I SA/Gd 818/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Asesor WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 września 2006 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej odmówił P.K. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] określającej zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 roku. W uzasadnieniu wskazano, że w okresie od 8 do 29 listopada 2004 roku organ kontroli skarbowej przeprowadził u podatnika kontrolę w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem z tytułu podatków od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 roku. Wobec stwierdzenia nieprawidłowości w tych rozliczeniach decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił P.K. zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2003 roku. Przedmiotowa decyzja została doręczona podatnikowi w trybie zastępczym, określonym w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. Strona w ustawowym terminie 14 dni nie wniosła odwołania od powyższej decyzji. Pismem z dnia 28 lutego 2005 roku strona wystąpiła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] dokonując jednocześnie czynności, dla której uchybiła terminowi tj. złożyła odwołanie. W uzasadnieniu wniosku podatnik wskazał, że w styczniu 2005 roku otrzymywał duże ilości korespondencji z UKS, które to przesyłki były awizowane i następnie odbierane przez podatnika w Urzędzie Pocztowym w U. przy ul. [...]. Podatnik po uzyskaniu informacji, że pewna decyzja uprawomocniła się, zwrócił się natychmiast do Naczelnika Urzędu Poczty o wyjaśnienie sytuacji czy mogło dojść do sytuacji, że podatnik nie otrzymał przesyłki. Pismem z dnia 16 lutego 2005 roku Naczelnik potwierdziła pisemnie, że doszło do błędu z winy poczty. Podatnikowi wydano bowiem tylko jedną przesyłkę, podczas gdy na jednym awizo zapisane były obie przesyłki. Podatnik twierdzi, że decyzję z dnia [...] mógł odebrać z Urzędu kontroli Skarbowej dopiero 21 lutego 2005 roku, w związku z czym wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania jest zasadny. W ocenie organu podatkowego II instancji wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania był niezasadny. Organ powołując się na art. 162 – 164 ustawy dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja Podatkowa wskazał, że podstawowym warunkiem przywrócenia podatnikowi terminu do wniesienia odwołania jest uprawdopodobnienie braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Brak zaś winy w uchybieniu terminu należy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Z adnotacji uwidocznionych na kopercie przesyłki nr 29931 zawierającej przedmiotową decyzję wynika, że przesyłka ta była dwukrotnie awizowana, tj. w dniu 12 stycznia 2005 roku z powodu nieobecności adresata w domu oraz w dniu 20 stycznia 2005 roku z powodu niepodjęcia w terminie 7 dni. Następnie w dniu 1 lutego 2005 roku poczta dokonała zwrotu w/w przesyłki z powodu jej niepodjęcia w terminie. Wobec powyższego organ II instancji, mając na względzie treść art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej, uznał doręczenie decyzji znajdującej się z przesyłce nr 229931 za dokonane z upływem 14 dni pozostawania pisma w placówce pocztowej, tj. w dniu 26 stycznia 2005 roku. W ocenie organu podatkowego termin zatem do zaskarżenia decyzji z dnia [...] zaczął biec z dniem 27 stycznia 2005 roku i upłynął z dniem 9 lutego 2005 roku. Odwołanie zaś zostało złożone przez podatnika w Urzędzie Pocztowym w U. 28 lutego 2005 roku, zatem 19 dni po terminie jaki przysługiwał do wniesienia odwołania. Podatnik w trakcie postępowania podnosił, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło nie z jego winy lecz z winy urzędu pocztowego. Po przedłożeniu bowiem pracownikowi poczty jednego awizo na dwie przesyłki pocztowe, tj. nr 29924 i nr 29931, otrzymał tylko jedną przesyłkę o numerze 29924, nie wydano mu zaś przesyłki o numerze 29931 zawierającej decyzję z dnia [...]