I SA/Gd 813/12

PostanowienieWSA w Gdańsku2012-11-07

Skład orzekający: Aleksandra Rynduch-Szczawińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba prawna może zostać zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym, jeśli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie?
Ratio decidendi
Osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy. W analizowanej sprawie spółka nie wykazała braku środków finansowych, gdyż osiągała zysk netto, dysponowała znacznymi środkami pieniężnymi na rachunkach bankowych oraz posiadała majątek o dużej wartości, co pozwalało na poniesienie kosztów sądowych.
Stan faktyczny
Skarżąca spółka "A" wniosła o przyznanie prawa pomocy przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług, wskazując na niemożność uiszczenia wezwanego wpisu w kwocie 40.975 zł. Spółka argumentowała, że posiada trudno zbywalne nieruchomości i ograniczone środki finansowe. Analiza jej sytuacji finansowej wykazała jednak znaczące dochody, wysokie aktywa, znaczne wpływy na rachunki bankowe oraz bieżący zysk netto.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2009 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 3 września 2012 r., złożonym na formularzu PPPr, skarżąca "A" zwróciła się o przyznanie prawa pomocy przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że wpłaciła na poczet wpisu od skargi kwotę 165 zł, jednakże została wezwana do uzupełnienia wpisu w kwocie 40.975 zł, której nie jest w stanie uiścić. Z tych względów wnosi o zwolnienie od kwoty 40.975 zł wynikającej z wezwania do uzupełnienia wpisu sądowego. Uzasadniając złożony wniosek, skarżąca wskazała, że posiada środki trwałe, jednakże większość z nich stanowią trudno zbywalne nieruchomości, których sprzedaż nie jest możliwa w krótkim czasie. Podkreśliła, że kwota wpisu jest znacznie niższa niż wartość nieruchomości, dlatego zbycie którejkolwiek z nich byłoby niecelowe. Podniosła, że na niemożność poniesienia przez nią całej kwoty wpisu od skargi wskazuje stan środków finansowych na jej rachunkach bankowych. Stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a. – osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powołanych uregulowań osobę prawną można zwolnić od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wykaże, że nie ma realnych możliwości finansowych ich poniesienia. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego oświadczenia o majątku i dochodach spółki oraz przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego dodatkowego oświadczenia z dnia 15 października 2012 r. i dokumentów źródłowych (odpisów: zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z dnia 30 sierpnia 2012 r., zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości z dnia 10 września 2012 r., pisma ZUS z dnia 10 lipca 2012 r., zaświadczenia z urzędu skarbowego z dnia 12 września 2012 r. o niezaleganiu w podatkach, zeznania podatkowego CIT-8 za 2011 r., formularza KRS-Z30, załącznika KRS-ZN, protokołu ze zwyczajnego zgromadzenia wspólników i uchwał zgromadzenia wspólników z dnia 30 czerwca 2012 r., sprawozdania finansowego za 2011 r., jednostronnego rachunku zysków i strat na koniec czerwca, lipca i sierpnia br., obrotów kont aktywnych za sierpień 2012 r., wyciągów z rachunków bankowych) ustalono, że skarżąca spółka wykazała w zeznaniu podatkowym za ubiegły rok dochód w wysokości 57.156,72 zł (przy przychodach w kwocie 1.404.477,83 zł i kosztach ich uzyskania w wysokości 1.347.321,11 zł), zaś jej wynik finansowy według sporządzonego rachunku zysków i strat zamknął się zyskiem netto w kwocie 21.287,72 zł, który został przeznaczony na kapitał zapasowy spółki. Na dzień 31 grudnia 2011 r. spółka posiadała aktywa trwałe o wartości 23.060.085,48 zł, w tym rzeczowe aktywa trwałe (środki trwałe i środki trwałe w budowie) o wartości 15.749.540,55 zł, oraz aktywa obrotowe o wartości 20.293.877,32 zł, w tym towary o wartości 9.000.000,00 zł i należności krótkoterminowe w kwocie 11.115.348,64 zł. Stan posiadanych na dzień bilansowy środków pieniężnych wynosił 84.602,45 zł. Zgodnie z przedłożonym bilansem za ubiegły rok posiadane przez spółkę zobowiązania długoterminowe wynosiły 12.303.750,00 zł, zaś krótkoterminowe 27.937.059,92 zł. Kapitał własny spółki wynosił 2.112.219,50 zł. W sprawozdaniu zarządu z działalności spółki za 2011 r. wskazano, że planowany jest dalszy rozwój spółki związany z rynkiem [...]