I SA/Gd 81/14

Dnia 14 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 6 lutego 2014 r. skarżąca J. S. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawczynię, pozostaje ona w związku małżeńskim, jest osobą bezrobotną, nie posiada majątku, w tym nieruchomości, przedmiotów wartościowych i oszczędności. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskującej, pismem z dnia 13 lutego 2014 r. zobowiązano wnioskodawczynię na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a. do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W zakreślonym terminie skarżąca przedłożyła kopię umowy użyczenia lokalu, kopię aktu notarialnego umowy majątkowej przedmałżeńskiej, wyciąg z rachunku bankowego, polecenia dokonanych przelewów bankowych oraz decyzje o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych. Postanowieniem z dnia 18 marca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że wnioskodawczyni uniemożliwiła, poprzez nieprzedstawienie wszystkich wymaganych dokumentów, dokonania weryfikacji danych dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W ocenie referendarza nieujawnienie sytuacji majątkowej męża skarżącej nie pozwala na całościową ocenę jej sytuacji materialnej. Odpis postanowienia doręczono skarżącej w dniu 31 marca 2014 r. W dniu 3 kwietnia 2014 r. skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że nie wykazała informacji dotyczących sytuacji majątkowej męża, gdyż była przekonana, że rozdzielność majątkowa jest równoznaczna z osobno prowadzonym gospodarstwem domowym. Skarżąca nie była świadoma, ze kwestia ta ma istotne znaczenie przy ocenie jej sytuacji materialnej. Do sprzeciwu dołączono oświadczenie o stanie majątkowym męża wnioskującej wraz z załącznikami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskującej, pismem z dnia 13 lutego 2014 r. zobowiązano wnioskodawczynię do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W zakreślonym terminie skarżąca nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów. Podkreślenia wymaga, że dopiero na etapie składania sprzeciwu od postanowienia referendarza, wnioskodawczyni przedłożyła dokumenty potwierdzające poniesienie wydatków na bieżące opłaty w kwocie 773,47 zł, leczenie 750 zł i 574,96 zł na zakup paliwa oraz zaświadczenie o zarobkach męża za luty 2014 r. w kwocie 3190,79 zł. Na uwagę zasługuje również to, że wnioskodawczyni uchyliła się od przedłożenia pozostałych wymaganych dokumentów źródłowych oraz od złożenia dodatkowych wymaganych oświadczeń co do swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej. W ocenie Sądu skarżąca została prawidłowo pouczona, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Już z samego faktu nałożenia na nią zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy możliwości płatniczych, powinna wywieść, że zostanie obciążona negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. W ocenie Sądu wnioskująca mogła przewidzieć, że niezłożenie stosownych dokumentów i oświadczeń będzie skutkowało odmową przyznania prawa pomocy. Skarżąca uchyliła się od przedstawienia istotnych dokumentów, które pozwoliłyby ustalić jej sytuację finansową w sposób niebudzący wątpliwości. W orzecznictwie sądowooadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Reasumując, za zasadne – w świetle dokonanych ustaleń – uznać należało stwierdzenie, że skarżąca przedstawiła swoją sytuację majątkową i finansową nierzetelnie, w taki sposób by potwierdzała, iż nie ma ona realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Całokształt ustalonych i wskazanych okoliczności nie pozwala zaś na dokonanie pełnej oceny możliwości płatniczych, a w konsekwencji stwierdzenia, czy w ogóle, a jeśli tak to w jakiej części jest ona w stanie uiścić koszty sądowe, ale także skutkuje uznaniem za niewiarygodne złożonego przez nią oświadczenia. Postępowanie skarżącej nie pozwala bowiem na wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Dokonana analiza materiału dowodowego pozwala przyjąć, że skarżąca przedstawiła swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze wybiórczo, manipulując danymi tak by potwierdzały trudną sytuację finansową. Tym samym oświadczenie skarżącej uznać należało za niewiarygodne, nadal budzące uzasadnione wątpliwości. W ocenie Sądu, wezwanie z dnia 13 lutego 2014 r. jest precyzyjne, dokładnie formułuje treść żądania i zakres oczekiwanego oświadczenia i żądanych dokumentów. Podstawę prawną żądania stanowi art. 255 p.p.s.a., a jego treść nie budzi wątpliwości. Mimo wyraźnie określonego zakresu żądania, wnioskodawczyni uchyliła się od obowiązku przedłożenia wszystkich wymaganych dokumentów. Nie uczyniła tego również na etapie sprzeciwu od postanowienia referendarza, mimo posiadanej wiedzy o uchybieniach w tym zakresie. Przedłożone przez skarżącą na etapie sprzeciwu dokumenty dotyczące majątku męża, w szczególności zaświadczenie o wysokości uzyskiwanych przez niego zarobkach przeczą uznaniu skarżącej za osobę ubogą, która nie może ponieść niezbędnych kosztów sądowych. Ze względu na fakt, że wnioskodawczyni pomimo nałożonego zobowiązania nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby wskazane we wniosku okoliczności uznano, że nie wykazała ona, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w postanowieniu.