. Jako uprawdopodobnienie braku winy podatnik przedłożył pismo z dnia 16 lutego 2005 roku, w którym Naczelnik Urzędu Pocztowego w U. potwierdził zaistniałe okoliczności. Również w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ II instancji Naczelnik Urzędu Pocztowego w U. pismem z dnia 20 kwietnia 2005 roku potwierdził ponownie taki stan rzeczy. Organ odwoławczy zwrócił się również w toku postępowania pismem z dnia 27 kwietnia 2005 roku do Rejonowego Urzędu Pocztowego – Działu Reklamacji w S. – jako jednostki nadrzędnej Urzędu Pocztowego w U. – o dokładne wyjaśnienie na podstawie posiadanej dokumentacji okoliczności awizowania przesyłek o numerach 29924 i 29931 i ich odbioru przez podatnika. W odpowiedzi Centrum Usług Pocztowych, Oddział Rejonowy w S. pismem z dnia 26 sierpnia 2005 roku wyjaśnił, że obie przesyłki nr 29924 oraz 29931 skierowane przez Urząd Kontroli Skarbowej [...] w dniu [...] awizowane były dwukrotnie 12 i 20 stycznia 2005 roku, przy czym każda z przesyłek była awizowana na odrębnym zawiadomieniu, co uwidocznione jest w dokumentach poczty. Podatnik w dniu 26 stycznia 2005 roku zgłosił się do Urzędu Pocztowego w U. z jednym tylko awizo dotyczącym przesyłki nr 29924 i tę przesyłkę odebrał. W związku z powyższym wobec niezgłoszenia się po odbiór przesyłki nr 29931 przesyłka ta została zwrócona do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Centrum Usług Pocztowych Odział Rejonowy w S. nie dopatrzył się winy poczty w wydawaniu przesyłki nr 29931, albowiem to skarżący posiadający dwa odrębne awiza na dwie różne przesyłki z niewiadomych względów nie odebrał przesyłki nr 29931. Wskazał również, że w obliczu dokonanych ustaleń, wcześniejsze wyjaśnienia Naczelnika Urzędu Pocztowego w U. były bezpodstawne. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy, organ podatkowy II instancji uznał, że nadane w dniu 11 stycznia 2005 roku przesyłki pocztowe o numerach 29924 oraz 29931 awizowane były na dwóch odrębnych drukach zawiadomień, wobec czego nie mogła mieć miejsca sytuacja, na którą powołuje się podatnik, jakoby przesyłki były awizowane na jednym druku. A zatem nie mogło również dojść do omyłkowego wydania jednej tylko przesyłki z winy pracownika poczty zamiast dwóch przesyłek. To na skutek świadomego działania skarżącego, który posiadał dwa odrębne awiza, dokonał on odbioru tylko jednej przesyłki, drugą pozostawiając bez odbioru. Tym samym decyzja z dnia [...] znajdująca się z przesyłce nr 29931 po 14 dniach została zwrócona do nadawcy z powodu niepodjęcia jej w terminie. Z powyższych przyczyn organ podatkowy II instancji postanowił odmówić przywrócenia podatnikowi terminu do złożenia odwołania uznając, że podatnik nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył podatnik P.K.. Podkreślił, że uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...]. W ocenie skarżącego informacje przekazywane przez Centrum Usług Pocztowych w S. jako pozostające w sprzeczności z wyjaśnieniami Naczelnika Urzędu Pocztowego w U. i przy jednoczesnym braku kopii druku zawiadomienia nie mogą stanowić podstawy orzeczenia w sprawie. Bezspornie bowiem druk awizo został przez pracownika poczty wyrzucony po doręczeniu skarżącemu przesyłki. Jest to bowiem powszechna praktyka. Podobnie jak powszechną praktyką jest wypisywanie przez listonoszy awizowanych przesyłek na jednym druku zawiadomienia. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszym przypadku, co potwierdził dwukrotnie Naczelnik Urzędu Pocztowego w U. Podatnik podkreślił, że nie miałby żadnego celu w niepodejmowaniu akurat tej decyzji z Urzędu Pocztowego, skoro odbierał tego samego dnia pozostałą korespondencję. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a" – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie legalnością działań organu administracji oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu skarżący wysoce uprawdopodobnił w trakcie postępowania brak swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Kontroli Urzędu Skarbowej Zatem w oparciu o treść art. 162 §§ 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja Podatkowa organ podatkowy winien był przywrócić wnioskodawcy termin do złożenia odwołania. Zgodnie z art. 162 §§ 1 i 2 ustawy w razie uchybienia terminu do dokonania czynności organ przywraca termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchylenie nastąpiło nie z jego winy. Stosowny wniosek należy złożyć w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi dopełniając jednocześnie czynności, dla których określony był termin. Ustawodawca uzależnił zatem przywrócenie terminu od spełnienia przez zainteresowanego łącznie następujących warunków: wniesienia podania (wniosku o przywrócenie terminu), dochowania terminu do wniesienia takiego wniosku (7 dni od ustania przyczyny uchybienia), dokonania jednoczesnego czynności której terminowi uchybiono oraz uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Analizując