I SA/Gd 82/25

Dnia 7 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi T.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 listopada 2024 r. nr 2201-IOD-2.4132.25.2024 w przedmiocie odmowy ograniczenia poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2024 rok p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi T.G., reprezentowany przez pełnomocniczkę będącą radczynią prawną, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 25 listopada 2024 r., w przedmiocie odmowy ograniczenia poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2024 rok. Zarządzeniem z 30 stycznia 2025 r. pełnomocniczka skarżącego została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł wraz z pouczeniem, że nieuczynienie zadość wezwaniu w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia skutkować będzie odrzuceniem skargi. Przesyłka zawierająca zarządzenie została doręczona w dniu 10 lutego 2025 r. W piśmie nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 24 lutego 2025 r. pełnomocniczka skarżącego złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Uzasadniając złożony wniosek pełnomocniczka podała, że niezawinione dochowanie terminu do uiszczenia wpisu, który upływał w dniu 17 lutego 2025 r., było spowodowane przebywaniem przez pełnomocniczkę na zwolnieniu lekarskim. Jak wskazano we wniosku, przyczyną uniemożliwiającą uiszczenie wpisu były bóle kręgosłupa trwające od 15 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) - dalej w skrócie zwanej p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i niedającej się przezwyciężyć, usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chodzi więc o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie wnioskodawcy, a uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. np. postanowienie NSA z 2.12.2014 r., II GZ 786/14). Dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw skutkują odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2023 r., sygn. akt III OZ 71/23). W sprawie należy mieć na uwadze, że skarżący jest reprezentowany przez profesjonalną pełnomocniczkę będącą radczynią prawną. W orzecznictwie sądowym powszechnie uważa się, że skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają samą stronę. Profesjonalny pełnomocnik posiada stosowną wiedzę i umiejętności by wykonywać powierzone mu czynności w sposób, który nie narazi jego mandanta na niekorzystne skutki procesowe. Zatem profesjonalny pełnomocnik wie, że wskazane procedurą czynności należy dokonywać w przepisanych do tego terminach. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalnym, jakim jest radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomości procedury sądowej. Tym samym taki pełnomocnik winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu nastąpiło bez winy pełnomocniczki. Pełnomocniczka strony uzasadniając brak swojej winy powoływała się na fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim z powodu dotkliwych bólów kręgosłupa w czasie, w którym upływał termin do uiszczenia wpisu od skargi. Należy mieć na uwadze, że wnioskujący o przywrócenie terminu powinien wykazać, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Chodzi więc nie tylko o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w postaci istnienia choroby, lecz także wykazanie, że powoływana choroba stanowiła niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu. Oznacza to, że konieczne jest w takim przypadku wykazanie przez wnioskodawcę, że jego stan zdrowia był takiego rodzaju, iż nie pozwalał na osobiste wykonanie czynności. W ocenie Sądu takich wniosków nie można wywieść z przywołanej argumentacji pełnomocniczki strony, wskazującej na istnienie stanu chorobowego, uniemożliwiającego jakiekolwiek działanie. Poza powołaniem się na stan chorobowy nie wykazano bowiem, aby na danym etapie postępowania był on tego rodzaju, że uniemożliwiał pełnomocniczce strony podjęcie czynności procesowej jaką jest uiszczenie wpisu. Nie każda choroba jest bowiem przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej. Dlatego powołanie się przed Sądem na okoliczność choroby wymaga wykazania, że była to taka choroba, która uniemożliwiła stronie działanie. W tym celu konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia na niemożność działania, tj. że pełnomocniczka, z uwagi na stan zdrowia nie była w stanie dochować terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie okoliczności te nie zostały w żaden sposób wykazane. W niniejszej sprawie należy mieć na uwadze treść dołączonej do wniosku kopii zaświadczenia lekarskiego, z którego wynika, że przy wskazaniach lekarskich w poz. 17 podany został kod "2", co oznacza, że chory może chodzić. Powyższe poddaje w wątpliwość twierdzenie, że stan zdrowia był tego rodzaju, że uniemożliwiał pełnomocniczce jakiekolwiek działanie. Dodatkowo wspomnieć też wypada, że samo uiszczenie wpisu sądowego od skargi możliwe jest nie tylko poprzez dokonanie wpłaty w kasie sądu lecz również za pośrednictwem bankowości internetowej. Nie jest to zatem czynność wymagająca przemieszczania się poza miejsce zamieszkania, a zatem niemożliwa do wykonania także w sytuacji istnienia stanu chorobowego. Pełnomocniczka nie wykazała także, by w czasie, kiedy doszło do uchybienia terminu, nie istniała możliwość posłużenia się w podanym zakresie inną osobą. W ocenie Sądu możliwe było przecież zwrócenie się bezpośrednio do skarżącego o uiszczenie wpisu. Pełnomocniczka mogła, a nawet powinna była to uczynić zważywszy na to, że bóle kręgosłupa pojawiły się na dwa dni przed upływem terminu do uiszczenia wpisu. Można zatem było zakładać, że dolegliwości bólowe mogą się nasilić i uniemożliwić jej samodzielne realizowanie czynności postępowania. Sama okoliczność złego stanu zdrowia, czy nawet choroby – w tym przewlekłej, nie są wystarczającym powodem dla przyjęcia braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. W świetle utrwalonej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, nawet choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może stanowić wystarczającego powodu dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA: z 28 października 2009 r., sygn. akt I OZ 1006/09 Lex 573304, z 25 sierpnia 2011 r., sygn. II FZ 431/11, CBOSA). Zdarzenie takie może zatem stanowić niespodziewana, nagła choroba (taka, której nadejścia nie dało się przewidzieć), bądź nagłe pogorszenie się stanu zdrowia, które nie pozwoliło na osobiste dokonanie czynności, czy wyręczenie się inną osobą. Dlatego, powołanie się przed Sądem na okoliczność choroby wymaga wykazania, że rodzaj choroby, całkowicie i w sposób zupełny uniemożliwił stronie działanie. W tym celu konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także jej wpływu na stan zdrowia i na niemożność działania. Nie negując faktu istnienia samego stanu chorobowego nie można jednak przyjąć, że to właśnie zły stan zdrowia był przyczyną niezawinionego uchybienia terminu do uiszczenia wpisu. W związku z tym Sąd uznał, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu i w konsekwencji, na podstawie art. 86 § 1 orzekł jak w sentencji postanowienia.