I SA/Gd 808/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 lutego 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 2 stycznia 2019r., którym odmówiono M.W. (dalej: skarżący) wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podał, że organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Spółki Jawnej "A" W.W., M.W. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia ruchomości należących do w/w Spółki - samochodów ciężarowych, przyczep, naczep i podnośników. W toku postępowania organ egzekucyjny podejmował kolejne czynności w celu sprzedaży zajętych ruchomości - w dniu 25 września 2017 r. ogłosił przetarg ofert, w dniu 17 i 20 października 2017 r. pierwszą i drugą sprzedaż licytacyjną. Następnie w dniach od 15 lutego 2018 r. do 13 kwietnia 2018r. zajęte ruchomości były przez organ I instancji sprzedawane w trybie art. 108 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), tj. "z wolnej ręki". Pozostałe, niesprzedane ruchomości organ egzekucyjny postanowił sprzedać zgodnie z art. 108 § 3 u.p.e.a. jednostce prowadzącej skup przedmiotów używanych lub surowców wtórnych, o czym Spółka Jawna "A" W.W., M.W. została zawiadomiona. W dniu 14 września 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał sprzedaży ruchomości w trybie art. 108 § 3 u.p.e.a. W tym samym dniu skarżący złożył w Urzędzie Skarbowym pismo zatytułowane "protest", w którym zakwestionował kwoty, za które ruchomości należące do Spółki zostały przez organ egzekucyjny zbyte. Postanowieniem z dnia 27 września 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia pisma z dnia 14 września 2018 r., wskazując w uzasadnieniu, że skarżący nie jest stroną prowadzonego przez tamtejszy organ postępowania egzekucyjnego, jest nią natomiast Spółka Jawna "A" W.W., M.W. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia 14 listopada 2018 r., uchylił rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wypełniając wytyczne organu odwoławczego, organ pierwszej instancji wezwał skarżącego do sprecyzowania treści żądania zawartego w piśmie z dnia 14 września 2018r., tj. czy stanowi ono skargę na czynność egzekucyjną, do której wniesienia uprawniona jest jedynie zobowiązana - Spółka Jawna "A" W.W., M.W., czy też skargę powszechną, do której wniesienia uprawniona jest każda osoba. W odpowiedzi skarżący wskazał na przepis art. 54 u.p.e.a., który daje mu prawo do wniesienia skargi na czynności organu. W odpowiedzi na informację, że zgodnie z danymi zawartymi w KRS, do składania oświadczenia woli w imieniu Spółki, wymagane jest współdziałanie dwóch wspólników łącznie, zatem w celu skutecznego złożenia podania w imieniu zobowiązanej, niezbędne jest uzupełnienie skargi o podpis drugiego wspólnika, pismem z dnia 21 grudnia 2018 r. skarżący sprecyzował, że działa we własnym imieniu, ponadto, nie jest już wspólnikiem w/w Spółki. Postanowieniem z dnia 2 stycznia 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia skargi, uznając, że została wniesiona przez osobę nieuprawnioną. Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Dyrektor podkreślił, że sprzedaż ruchomości, co do których skarżący wniósł zastrzeżenia, dokonana została w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego nie do majątku osobistego skarżącego, ale do majątku Spółki. Spółka ta jest stroną prowadzonego przez organ postępowania egzekucyjnego. Ona też - jako zobowiązana - jest uprawniona do złożenia skargi na czynności egzekucyjne - zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., który to stanowi, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, jak również skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Uzasadniona więc była - na podstawie art. 61 a K.p.a. - odmowa wszczęcia postępowania w tej sprawie. Odnosząc się natomiast do podnoszonego przez skarżącego argumentu, że art. 28 K.p.a. daje jemu w badanej sprawie przymiot strony, organ odwoławczy wskazał, że do postępowań egzekucyjnych przepisy K.p.a. mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać, a nie modyfikować ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wynika stąd konieczność selektywnego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz niedopuszczalność stosowania przepisów tego kodeksu w takich sprawach, które zostały uregulowane w sposób wyczerpujący w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powyższe wynika z art. 18 u.p.e.a., który stanowi, że w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a., jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej. Dyrektor zauważył także, że skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego lub egzekutora jest samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego, a nie skargą w rozumieniu przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2000 r., III SA 1995/99, LEX nr 47985). Powoduje to, że tryb składania skargi na czynność egzekucyjną musi być zrekonstruowany na gruncie ustawy egzekucyjnej, a nie na gruncie K.p.a. Uznanie skarżącego przez organ I instancji jako strony w rozumieniu art. 28 K.p.a., nie daje uprawnień do składania środków zaskarżenia, co do których u.p.e.a. zawiera szczegółowe uregulowania, w tym katalog osób uprawnionych do ich wnoszenia, tak jak ma to miejsce w przypadku art. 54 § 1 u.p.e.