I SA/Gd 811/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 14 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności rozwiedzionego małżonka za zaległość podatkową z tytułu zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 19 lipca 2013 r., skarżący K.K. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę prowadzi on gospodarstwo domowe z konkubiną, z którą mają na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci. Wnioskodawca pracuje okazjonalnie (na umowę zlecenie), jednakże aktualnie nie uzyskuje dochodu, jest zaś zobowiązany do płacenia alimentów na córkę z poprzedniego związku w wysokości 400 zł miesięcznie, jego konkubina uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości 3.900 zł brutto, który jest jedynym źródłem utrzymania rodziny. Wnioskodawca ani jego konkubina nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, wnioskodawca nie jest właścicielem żadnej nieruchomości, majątek jego konkubiny stanowi mieszkanie o powierzchni 46 m2. Jak wskazał wnioskodawca, nie zatrudnia on i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym ani rzecznikiem patentowym. Zarządzeniem z dnia 24 lipca 2013 r. referendarz sądowy, działając na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., Nr 270), wezwał wnioskodawcę do przedłożenia odpisów dokumentów dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca przedłożył jedynie dowody uiszczenia należności alimentacyjnych za miesiące od maja 2013 r. do lipca 2013 r. oraz dodatkowe oświadczenie z dnia 19 sierpnia 2013 r., w którym wskazał, że: 1) nie jest w stanie dostarczyć wymienionych w wezwaniu dokumentów dotyczących jego partnerki, gdyż jest ona nieobecna, a on nie jest w stanie o nie wystąpić, 2) posiada tylko konto osobiste, na które przez ostatni rok nie wpłynęły żadne środki, jest zaś zobowiązany do regulowania debetu, 3) przez ostatnie trzy miesiące nie otrzymał żadnego wynagrodzenia z tytułu umów o pracę i zlecenia, 4) został obciążony kosztami komorniczymi, które obecnie wynoszą około 4.000 zł, 5) jest posiadaczem trzech pojazdów mechanicznych o łącznej wartości około 8.000 zł, wymagających gruntownego remontu, 6) jego partnerka posiada jedynie konto osobiste, na które wpływa jej wynagrodzenie, które nie starcza nie tylko na gromadzenie oszczędności, ale i pokrycie comiesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, 7) nie korzystają z pomocy społecznej, otrzymują zaś pomoc od najbliższej rodziny i kościoła. Postanowieniem z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 811/13, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy uznając, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy pozostaje nadal niejasna, nie nadesłał on bowiem wszystkich wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na weryfikację zawartych we wniosku kluczowych danych dotyczących jego aktualnej sytuacji majątkowej. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wskazał, że jego zdaniem żądanie przedłożenia dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej jego konkubiny jest nadużyciem. Złożone przez niego oświadczenia są zgodne z prawdą i w każdej chwili może przedłożyć stosowne zaświadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270); dalej jako "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że w razie wniesienia sprzeciwu Sąd ponownie i od początku ocenia przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie złożonego przez wnioskodawcę wniosku oraz dokumentów. Nie ocenia zaś samej prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza, które w wyniku wniesienia sprzeciwu utraciło swój byt. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego Sąd stwierdził, że wnioskodawca nie przedłożył dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. Przyjąć zatem należało, że przedstawił on swoją sytuację finansową w sposób selektywny, uchylając się od wykazania swoich rzeczywistych możliwości płatniczych. Tym samym skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. O ile bowiem można zgodzić się ze stanowiskiem, że na osobach pozostających w konkubinacie nie ciążą obowiązki takie, jak na osobach będących w związku małżeńskim, i nie można wymagać, aby konkubina skarżącego łożyła także na koszty postępowań sądowych, których nie jest uczestnikiem, to bezspornie skarżący nie wykazał przede wszystkim własnej sytuacji majątkowej, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że pracuje okazjonalnie na umowę zlecenie i nie ma stałej pracy oraz że regularnie płaci alimenty w kwocie 400 zł na córkę z poprzedniego związku. Pomimo wyraźnego wezwania skarżący nie nadesłał wyciągów i wykazów z prowadzonego dla niego rachunku bankowego, wskazując jedynie, że w okresie ostatniego roku nie wpłynęły na niego żadne środki i że jest na nim debet. Tymczasem w doręczonym wnioskodawcy wezwaniu wyraźnie wskazano, które okoliczności wymagają potwierdzenia dokumentami źródłowymi, a dla których zobrazowania wystarczające jest jedynie złożenie dodatkowego oświadczenia. Z tych względów nie można uznać, iż wnioskodawca wykonał nałożony na niego obowiązek w sposób prawidłowy. Nadesłanie żądanych dokumentów, tj. wyciągów obrazujących historię posiadanego rachunku, potwierdziłoby nie tylko aktualną wysokość zgromadzonych na nim środków pieniężnych czy też zaciągniętego debetu, ale również zobrazowałoby rodzaj i wysokość ponoszonych za pośrednictwem tego rachunku wydatków i wysokość oraz źródła księgowanych na nim wpływów. Wskazać też należy, iż – pomimo wyraźnego wezwania – wnioskodawca nie przedłożył również dowodów potwierdzających wysokość dochodów osiągniętych przez niego w ubiegłym roku, tj. odpisów złożonych zeznań podatkowych. Podobnie jak nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (opłat za media) czy potwierdzających stan aktualnego zadłużenia. Nie wyjaśnił, czy jest względem niego prowadzone postępowanie egzekucyjne, nie sprecyzował, jakie konkretnie pojazdy mechaniczne posiada (poprzez podanie ich marki, modelu i roku produkcji), i nie wskazał, jakiego rodzaju pomoc i w jakiej wysokości (jeżeli jest to pomoc finansowa) otrzymuje od rodziny i kościoła. W konsekwencji przyjąć należało, że wnioskodawca uniemożliwił weryfikację tak istotnych dla oceny jego sytuacji finansowej okoliczności faktycznych jak stan posiadanych przez wnioskodawcę zasobów finansowych, wysokość osiąganych przez niego dochodów, źródeł utrzymania i ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny. Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym podawaniu informacji i przedkładaniu dokumentów, skutkuje, jak już wyżej wskazano, niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.