I SA/Gd 819/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25 października 2009 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2002 r. i orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej byłego wspólnika za zaległości podatkowe spółki postanawia odmówić przyznania prawa pomocy B. K. zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia B. K. złożył sprzeciw podnosząc, że nie zgadza się z ustaleniami poczynionymi w toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wskazał, że wbrew ustaleniom poczynionym w zaskarżonym rozstrzygnięciu, jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych. Skarżący stwierdził, że błędnie ustalono, iż miesięczne dochody rodziny kształtują się na poziomie [...],- zł, podczas, gdy kwota ta dotyczyła wyłącznie jednego miesiąca. Skarżący nie zgodził się z wywodem zawartym w uzasadnieniu postanowienia, że może uzyskać przychody z wynajmu mieszkania. Wyjaśnił, że sporadycznie korzysta z tego lokalu podczas pobytów w [...], zwrócił też uwagę, że przychody z wynajmu zostałyby zajęte przez urząd skarbowy, a więc jego sytuacja nie uległaby poprawie. Skarżący wyjaśnił, że nie otrzymuje od rodziny pomocy w formie środków finansowych, udzielana pomoc sprowadza się do umożliwienia zamieszkania w domy rodziców, żywienia, dostarczania środków czystości. W uzasadnieniu sprzeciwu wyjaśniono, że oszczędności żony rzędu [...],- zł przeznaczone są na leczenie (bezskuteczne starania o dziecko). Skarżący stanął na stanowisku, że rozpoznając wniosek nie wzięto pod uwagę zakresu jego zobowiązań (zaległości podatkowe, debet na rachunku bankowym rzędu [...] złotych, zobowiązania wobec izby skarbowej w wysokości [...],- zł). W przekonaniu skarżącego jego sytuacja majątkowa, a także osobista jest na tyle skomplikowana, że uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Sąd ustalił, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, nie mają nikogo na utrzymaniu. Wprawdzie skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 45 m 2, lecz jest zajęte na poczet zobowiązań podatkowych (hipoteka kaucyjna do kwoty [...],- zł). Skarżący wraz z żoną zamieszkują u rodziców, aby obniżyć koszty utrzymania. Skarżący nie posiada innych nieruchomości, przedmiotów wartościowych oraz oszczędności, które przekraczałyby kwotę 1.000,- zł. Skarżący, ani jego żona nie posiadają stałej pracy. Żona uzyskuje nieregularne dochody z tłumaczeń (w ostatnim okresie była to kwota [...],- zł w przeciągu 4 miesięcy), przy czym nie jest nigdzie zatrudniona, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Skarżący nie zawiesił prowadzenia działalności gospodarczej, ani jej nie wyrejestrował, przy czym nie wykazuje obrotów. Miesięczne wydatki skarżący oszacował na kwotę od [...] do [...],- zł. Skarżący wykazał, że przysługujące mu wierzytelności zostały zajęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Na podstawie wyciągu z rachunku bankowego w A ustalono, że żona skarżącego posiada lokaty w łącznej kwocie [...] zł (na dzień 15 grudnia 2009 r.). W małżeństwie skarżącego panuje ustrój rozdzielności majątkowej (co ustalono na podstawie oświadczenia małżonki). Małżonka skarżącego oświadczyła, że nie znajduje uzasadnienia dla przeznaczenia posiadanych przez siebie oszczędności na koszty wpisów sądowych męża, zamierza je przeznaczyć na koszty leczenia w klinice niepłodności. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Oceniając możliwości finansowe i sytuację majątkową wnioskodawcy Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki prawa pomocy. Wprawdzie zadłużenie skarżącego z tytułu zobowiązań podatkowych i innych należności jest znaczące i obecnie skarżący nie osiąga przychodów, jednakże otrzymuje pomoc od rodziny, która pozwala mu zabezpieczyć podstawowe potrzeby życiowe. Najistotniejszą dla oceny wniosku skarżącego jest okoliczność posiadania przez małżonkę oszczędności w kwocie przekraczającej [...],- zł (wpis ustalono w sprawie na kwotę [...],- zł). Z powyższego faktu wynika, że mimo, iż przychody małżonków były nieregularne, to jednak były na tyle wysokie, iż pozwoliły na zgromadzenie oszczędności, a to dowodzi, że podstawowe potrzeby życiowe były zaspokajane. Jest to też okoliczność istotna o tyle, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny możliwości poniesienia kosztów sądowych dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienie SN z 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, LEX nr 6155, postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04. ONSAiWSA 2005 r. nr 1 poz. 8). Z istoty obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd uwzględniwszy wysokość posiadanych przez małżonkę skarżącego oszczędności, uznał, że uiszczenie wpisu sądowego nie pociągnie za sobą uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.