stanowisko organu podatkowego II instancji Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało oparte na błędnym ustaleniu, że skarżący nie uprawdopodobnił jakoby uchybienie terminu nie nastąpiło z jego winy. W ocenie organu podatkowego II instancji informacje uzyskane w trakcie postępowania wyjaśniającego z Centrum Usług Pocztowych, Oddziału Rejonowego w S. pozwalają na ustalenie, że podatnik świadomie nie odebrał jednej z przesyłek pocztowych awizowanych na dwóch oddzielnych drukach zawiadomień 12 i 20 .2005 2005 roku, tj. o numerze 29931. Zatem to z jego winy awizowana przesyłka została zwrócona do nadawcy, przez co w myśl art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej doręczenie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej znajdującej się w przesyłce 29931 uważać należy za dokonane z upływem 14 dni pozostawania przesyłki w placówce pocztowej. Stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej pozostaje w sprzeczności że zgromadzonym materiałem dowodowym. Z niego właśnie wynika, że skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania wykazując inicjatywę dowodową, tj. pozyskując potwierdzenie powoływanego we wniosku stanu rzeczy przez Naczelnika Urzędu Pocztowego w U., który dwukrotnie potwierdził, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] nastąpiło nie z winy skarżącego, lecz z winy pracownika poczty. W ocenie Sądu, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak jest podstaw do podważenia stanu faktycznego sprawy przedstawionego przez Naczelnika Urzędu Pocztowego w U., a zatem również do odmowy wiarygodności twierdzeń Naczelnika. Wymaga podkreślenia, że Naczelnik Urzędu Pocztowego w U. jako kierownik jednostki miał niewątpliwie możliwość weryfikacji sposobu wystawienia awiz i ich realizacji przez pracownika poczty, w miesiąc po dokonaniu w/w czynności, poprzez wgląd w prowadzone przez pracowników poczty dokumenty oraz poprzez bezpośrednią rozmowę z pracownikami dokonującymi omawianych czynności. Przedstawiony przez skarżącego dokument prywatny, tj. pismo z dnia 16 lutego 2005 roku zawiera oświadczenie Naczelnika Urzędu Pocztowego w U., opatrzone jego pieczęcią imienną, w którym potwierdza on, że skarżący P.K. w miesiącu styczniu i lutym 2005 roku odebrał wszystkie przesyłki polecone adresowane do wyżej wymienionego i na skutek pomyłki jedna z przesyłek nie została mu wydana. Następnie na skutek zapytania Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 kwietnia 2005 roku, pismem z dnia 20 kwietnia 2005 roku Naczelnik Urzędu Pocztowego ponownie szczegółowo wyjaśnia okoliczności omyłki pracownika poczty, przez co skarżącemu nie wydano w dniu 26 stycznia 2005 roku przesyłki nr 29931, powołując się na dokumenty źródłowe, tj. dokumenty znajdujące się w Urzędzie Pocztowym w U. dotyczące powtórnego awiza. Dokumenty powyższe zawierające dwukrotne oświadczenia Naczelnika Urzędu Pocztowego w U. co do okoliczności, które potwierdzają winę pracownika w wydaniu przesyłki pocztowej nr 29931, uprawdopodobniają w ocenie Sądu brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji. Ustalenia powyższego nie może zmienić w szczególności treść pisma Centrum Usług Pocztowych Oddziału Rejonowego w S., w którym to Dyrektor tej jednostki stwierdza po ponad roku do całego zdarzenia, że każda z przesyłek (tj. nr 29931 oraz 29924) była awizowana na oddzielnych drukach. Twierdzenie powyższe pozostaje po pierwsze w sprzeczności z wiarygodnym twierdzeniem Naczelnika Urzędu Pocztowego w U., po drugie zaś nie jest poparte jakimkolwiek dowodem uzasadniającym odmienne stanowisko Dyrektora Oddziału Rejonowego. Dyrektor bowiem powołuje się tylko i wyłącznie na wyjaśnienia bliżej nieokreślonej pracownicy Urzędu Pocztowego w U. Pismu zatem z dnia 26 lipca 2005 roku nie sposób przypisywać większej mocy dowodowej, niż pismom lepiej zorientowanego w sprawie Naczelnika Urzędu Pocztowego w U. W ocenie Sądu, awizowane przesyłki o numerach 29931 oraz 29924 zostały najprawdopodobniej zapisane na jednym druku zawiadomienia. Dlatego też skarżący odbierając przesyłki podał pracownikowi Urzędu Pocztowego jeden druk, a to na skutek pomyłki pracownika skarżącemu wydano tylko jedną przesyłkę tj. o numerze 29924. Nieodebrana zaś przesyłka o numerze 29931 po upływie przewidzianego w ustawie terminu została zwrócona jako "niepodjęta w terminie" nadawcy, tj. Dyrektorowi Urzędu Kontroli. Za przyjęciem takiego stanu świadczy zebrany w