. Firma zamierza podnieść wartość posiadanych nieruchomości poprzez wykonanie czynności remontowych oraz zakupić nowe budynki i grunty. W planach jest również [...]. Firma planuje także zwiększyć kampanię reklamową swoich produktów. W bieżącym roku spółka osiągnęła z prowadzonej działalności zysk netto w wysokości: 153.378,08 zł (na koniec czerwca), 170.121,16 zł (na koniec lipca) i 201.525,33 zł (na koniec sierpnia), przy przychodach w wysokości odpowiednio: 618.279,90 zł (na koniec czerwca), 697.573,02 zł (na koniec lipca) i 781.609,99 zł (na koniec sierpnia). Spółka nie posiada aktualnie zaległości podatkowych ani wymagalnych zobowiązań względem ZUS. Toczą się natomiast względem niej dwa postępowania egzekucyjne, w których dochodzone są należności cywilnoprawne. Łączne zadłużenie spółki z tego tytułu (należności główne, odsetki i koszty) względem pierwszego z wierzycieli wynosiło 10.131,42 zł (na dzień 30 sierpnia 2012 r.), zaś względem drugiego stanowiło kwotę 279.033,72 zł (na dzień 10 września 2012 r.). Analiza przedłożonych przez spółkę wyciągów z prowadzonych dla niej trzech rachunków bankowych wykazała, że na jednym z nich w okresie od 1 lipca 2012 r. do 30 września 2012 r. zaksięgowano wpływy w łącznej wysokości 1.916.875,61 zł, zaś w dniu 13 września 2012 r. (o przyznanie prawa pomocy wniesiono dniu 3 września 2012 r.) znajdowały się na nim dostępne środki pieniężne w wysokości 1.397.827,69 zł. Zaksięgowana na tym rachunku w ww. trzymiesięcznym okresie suma wypływów stanowiła kwotę 1.911.603,82 zł. Saldo tego rachunku na dzień 30 września 2012 r. było dodatnie i wynosiło 5.881,08 zł. Z pozostałych rachunków skarżącej drugi wykazywał na dzień 28 września br. saldo 0,21 zł, zaś na trzecim na dzień 29 września br. widniało saldo ujemne w wysokości 99,30 zł. Biorąc pod uwagę ustalone okoliczności faktyczne, uznano, że skarżąca spółka nie wykazała, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Przeciwko przyjęciu, że spółka nie ma dostatecznych środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie świadczy zarówno wysokość osiągniętego przez nią dochodu oraz środków pieniężnych, którymi dysponowała w okresie od 1 lipca do 30 września 2012 r., jak i znaczna wartość aktywów posiadanych przez spółkę w stosunku do wysokości kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Nie można bowiem przyjąć, że przedsiębiorca osiągający za okres 8 miesięcy zysk netto na poziomie 201.525,33 zł nie ma możliwości finansowych na uiszczenie całości należnego wpisu od skargi w kwocie 41.140 zł. Podkreślić też należy, iż przychód osiągnięty przez spółkę był znacznie wyższy i wyniósł 781.609,99 zł, stąd winna ona uwzględnić wśród kosztów prowadzonej działalności także konieczność poniesienia wydatków na zainicjowane przez nią postępowanie sądowe. Przede wszystkim należy zaś zauważyć, że w okresie ostatnich miesięcy spółka dysponowała środkami finansowymi w kwocie 1.916.875,61 zł, które wpływały na jej rachunki bankowe, w wysokości znacznie przekraczającej wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym wpisu od skargi w kwocie 41.140 zł. Rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy został wniesiony w dniu 3 września 2012 r., zaś po tej dacie w dniu 13 września 2012 r. na rachunku bankowym spółki znajdowały się dostępne środki pieniężne w wysokości 1.397.827,69 zł. Tym samym mogła i powinna zabezpieczyć odpowiednie środki na uiszczenie wpisu od skargi. Ponadto nie bez znaczenia dla oceny możliwości finansowych spółki pozostaje okoliczność, iż posiada ona aktywa trwałe i obrotowe o znacznej wartości, a jej kapitał własny wynosi 2.112.219,50 zł. Skoro spółka aktualnie uzyskuje z bieżącej działalności stałe i znaczne przychody, dysponuje znacznymi środkami pieniężnymi, wpływającymi na jej rachunki bankowe, a nadto posiada majątek o dużej wartości, to okoliczności te nie pozwalają uznać, iż nie ma ona realnych możliwości finansowych poniesienia całości kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło