazał z jakich przyczyn nie mógł uregulować swoich zobowiązań podatkowych za lata 2010 i 2011. Po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz argumentów skarżącego stwierdził, iż sytuacja finansowa podatnika jest trudna. Organ podatkowy wskazał także na konieczność podejmowania decyzji przez podatnika w sposób rozsądny i przemyślany oraz wskazał na ryzyko związane z działalnością gospodarczą. Organ podatkowy w treści decyzji odniósł się też do faktu, iż podatnik korzystał już raz z umorzenia podatków za lata 2008-2009. Organ stwierdził, iż udzielona pomoc nie znalazła odzwierciedlenia w zdolności podatnika do wywiązywania sic z zobowiązań podatkowych za lata kolejne 2010-2012. Organ stwierdził także, iż po stronie podatnika nie zaistniały szczególne warunki wyróżniające jego położenie wobec innych podmiotów i uzasadniające udzielenie ulgi. Organ podatkowy odniósł się też do twierdzenia podatnika, iż zaoszczędzone w przypadku umorzenia zaległego podatku pieniądze planuje przeznaczyć na zakup nowej naczepy i stwierdził, iż o ile zapłata całego należnego podatku była utrudniona to na pewno nie niemożliwa. Organ podatkowy w zaskarżonej decyzji wskazał także, iż przyznanie przedsiębiorcy ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej kwalifikuje się jako pomoc publiczna, zaś jej maksymalna wysokość nie może przekraczać 100.000 euro w ostatnich 3 latach przed złożeniem wniosku. Organ podatkowy odnosząc się do przesłanki interesu publicznego wskazał także, iż organ podatkowy podejmując decyzję w zakresie udzielenia ulgi winien mieć na względzie zasadę powszechności i równości opodatkowania, nieuzasadnione udzielenie ulgi byłoby sprzeczne z interesem społecznym. W rezultacie Kolegium stwierdza, iż organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji w sposób szczegółowy ustalił stan faktyczny sprawy oraz zbadał sytuację podatnika pod kątem ważnego interesu podatnika, interesu społecznego jak i ewentualnej pomocy udzielonej w ramach de minimis. W związku z powyższym Kolegium utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżący ponownie wskazał, że decyzja Kolegium jest dla niego krzywdząca, ponieważ w jego przypadku "zachodzą przesłanki ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego". Skarżący jako prowadzący działalność gospodarczą w żaden sposób nie jest w stanie odzyskać należnych zarobionych pieniędzy a z drugiej strony jest obciążony podatkiem za "biedę". W związku z czym wniósł o ponowne rozpatrzenie jego wniosku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymują dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Na wstępie należy zauważyć, że jakkolwiek lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji podkreśla funkcje kontrolne organu odwoławczego podczas gdy funkcje kontrolne zaskarżonej decyzji przypisane są tylko i wyłącznie sądom administracyjnym (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269) to powyższe uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. W tym miejscu należy przypomnieć, że postępowanie podatkowe zgodnie z art. 127 administracji podatkowej jest dwuinstancyjne co oznacza, że organ odwoławczy jest zobowiązany oprócz odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu także do ponownego rozpatrzenia sprawy. Istotą zasady dwuinstancyjności jest bowiem prawo do dwukrotnego rozpoznania sprawy. Działanie organu odwoławczego nie może zatem ograniczyć się do kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organ odwoławczy w istocie prawidłowo rozpoznał przedmiotową sprawę pomimo częściowo wadliwego uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie skarżący powołując się na trudną sytuację materialną wnosił o umorzenie podatku od środków transportowych za lata 2010-2012. Art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, iż organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a; 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z konstrukcji przepisu art.67a § 1 Ordynacji podatkowej wynika, na co trafnie zwraca uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż przewiduje on zasadę uznania administracyjnego. Przepis ten stanowi bowiem, iż organy podatkowe mogą umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę, lub też rozłożyć zapłatę podatku na raty w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Zawarty w omawianych przepisach zwrot "może" oznacza, że w każdym wypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu podatkowego. Owo uznanie administracyjne pozwala organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Organ podatkowy, zatem może, ale nie musi, umorzyć zaległość podatkową oraz odsetki za zwłokę. Uznanie to jest ograniczone dyrektywami, jakimi są użyte w treści przepisu zwroty: "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej dyrektywie może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia sprawy pozytywnego dla wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny okoliczności, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu ważnego interesu podatnika. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej sprowadza się do badania, czy postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami proceduralnymi i czy rozważono wszystkie zgłoszone okoliczności w sposób przekonywujący. Przesłanki umorzenia zaległości podatkowych tj. "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", jako zwroty niedookreślone odsyłają do systemu ocen pozaprawnych. W utrwalonym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że ocena, czy przesłanki zastosowania ulgi istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej), a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego, przede wszystkim w zakresie przedstawianych przez podatnika argumentów uzasadniających wnioskowane umorzenie, ale także z urzędu (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz okoliczności faktycznych (art. 122 Ordynacji podatkowej). Biorąc powyższe pod uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie wskazało, że istotną okolicznością z uwagi na ocenę zaistnienia w sprawie ustawowych przesłanek warunkujących zastosowanie ulgi jest konieczność każdorazowego ustalenia przez organ podatkowy sytuacji majątkowej, gospodarczej, rodzinnej, zdrowotnej podatnika. O istnieniu "ważnego interesu podatnika" czy też "interesu publicznego" nie decyduje zatem subiektywne przekonanie podatnika lecz ocena dokonana w oparciu o zobiektywizowane kryteria, które są zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą prawidłowo organy rozpoznały w kontekście przesłanek zdefiniowanych w art. 67b § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 67a Ordynacji podatkowej. Organy w sposób bardzo szczegółowy, wnikliwy ustaliły sytuację materialną, rodzinną skarżącego a poczynione ustalenia przeanalizowały w kontekście przesłanek warunkujących umorzenie zaległości podatkowych. Sąd jak podkreślono na wstępie pełni funkcje kontrolne; kontrola decyzji uznaniowych jest jednakże ograniczona. Sąd bowiem nie może wnikać w samo uznanie a jedynie bada, czy organ w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny w kontekście przesłanek zdefiniowanych w art. 67a Ordynacji podatkowej. W przedmiotowej sprawie postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami proceduralnymi, organy dokonały oceny zebranego materiału dowodowego w kontekście prawidłowo przywołanego stanu prawnego, zaś odmawiając umorzenia zaległego podatku skorzystały z uprawnienia jakie daje im ustawodawca w art. 67b § 1, 2 oraz art. 67a Ordynacji podatkowej - a mianowicie z uznaniowości - organy mogą ale nie muszą umorzyć zaległy podatek - nawet w sytuacji gdy spełnione są przesłanki warunkujące umorzenie. Sąd jak już wyżej podkreślono nie może wnikać w to uznanie. Z tych przyczyn na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na mocy § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c, § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).