sprawie materiał dowodowy oceniany zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Nielogicznym bowiem byłoby nie odebranie przez podatnika świadomie przesyłki z Urzędu Skarbowego ustalającej zobowiązanie podatkowe, podczas gdy w tym samym okresie odbierał inną decyzję organu podatkowego (przesyłka o nr 29924), którą następnie zaskarżył. Podobnie zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego w sprawie mogła mieć miejsce sytuacja, że listonosz zapisał obie przesyłki na jednym druku zawiadomienia. Przesyłki bowiem awizowane, zarówno sądowe oraz w postępowaniu administracyjnym często umieszczane są na jednym druku zawiadomienia o awizie poprzez podanie kilku numerów listów poleconych. Dla konieczności przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia odwołania nie miałoby również znaczenia, w ocenie Sądu, odmienne ustalenie stanu faktycznego w sprawie. Zatem gdyby przesyłki były rzeczywiście wypisane na dwóch oddzielnych drukach zawiadomień to i tak brak odbioru jednej z przesyłek musiał, w zaistniałych okolicznościach, nastąpić na skutek pomyłki pracownika urzędu pocztowego w U. Nielogicznym bowiem byłoby i wbrew oczywistemu interesowi skarżącego podatnika ażeby ten, mając świadomość, że ma do obioru dwie przesyłki awizowane z Urzędu Skarbowego odbierałby tylko jedną, którą zresztą później zaskarżył. Druga zaś nieodebrana uprawomocniła się. Zważyć należy na dwa fakty - po pierwsze, że mamy do czynienia z niewielką miejscowością jak U., po drugie, że skarżący z racji częstego odbierania przesyłek pocztowych musiał być znany pracownikom poczty. Zatem gdyby wskazane przesyłki rzeczywiście wypisane były na dwóch oddzielnych drukach, ale niewątpliwie z tego samego dnia, to dla każdej z przesyłek termin końcowy awiza i tak upływałby z dniem 26 stycznia 2004 roku – a zatem w dniu gdy zgłosił się skarżący. Zatem zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego obie awizowane przesyłki znajdowałyby się w dniu 26 stycznia 2004 roku w posiadaniu pracownika poczty wydającego awiza i gdyby skarżący przestawił jeden tylko druk awiza, to z pewnością pracownik poczty przedłożyłby również do odbioru drugą przesyłkę poleconą. Pracownik poczty bowiem nie miałby żadnego interesu ażeby wydać jedną tylko przesyłkę mając świadomość negatywnych konsekwencji dla podatnika, tj. zwrotu drugiej przesyłki i uznania jej za doręczoną. W świetle zatem poczynionych ustaleń, biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności skarżącego P. K., jakiej należy wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy, do uchybienia terminu do złożenia odwołania od decyzji doszło na skutek nieprawidłowego jej doręczenia, co w myśl przedstawicieli doktryny stanowi sytuację objętą dyspozycją art. 162 §§ 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja Podatkowa i jest podstawą do przywrócenia terminu (vide: Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego pod red. M. Jaśkowskiej, A. Wróbla, Zakamycze 2005, str. 399). Abstrahując od powyższego Sąd uznał również, że skarżący samym już pismem z dnia 16 lutego 2004 roku, potwierdzonym pismem Naczelnika Urzędu Pocztowego w U. z 20 kwietnia 2004 roku, uprawdopodobnił w myśl art. 162 §§ 1 i 2 Ordynacji Podatkowej brak swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji i już na tej podstawie termin ten winien być przywrócony. Ordynacja podatkowa, podobnie jak kodeks postępowania administracyjnego, posługują się pojęciem "uprawdopodobnienia" a nie "udowodnienia". Pojęcia te, jak słusznie wskazywał sam skarżący zasadniczo różnią się od siebie. "Udowodnienie czyni istnienie dowodzonego faktu pewnym, uprawdopodobnienie – tylko uprawdopodobnionym. Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego prawidłowości twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w ogranie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie (...) Uprawdopodobnienie jest czynnością procesową stwarzającą w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu" (vide: Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego pod red. M. Jaśkowskiej, A. Wróbla, Zakamycze 2005, str. 402). Takie zaś przekonanie co do prawdziwości twierdzeń skarżącego P. K. wprowadzają przedłożone do materiału dowodowego pisma Naczelnika Urzędu Pocztowego, który potwierdza, że niedoręczenie skarżącemu decyzji nastąpiło z winy pracownika poczty. Mając na względzie powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.