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M.W. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu I i II instancji w całości, zarzucając naruszenie art. 61 § 1 w zw. z art. 28 K.p.a. W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł, że w świetle dokonanych czynności prawnych przez organ podatkowy pierwszej instancji, ma on interes prawny by skarżyć w imieniu własnym, a nie tylko w imieniu spółki. Tym bardziej, że organ podatkowy wskazał wprost o odpowiedzialności podatkowej skarżącego za niespłacone zobowiązania podatkowe spółki – dłużnika, wynikającej z art. 115 ordynacji podatkowej. A zatem, w ocenie skarżącego, ma on interes prawny w zaskarżaniu czynności komorniczych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) i art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak pojmując rolę Sądu stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna. Istotę sporu stanowi w rozpoznawanej sprawie kwestia, czy wspólnikowi spółki jawnej przysługuje prawo do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną w prowadzonym wobec spółki postępowaniu egzekucyjnym. W tym miejscu przypomnieć trzeba, że kwestie związane z działalnością spółki jawnej i z odpowiedzialnością wspólników takiej spółki za jej zobowiązania regulują przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013 r., poz 1030 ze zm, dalej – K.s.h.). I tak, zgodnie z art. 8 § 1 i 2 K.s.h., spółka osobowa może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Zgodnie z art. 22 § 1 i 2 K.s.h., spółką jawną jest spółka osobowa, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest inną spółką handlową. Każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, z uwzględnieniem art. 31. Stosownie natomiast do art. 31 § 1 K.s.h., wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. W myśl art. 28 K.s.h., majątek spółki stanowi wszelkie mienie wniesione jako wkład lub nabyte przez spółkę w czasie jej istnienia. Z powołanych przepisów wynika, że spółka jawna jest całkowicie odrębnym od jej wspólników podmiotem. W świetle art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Natomiast w myśl art. 54 § 2 u.p.e.a., wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, a także podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu w wykonaniu obowiązku – skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Z powyższego przepisu wynika wprost, że skarga na czynność egzekucyjną przysługuje wyłącznie zobowiązanemu. Skarżący nie jest przy tym zobowiązanym, tym bowiem pozostaje dłużnik, wobec którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, to jest Spółka Jawna "A" W.W., M.W. Zgodnie z art. 1a pkt 20 u.p.e.a. zobowiązanym jest m.in. jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym – również osoba lub jednostka, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Skarżący nie mieści się zatem w pojęciu zobowiązanego, co uprawniałoby go do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. W tym znaczeniu zobowiązanym jest ten podmiot, który jest adresatem określonego, wymaganego zachowania [zobowiązany do świadczenia pieniężnego lub niepieniężnego]. Skarżący jako wspólnik (czy też były wspólnik) spółki jawnej nie jest zobowiązanym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący nie jest bowiem podmiotem, który nie wykonał w terminie ciążącego na nim obowiązku zapłaty należnych zobowiązań pieniężnych – tym jest Spółka Jawna "A". Natomiast w myśl art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zasadny jest więc wniosek, że Skarżący nie będąc zobowiązanym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [art. 1a pkt 20 tej ustawy], nie posiadał – w myśl art. 54 § 1 i 2 tej ustawy – legitymacji do złożenia skargi na czynność egzekucyjną, a skoro tak to organ zobligowany był do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w tej sprawie, co prawidłowo uczynił. W świetle treści powołanych przepisów, nie sposób też zgodzić się, by naruszony został art. 28 kpa, przewidujący, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. To przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyraźnie podają, komu i w jakim zakresie przysługuje skarga na czynność egzekucyjną. W konsekwencji nie znalazły potwierdzenia stawiane w skardze zarzuty naruszenia art. 61 § 1 w zw. z art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w wyniku bezpodstawnego uznania, że skarżącemu nie przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.